Кіріспе
Тайваньдық көпүрлі реактивті ұшақ AIDC F CK 1 Ching Kuo, көбінесе Жергілікті қорғаныс ұшағы (IDF) деп аталады, бұл Қытай Республикасының қайтыс болған президенті Чианг Чингуоның құрметіне аталған көпүрлі ұшақ. Ұшақ алғашқы рейсін 1989 жылы жасады. 1992 жылы Қытай Республикасының Әуе күштері (Тайвань) қатарына қосылды. Тайвань ИДФ бағдарламасын АҚШ Қытайдың дипломатиялық қысымы салдарынан F-20 Tigershark және F-16 Fighting Falcon реактивті ұшақтарын сатудан бас тартқанда бастады. Сондықтан Тайвань өзіндік, жетілдірілген реактивті ұшақ құруға шешім қабылдады. Тайваньдың Тайчунь қаласында орналасқан Ғарыш өнеркәсібін дамыту корпорациясы (AIDC) IDF реактивті ұшағын жобалап, құрастырды.
The AIDC F CK 1 Ching Kuo , commonly known as the Indigenous Defense Fighter (IDF), is a multirole combat aircraft named after Chiang Ching kuo, the late President of the Republic of China. The aircraft made its first flight in 1989. It entered service with Republic of China Air Force (Taiwan) in 1992. Taiwan initiated the IDF program when the United States refused to sell them F 20 Tigershark and F 16 Fighting Falcon jet fighters following diplomatic pressure from China. Taiwan therefore decided to develop an advanced indigenous jet fighter. The Aerospace Industrial Development Corporation (AIDC), based in Taichung, Taiwan, designed and built the IDF jet fighter.
Өмірбаян
ROCAF-тың F-5 және F-104 ұшақтарының орнын алмастыру бойынша алдын ала іздестіру 1970 жылдардың соңында XF-6 жергілікті жасалған истребитель жобасымен басталды, кейін ол Ying Yang деп аталды. АҚШ Қытаймен ресми қарым-қатынас орнатқаннан және Тайваньмен өзара қорғаныс туралы шартты тоқтатқаннан кейін, президент Чжан Чингуо отандық қорғаныс өнеркәсібін кеңейтуге шешім қабылдады және 1980 жылдың 28 тамызында AIDC компаниясына жергілікті кездесетін ұшақты жобалауды тапсырды. Бастапқыда ROCAF XF-6 жобасының жоғары тәуекелді болуына байланысты XA-3 Lei Ming бір орындық шабуыл ұшағына қарағанда XF-6 жобасын екінші орынға қойды. 1982 жылғы АҚШ-Қытай бірлескен коммюникесі Тайванға қару-жарақ сатуды шектеді. АҚШ General Dynamics F-16 Fighting Falcon және Northrop F-20 Tigershark истребительлерін сатудан бас тартты (олар Тайваньдың ұлттық қорғаныс қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, ескі F-5 ұшақтарын алмастыруға арналған озық реактивтік ұшақ ретінде әзірленген болатын), осылайша жергілікті истребитель жобасының жалғасуын қамтамасыз етті. АҚШ президенті Рональд Рейган кеңесшілерінің КСРО-ға қарсы тұру үшін Қытаймен қарым-қатынас орнату туралы ұсынысын теріс қабылдағанымен, 1982 жылғы АҚШ-ҚХР коммюникесіне Тайваньға "Алты кепілдік" беру арқылы теңгерімді сақтауға шешім қабылдады. Бұл АҚШ технологиясын Тайваньдың қорғаныс өнеркәсібіне, соның ішінде IDF жобасына беруге мүмкіндік берді.
Жобалау кезеңі
AIDC 1982 жылы мамыр айында Қытайдың дипломатиялық қысымы салдарынан ROCAF-тың АҚШ-тан жаңа истребительдер сатып алу әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін IDF дамыту жобасын ресми түрде бастады. Жобаны кейіннен Жеке Қорғаныс Истребителінің әкесі деп танылған Хси Чун Майк Хуа басқарды, ол Ан Хсян (安翔, қауіпсіз ұшу) деп аталды және 1983 жылы төрт бөлімге бөлінді:
Ин Ян (鷹揚): "Жарқын биікке көтерілген бүркіт". Ұшақ фюзеляжының әзірленуі. General Dynamics компаниясымен бірлескен жұмыс. Юн Хан (雲漢): "Галактика". Ұшақ қозғалтқышы мен итергіш жүйесінің әзірленуі. Garrett (қазіргі Honeywell) компаниясымен бірлескен жұмыс. Тьен Лэй (天雷): "Көккіреу". Авионика жүйелерін әзірлеу. Smiths Industries компаниясымен біршама ынтымақтастық, ал кейбір компоненттер тікелей Lear Astronics (қазір BAE компаниясының еншілес кәсіпорны), Litton (қазір Northrop Grumman компаниясының еншілес кәсіпорны) және Martin Baker компанияларынан сатып алынды. Тьен Цзинь (天劍): "Аспан қылышы". Ауадан ауаға зымырандарды әзірлеу. 1997 жылдың сәуірінде американдық Litton компаниясының Applied Technology бөлімшесіне Аэроғарыш өнеркәсібін дамыту корпорациясы жақсартылған радиолокациялық ескерту қабылдағыштарын (IRWR) орнату үшін 116,2 миллион долларлық өндіріс келісімшарты мен опциялар берілді.
Tien Lei: Авионика интеграциясы
IDF GD 53 Golden Dragon көп режимді монопульстік импульстік Допплер радарымен жабдықталған, ол F-20 үшін әзірленген General Electric AN/APG 67 X жолақты радар негізінде құрастырылған. Ол F-16A-ның AN/APG 66 радарының кейбір компоненттері мен технологияларын бөліседі және F-20 қолданғаннан үлкен антеннаны пайдаланады. Өнімділік талаптарын орындау үшін кейбір мүмкіндіктер кешіктірілуі немесе тоқтатылуы мүмкін, себебі қозғалтқыштың мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, салмақты қатаң бақылау қажет болды.
Тянь-Цзинь: Зениттік зымыранның ҒЗЖ
CSIST-тің Tien Chien (Sky Sword) жобасы сәл тәуелсіз болды, себебі ол тек IDF-тің ғана емес, ROCAF-тың барлық ұшақтары үшін жасалған даму деп есептелді. Tien Chien 1 (TC 1) – инфрақызыл іздеу принципімен жұмыс істейтін, қысқа қашықтыққа арналған зымыра, сыртқы пішіні AIM 9 Sidewinder-ге ұқсас, ал Tien Chien 2 (TC 2) – белсенді радиолокациялық бағытталмалы, көру қабілетінен асып түсетін зымыра. TC 1 зымырасының алғашқы сынақ атылымын 1986 жылдың сәуір айында F 5E ұшағы жасады, нәтижесінде Beech нысанасы сәтті жойылды. TC 1-дің алғашқы өндірісі 1989 жылы басталды және 1991 жылы қолдануға берілді. AIM 9 және TC 1 зымыралары операциялық IDF ұшақтарында қолданылған. Әскери флотты жаңартудың бірінші кезеңін 2013 жылға дейін аяқтау жоспарланған, ол жақсартылған авиациялық құралдар, радарлар, электроника, қару-жарақ мүмкіндіктері және ұзақ қызмет ету мерзімін қамтитын болды. 2014 жылдың мамыр айында ROC Әуе күштері Wan Chien ұзақ қашықтықтық зымыраларымен жабдықталған жаңартылған ұшақтардың суреттерін жариялады. Жаңарту бағдарламасы 2018 жылы толық аяқталды.
Үлгілер
Төрт "Толық көлемді даму" нысаны жасалды; үш бір орындық, одан кейін екі орындық. Бір орындық FSD A1 нысанының алғашқы сәтті сынақ ұшуы 1989 жылдың 28 мамырында орындалды. Екі орындық FSD B1 нысаны алғашқы ұшуын 1990 жылдың 10 шілдесінде жасады.
Алдын ала өндіріс
1990 жылдың қазан айында он дана сынақ үлгісінің дайындалуы басталды. Алғашқы төрт бірлік 1992 жылдың наурыз айында тапсырылды.
Механикалық кемшіліктер салдарынан екі апат болды, біреуі 1991 жылы, екіншісі 1993 жылы, сынақ өндірісі кезінде.
F-CK-1 А/Б Чинг-Куо
ROCAF-тың 256 ұшаққа арналған бастапқы тапсырысы 1991 жылы 130-ға дейін азайтылды, АҚШ және Франциямен 150 F-16 Block 20 A/B және 60 Mirage 2000 5Ei/Di ұшақтарын сатып алу келісімдері жасалғаннан кейін. Осы 130 ұшақтың ішінде 28 екі орынды ұшақ болды.
Бірінші эскадрилья 1994 жылдың соңында пайдалануға берілді. Ұшақтарды жаңарту жұмыстары 2011 жылы басталды.
F-CK-1 C/D Хсианг Шенг
Ұлттық қорғаныс министрлігі 2001 жылдан бастап үкімет IDF жаңарту жоспарына жаңа бюджеттік қаралымды енгізетінін (AIDC-ге көмектесу мақсатындағы МҚМ-нің бес ұсынысына сәйкес) жариялады. Бес ұсыныс мыналар: AT 3, IDF және F 5 жаңартуларын болашақта AIDC жүргізеді. Армиялық көп мақсатты тікұшақ, Теңіз күштерінің ұзақ қашықтықтағы суастына қарсы ұшағы, теңіз жаяу әскерлеріне арналған тікұшақ және Әуе күштерінің орта салмақты көлігі – бәрі де оларды бастапқыда жобалаған шетелдік фирмалармен бірлесіп, білікті отандық фирмалар тарапынан өндіріледі және құрастырылады. NCSIST және AIDC бірлесіп ROCAF-тың келесі буын ұшағын ерте сатыда жоспарлау үшін команда құрастырады, осы арқылы сатып алу әдістерін бағалап, ұсыныстар енгізеді. Әскери авиацияны күтіп-қалпына келтіру және техникалық қызмет көрсету саласында AIDC-нің шетелдік фирмалармен бірлескен кәсіпорындары немесе отандық фирмалармен жасаған одақтарына жоғары басымдық беріледі. Болашақта әскерилер қару-жарақ жүйесінің ұшу сынақтарын, электрондық соғыс жаттығуларын, әуеден сүйреуге арналған дрондарды, авиациялық электрониканы күтіп-қалпына келтіруді және қару-жарақ сатып алуды жоспарлауды AIDC-ге тапсырады, егер AIDC-де әскерилерде жоқ кәсіби біліктілік болса. Бұл жеті жылдық IDF C/D ғылыми-зерттеу және әзірлеме жоспарының (2001–2007 қаржы жылдары) бөлігі болып табылады, ол CSIST және AIDC үшін жылына 10 миллион жаңа тайуан доллары (NTD) бөліп, барлығы 70 миллион NTD құрайды. Алғашқы ақпарат құралдарында жаңартылған IDF-тің «Бірлескен қарсы шаралар платформасы» деп аталатыны хабарланды. 2001 жылы жаңа «жайылымдылық» нұсқаулы, қуаттырақ қозғалтқыштармен және жақсартылған отты ашу жүйесімен жаңа нұсқаны әзірлеутін жоспарланғаны хабарланды. 2006 жылы Jane's Defence Weekly журналына берген сұхбатында AIDC-нің бұрынғы төрағасы Сунь Тао Ю екі жаңа прототип жасалғанын айтты. Жаңарту IDF-ке қосымша 771 кг отын тасымалдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ол жақсартылған авиациялық электроника жиынтығын, жаңартылған электрондық соғыс мүмкіндіктерін және жаңа қару жүйелерін қамтиды. Қону шассисі қосымша жүк пен отынды қабылдау үшін күшейтілді, бірақ салмақ туралы алаңдаушылықтарға байланысты радарды сіңіретін диэлектрлік «жайылымдылық» фюзеляжы жоспарынан бас тартылды. Жоба үш кезеңнен тұрады: TC 2 зымырасының көру қашықтығынан тыс әуеден әуеге тасымалдау қабілетін 2-ден 4-ке дейін арттыру. TC 2A радиацияға қарсы зымырасын және Wan Chien кассеталық бомбасын интеграциялау. Сонымен қатар, жаңадан салынған екі ұшақтың прототипінде екі қосымша отын багі байқалды, олар өндіріс жаңартуларында көрінбейді. Миссиялық компьютерлерді, электрондық қарсы шараларды, электрондық соғыс жүйелерін, Дос немесе жауды белсенді анықтау жүйесін (AIFF) және жерді бақылау радиолокаторын жаңарту. Жерде және әуеде сынақтар жүргізу. Жаңартылған 32 биттік IDF C/D ұшуды басқару компьютеріне жасалған келісімшарт 2002 жылы BAE Systems компаниясына берілді. AIDC ұшу компьютерінің жақсаруы «қауіпсіз, жоғары өнімді ұшаққа» әкелетінін мәлімдеді. Басқа да жақсартулар электрондық соғыс мүмкіндіктерін арттыруды, қону шассисін күшейтуді және цифрлық сырғанауға қарсы жүйені қамтиды. Жаңартылған IDF-тің алғашқы сынақ ұшуы қазан айының басында жоспардан бірнеше күн бұрын сәтті аяқталды. 2007 жылдың 27 наурызында президент Чэнь Шуй Бьян F CK 1D ұшағының сынақ ұшуына куә болды және жаңартылған IDF-тің аты Хсиунг Ин (Батыр шұңқыр) болады деп жариялады, бұл жаңа жауынгердің Крест Goshawk сияқты отанын қорғайтынын білдіреді. 2009 жылдың 12 желтоқсанына қарай, AIDC бас директорының мәлімдемесіне сәйкес, 71 F CK 1 A/B ұшағы 4 жыл ішінде 500 миллион АҚШ долларынан астам қаражатқа F CK 1 C/D нұсқасына жаңартылуда, «Сян Чжан» (翔展) жобасы аясында, AIDC және ROCAF күтілетін жаңарту бағдарламасы бойынша келісімшартқа қол қойғаннан кейін. 2018 жылы AIDC Қытай Республикасы Әуе күштеріне соңғы жаңартылған F CK 1 C/D ұшағын тапсырды.
Upgrades of the AT 3, IDF, and F 5 would be assigned to AIDC in the future. The Army Utility Helicopter, the Navy's long range ASW aircraft, a helicopter for the Marines, and an Air Force medium transport will all be produced and assembled by qualifying domestic firms in conjunction with the foreign firms that originally designed them. NCSIST and AIDC will jointly assemble a team for the early planning of the ROCAF's next generation fighter, in order to assess procurement methods and suggest concepts. AIDC's joint ventures with foreign firms or alliances with domestic firms will be given high priority in military aircraft service and maintenance. In the future, the military will give responsibility for weapons system flight tests, electronic warfare exercises, air towing drones, avionics maintenance, and weapons procurement planning to AIDC, in situations where AIDC has the professional capacity that the military lack. This is part of the seven year IDF C/D R&D plan (FY2001~FY2007), which allocates 10 million New Taiwanese Dollars (NTD) annually for a total of 70 million NTD for both CSIST and AIDC. Initial media reports indicated that the upgraded IDF would be called the "Joint Countermeasure Platform". In 2001, it was reported that development of a new "stealth" variant with more powerful engines and improved fire control system would commence that year. In a 2006 interview with Jane's Defence Weekly, former AIDC Chairman Sun Tao Yu said that two new prototypes had been manufactured. The upgrade would allow the IDF to carry an additional 771 kg of fuel. In addition, it includes an improved avionics suite, retrofitted electronic warfare capabilities, and new weapons systems. The landing gear has been strengthened to accommodate the additional payload and fuel, but the plan for a dielectric radar absorbing "stealth" fuselage was dropped due to concerns over weight. The project consists of three phases:
Increase the carrying capacity for the TC 2 beyond visual range air to air missile from two to four. Integrate the TC 2A anti radiation missile and the Wan Chien cluster bomb. In addition, two conformal fuel tanks were seen on the two newly built prototype aircraft, these are not seen on production upgrades. Upgrade the mission computers, the electronic counter countermeasures, the electronic warfare systems, the Active Identification Friend or Foe (AIFF) system and the terrain following radar. Ground and air testing. The development contract for the upgraded 32 bit IDF C/D flight control computer was awarded in 2002 to BAE Systems. AIDC said that the improvements of the flight computer will result in "a safer, higher performing aircraft.” Other improvements made include enhanced electronic warfare capabilities, a strengthened landing gear and a digital anti skid system. The first test flight of the upgraded IDF was reportedly successfully completed a few days ahead of schedule in early October. On March 27, 2007, President Chen Shui Bian witnessed a test flight of F CK 1D, and announced that the upgraded IDF will be named Hsiung Ying (Brave Hawk), which signifies that the new fighter would protect the homeland just like the Crested Goshawk. As of 12/2009, 71 F CK 1 A/B are upgrading to F CK 1 C/D over 4 years span for over US$500 million, according to AIDC CEO, under Project Hsiang Chan (翔展), as AIDC and ROCAF had signed a contract for the expected upgrade program. In 2018 AIDC delivered the last upgraded F CK 1 C/D to the Republic of China Air Force.
IDF-тің жетекші ұшақ жаттықтырушысы
БАҚ хабарлағандай, AIDC IDF оқу-жаттығу ұшағының жобасы, көрінеу, отты басқару радары мен жауынгерлық жүйелерді алып тастауды, сондай-ақ артқы орындықтың ұшу басқаруын сақтап қалуды көздеген, нәтижесінде IDF оқу-жаттығу ұшағы (LIFT) ретінде қолданылуы мүмкін болды. Дегенмен, ROCAF бұл жобаға наразылық білдіргендей, себебі бұл IDF LIFT соғыс уақытында қолданылмайды дегенді білдіретін еді. ҚҚМ хатында былай делінген: "AIDC компаниясының IDF ұшағын үдетілген жаттығу ұшағы ретінде пайдалану ниеті туралы газетте жарияланған хабарға қатысты, бұл тек компанияның операциялық жоспарлау тұжырымдамасы ғана. Ұлттық қорғаныс министрлігі мен Әскери-әуе күштерінің қазіргі уақытта мұндай жоспары жоқ". Бюджеттің тар болуына байланысты, ROCAF AIDC-тен AT-3 ұшағының қызмет мерзімін ұзартуды және LIFT рөлінде F-5 ұшағын пайдалануды сұрады. 2003 жылы бұрынғы AIDC төрағасы Хуан Чжун Те AIDC ROCAF-тың LIFT үшін IDF-тің жеңілдетілген нұсқасын қарастыруын үміттенедінін және мұндай жобаның бірлігіне 16 миллион АҚШ доллары жұмсалуы мүмкін екенін айтты, бұл T-50-нің 19 миллион долларынан арзан. Алайда, F CK-1 LIFT модификацияларына немесе жаңа өндіріс жобаларына мемлекеттік қаржыландыру немесе мақұлдау берілген жоқ. 2006 жылдың мамырында генерал-лейтенант Ченг Ши Ю ҚҚМ F-5E/F ұшақтарын 2010 жылға дейін зейнеткерлікке шығарып, IDF ұшақтарының оқу миссияларын жүзеге асыруына мүмкіндік беруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. IDF ұшақтары оқу-жаттығу ұшақтарына айналғаннан кейін қандай өзгерістер (болған жағдайда) енгізілетіні әлі белгісіз. Бағдарлама аясында жасалған оқу-жаттығу ұшақтары кейіннен AIDC T-5 Brave Eagle деп аталды және 2019 жылы төрт прототипі таныстырылды.