Шұбарқұйрық және жоғалып кеткен Хогфазер

Кіріспе

Терри Пратчеттің 1996 жылғы «Диск әлемі» романы, «Шошқа әкесі» романының Sky One бейімдемесі. «Шошқа әкесі» – Терри Пратчеттің «Диск әлемі» циклындағы 20-шы роман, сондай-ақ 1997 жылғы Британдық Фантазия сыйлығының иегері атануға ұсынылған туынды. Алғаш рет 1996 жылы жарық көрген бұл романды «Виктор Голанц» баспасы шығарды. Би-би-си жүргізген «The Big Read» сауалында (барлық уақыттағы ең сүйікті британдық кітаптар туралы) 137-орынға ие болды, бұл Пратчеттің ең жақсы 200 кітаптың ішіндегі он бес туындысының бірі екенін көрсетеді. Роман балалардың тілектерін орындайтын және оларға сыйлықтар сыйлайтын, Рождество әкесіне ұқсас мифтік жаратылыс – «Шошқа әкесінің» жоғалуы туралы баяндайды. «Шошқа әкесінің» орнын толтыруға тырысқан Өлімнің немересі Сьюзан Сто Хелит оны іздеп табуға және құтқаруға асығады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Реальность аудиторлары, "жұлдызды бюрократтар" тобы, 32 желтоқсанда балаларға сыйлықтар әкелетін Хогфатерді – қуанышпен толы құдай сияқты жаратылысты жоюға тырысады, ол АҚШ пен Ұлыбританиядағы Санта Клаус пен Әкесіз Сыйлық әкелушіге ұқсас. "Ережелерге" сәйкес тікелей араласуға тыйым салынғандықтан, олар Хогфатерді өлтіру үшін Ассасиндер гильдиясына ақы төлейді. Бұл тапсырманы қаталдығымен және шығармашылық шешімдерімен танымал Мистер Театаймге жүктеледі. Мистер Театайм бірнеше гангстерлердің көмегімен Тіс перисіне жұмыс істейтін жеткізушіні іздеп, оның патшалығына еніп, жиналған тістердің бәрін ұрлайды. Осы тістердің көмегімен ол Диск әлеміндегі барлық балаларды бақылай алады, оларға Хогфатерге енді сенбеуді бұйырады. Күннің шығуына да Хогфатер жауапты екенін білген Өлім, оның рөлін орындап, сенімін сақтау үшін Хогфатер кейпінде киінеді, оған оның қызметшісі Альберт көмектеседі. Өлімнің "Шошқа күзеті" мағынасын дұрыс түсінбегендіктен, ол Хогфатерге сеніміді қайтаруға көмектесу үшін бірнеше әрекеттер жасайды, бірақ Альберт оларды қабылдауға болмайды деп санайды, соның ішінде қайтыс болған матч-қызға жаңа өмір сыйлау және сәнді мейрамханадан тамақ ұрлап, Canting Crew-ге беру (ал мейрамхананың қоймасын саз бен ескі етіктермен алмастыру). Мистер Театаймды жеңе алмайды, өйткені ол балалар сенімімен құрылған әлемде, онда өлім (соның ішінде Өлім) жоқ, ол немересінің жұмыс орнына Хогфатер кейпінде келеді. Жоспарланғандай, Сьюзан Сто Хелит өзінің қызығушылығын баса алмайды және Хогфатерді іздеуге тырысады. Ол Хогфатердің Сүйектер қамалына жетеді, онда маңдайы ауырған Билиус, "О, Құдай" табады. Билиустың маңдайынан арылуға тырысқан Сьюзан Көрінбейтін университетке барады, онда бірнеше кішкентай құдайлар мен жандардың (оның ішінде Билиус, Веррука гномы, Шаш түсіруші фея, Қарындаш жегіш, Шаршы жегіш, Киім жуушы жәндіздер және Көңілді фея) жаратылып жатқаны анықталады. Хогфатердің жоғалуынан туған әлемдегі артық сенімнің көптігінен олар пайда болады. Сьюзан мен Билиус Тіс перисінің патшалығына барады және Мистер Театаймның жоспарын біледі. Мистер Театайм Сьюзанға Өлімнің қылышымен шабуыл жасайды, бірақ ол бұл әлемде жұмыс істемейді, сондықтан Сьюзан оны жеңіп, мұнарадан құлатып жібереді, ол жоғалып кетеді. Сьюзан Тіс перисінің (шындығында, балаларды қорғау үшін Тіс перисі болған түпнұсқалық Қорқыныш) өз патшалығын қорғап, шаршап қалудан көз жұмғанын көреді, содан кейін ол тістерді қорғау міндетін соңғы тірі қалған бандит, балаша Банжо Лилиуайтке тапсырады. Содан кейін ол Хогфатерді, ол қайтадан шошқаға айналған, шабуыл иті түрінде қуалайтын аудиторлардан құтқаруға тырысады. Сьюзан жұмыс орнына қайтып келе жатқанда, Өлім оған не болғанын түсіндіреді, бірақ оған Театайм шабуыл жасайды, оны ақырында ас үйдегі покерді қолданып өлтіреді.

The Auditors of Reality, a group of "celestial bureaucrats", attempt to eliminate the Hogfather, a jolly god like creature who brings children presents on December 32nd, similar to the figures of Santa Claus and Father Christmas in the US and UK. Forbidden to interfere directly by "The Rules", they pay the Assassin's Guild to kill the Hogfather instead. The task is given to Mr. Teatime who has a reputation for ruthlessness and creative solutions. Mr. Teatime enlists the help of some gangsters to find a delivery person working for the Tooth Fairy, using his magic to break into her kingdom and stealing all the collected teeth. With these teeth, he is able to control all the children on the Discworld, commanding them to no longer believe in the Hogfather. Knowing that the Hogfather is also responsible for the sun rising, Death attempts to maintain belief by dressing up as the Hogfather and fulfilling his role, aided by his servant Albert. Due to Death's simplistic understanding of the meaning of Hogswatch, he commits several acts supposedly to aid restoring belief in the Hogfather but which Albert believes are unacceptable, including granting more life to a deceased matchgirl and stealing food from a luxury restaurant to give to the Canting Crew (whilst replacing said restaurant's stock with mud and old boots). Since he is unable himself to defeat Mr. Teatime, who is in a realm created by children's belief where death (and thus Death) does not exist, he appears at his granddaughter's place of work dressed as the Hogfather. As he had planned, Susan Sto Helit is unable to resist her curiosity and tries to find the Hogfather. She visits the Hogfather's Castle of Bones, only to find the hung over Bilious, the "Oh God" of Hangovers. In an attempt to cure Bilious from his hangovers, Susan visits the Unseen University, where it is discovered that several small gods and beings (including Bilious, a Verruca Gnome, a Hair Loss Fairy, an Eater of Pencils, and Eater of Socks, Towel Wasps, and a Cheerful Fairy) are being created due to an abundance of excess belief in the world caused by the Hogfather's disappearance. Susan and Bilious travel to the Tooth Fairy's realm and discover Mr. Teatime's plot. Mr. Teatime attacks Susan using Death's sword, but since it does not work in this realm, Susan is able to overpower him and throw him down the tower, causing him to disappear. After Susan witnesses the Tooth Fairy (in fact, the original Bogey Man, who became the Tooth Fairy to protect children) die from the exhaustion from defending its kingdom, she tasks the childlike Banjo Lilywhite, the last surviving gangster, to carry on the task of protecting the teeth. She then manages to rescue the Hogfather, who has reverted to his former self as a hog, from Auditors who hound him in the form of attack dogs. As Susan is returning to her place of work, Death explains what happened to Susan but she is attacked by Teatime whom she finally manages to kill using the kitchen poker.

Теледидарлық бейімдеу

"Шошқа әкесі" телефильмінің екі бөлімді нұсқасы Ұлыбританиядағы Sky One телеарнасында 2006 жылдың 17 және 18 желтоқсанында көрсетілді, онда Йен Ричардсон Өлімнің даусын сомдады, ал Дэвид Джейсон Өлімнің қызметшісі Альберт рөлін ойнады. Марк Уоррен Мистер Театайм рөлін, Мишель Докерри Сьюзан Сто Хелит рөлін, Родри Мейлир Билиус рөлін, ал Тони Робинсон (Диск әлемі романдарының бірнеше аудиокітап нұсқаларын оқыған) дүкенші Вернон Крамли рөлін ойнады. Терри Пратчеттің өзі ойыншық жасаушы ретінде эпизодтық рөлде пайда болды. АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілім 2007 жылдың 25 қарашасында ION телеарнасында, Австралияда 2007 жылдың 23 және 24 желтоқсанында Channel Seven телеарнасында, ал Германияда 2007 жылдың 25 желтоқсанында ProSieben телеарнасында өтті.

Қабылдау

Роман 1996 жылғы қазан айында қатты мұқабамен және 1997 жылғы қараша айында жұмсақ мұқабамен Ұлыбританияның Топ-10 тізіміне бірінші орыннан кірді. Publishers Weekly журналының мәліметінше, Пратчетт «Шошқа ата» романында бұрынғы туындыларына қарағанда көңіл көтеруден гөрі зор күшпен сатира мен қараңғы әуенді пайдаланған, осылайша ол әзіл-қалжың фантастикасының шегінен асып, «қазіргі ағылшын тіліндегі маңызды сатириктердің бірі» атанымын алды.