Кіріспе

Ленттің бесінші жексенбісі

Пассион жексенбісі – Ленттің бесінші жексенбісі, Пассион уақытының басталуын белгілейді. 1969 жылы Рим-католик шіркеуі Пассион уақытын Новус Ордоның литургиялық жылынан алып тастады, бірақ ол әлі де ерекше формада, жеке ординарларда және кейбір англикандықтар мен лютерандықтарда сақталады. Шотландияда бұл күн "Қамқорлық жексенбісі" деп аталады.

Оразаның бесінші жексенбісі

1959 жылға дейін Рим-католик шіркеуінде оразаның бесінші жексенбісі – Құрбандық жексенбісі деп аталатын. Ол екі апталық Пассион уақытының басталуын белгіледі, осы уақыт әлі де ерекше формадағы католиктер, Англикандық Ординариаттың католиктері, Батыс ритуалдық православие және протестантизмдегі түрлі конфессиялармен сақталады. 1960 жылы Папа Иоанн XXIII-нің Рубрикалар кодексі сол жексенбінің атын «Азаптың бірінші жексенбісі» деп өзгертті, бұл бес жыл бұрын Папа Пий XII-нің оразаның алтыншы жексенбісіне берген «Азаптың екінші жексенбісі немесе Пальма жексенбісі» деген атымен үйлесімді болды. 1969 жылы Папа Павел VI жасаған түзетулер ораза мен Пассион уақыты арасындағы айырмашылықты (бір-бірімен толысып жатса да) жойды, ол оразаның бесінші жексенбісімен басталған. Бұл айырмашылық, 1960 жылғы Рубрикалар кодексінде нақты көрсетілген, одан бұрынғы кезеңде де болған. Ол оразаның бесінші жексенбісіндегі Құрбандыққа жасалған сілтемені алып тастады. Пассион уақыты ерекше литургиялық маусым ретінде жойылғанымен, Рим ритуалы литургиясы Мәсіхтің азаптылығын еске алуды жалғастыруда. Егер Епископтар кеңесі шешім қабылдаса, оразаның бесінші аптасының дүйсенбісінен бастап, гимндерді таңдау арқылы, оразаның бесінші аптасының күндері Иеміздің азаптылығы туралы бірінші дұғасын, ал Ұлы аптаның алғашқы үш күнінде Иеміздің азаптылығы туралы екінші дұғасын пайдалану арқылы, сондай-ақ оразаның бесінші жексенбісінен бастап кресттер мен бейнелерді жабу практикасына рұқсат беру арқылы. Осы дәстүрді сақтаған жағдайда, кресттер Ұлы жұма күні Иеміздің азаптылығын тойлау аяқталғанға дейін жабылып тұрады, ал мүсіндер Пасхалық күзет күтімінің басталуына дейін жабылып тұрады. Оразаның бесінші жексенбісіндегі Қасиетті Оразаның кіреберіс әні «Iudica» (ескіше жазуы «Judica») сөзімен басталады. Бұл осы жексенбіге тағы бір атау береді: «Iudica жексенбісі» немесе «Judica жексенбісі», төртінші жексенбіге берілген «Laetare жексенбісі» деген атқа ұқсас. Оразаның бесінші жексенбісінде шіркеуде кресттер мен мүсіндерді жабу салты болғандықтан, Германияда бұл жексенбі «Қара жексенбі» деп аталды, онда басқа жерлерде көбінесе қызғылт түсті болатын жамылғылар қара түсті болды. Римдік ритуалдың немесе оған ұқсас литургияларды сақтап жүргендер оразаның бесінші жексенбісін оның бұрынғы атауларының бірімен атайды.

Оразаның алтыншы жексенбісі

Римдік ритуалда, Оразаның алтыншы жексенбісінде оқылатын Ізгі хабар – Синоптикалық Ізгі хабарлардың бірінде Мәсіхтің құмарлық шегуі туралы айтылған оқиға. 1969 жылға дейін Матай Ізгі хабарының мәтіні оқылды: 1954 жылға дейін 26 және 27-тараулардың толық нұсқасы, ал 1955 жылдан бастап екінші немесе үшінші Құрбандық тойлаған дін қызметкерлері үшін тек солар ғана оқылды. 1970 жылдан бері Римдік Миссальға енгізілген өзгерістермен үш жылдық цикл құрылды, онда Матай (немесе), Марк (немесе) және Лұқа (немесе) Ізгі хабарлары кезекпен оқылады. 1954 жылға дейін Оразаның алтыншы жексенбісі "Құрма жексенбісі" деп аталатын. 1955 жылы 15 жыл бойы бұл мереке "Құмарлықтың екінші жексенбісі немесе Құрма жексенбісі" деп аталды. 1970 жылы ол "Иеміздің құмарлық шегуінің Құрма жексенбісі" деп өзгертілді.

Тағам

Англияның солтүстігі мен Шотландияның бір бөлігінде осы күні карлин бұршағы жеу дәстүрге айналған.