Кіріспе

Заң эмбрионды немесе ұрықты заңды құрбан ретінде тану туралы. 2004 жылғы «Зорлық құрбандары туралы заң» (Федералдық заң 108-212) – егер олар 60-тан астам федералды зорлық-зомбылық қылмыстарының бірін жасау кезінде зардап шексе немесе қаза болса, ананың жатырындағы эмбрионды немесе ұрықты заңды құрбан деп тануға бағытталған АҚШ заңы. Заңда «жатырдағы бала» дегені – «Homo sapiens түрінің кез келген даму сатысындағы, ананың жатырында дамитын мүшесі» деп анықталады. Заң АҚШ кодексінің екі бөлімінде қамтылған: 18-тарау, 1-бөлім (Қылмыстар), 1841-бап (18 USC 1841) және 10-тарау, 22-бөлім (Әскери сот әділдігінің бірыңғай кодексі) 919а-бап (119а-бап). Заң тек АҚШ үкіметінің құзыретіне бағынатын белгілі бір құқық бұзушылықтарға қолданылады, оның ішінде федералдық мүліктерде жасалған, белгілі бір федералды лауазым иелеріне және қызметкерлерге қатысты жасалған, сондай-ақ әскери қызметшілер жасаған қылмыстарға қатысты. Бұған қоса, ол қай жерде жасалса да, кім жасаса да, заңмен федералдық қылмыс ретінде анықталған белгілі бір қылмыстарды қамтиды. АҚШ Конституциясында көздейтін федерализм қағидаларына сәйкес, федералдық қылмыстық заң жеке АҚШ штаттары қарастыратын қылмыстарға қолданылмайды, бірақ 38 штат ұрықты немесе «туылмаған баланы» кемінде адам өлтіру немесе ұрық өлтіру мақсатында құрбан деп таниды. Заңнаманы түрлі заңгерлер мақтап, сынады, олар бұл шараны адам ұрықтарына заңды тұлға мәртебесін беруге жасалған қадам деп түсіндірді, тіпті заң жобасында абортқа қатысты ерекшелік қарастырылған. Заң жобасында «жүкті әйелдің келісімі немесе оның атынан әрекет етуге заңмен уәкілетті тұлға», «жүкті әйелге немесе оның туылмаған баласына медициналық көмек көрсету», немесе «жүкті әйелдің туылмаған баласына қатысты» кез келген адамды абортқа қатысты іс-әрекеттері үшін қудалауға рұқсат етілмейтіні нақты айтылған. Федералдық заңның федералдық юрисдикцияда жасалған белгілі бір әрекетті қудалауға рұқсат беруі, штаттардың өз юрисдикциясында жасалған сол әрекетке қарсы өз заңдарын қабылдауына кедергі келтірмейді. Сонымен қатар, (d) бөліміндегі барлық туылмаған нәрестелерді «Homo sapiens түрінің мүшелері» деп анықтау, ұсынылып отырған «тұлғалық мәртебе» заңдарында айтылғандай. Мұндай ұсыныстарды қолдаушылардың пікірінше, мұндай заң тілі Роу және Уэйд ісі бойынша шешімді күштен шығару шартын орындайды, себебі Роу абортты тоқтату үшін қажетті шарттарды белгілеген. Бірнеше штаттың жоғарғы соттары (а) – (с) бөлімдері Роуға қауіп төндірмейтінін шешті, бірақ ешбір сот (d) бөлімі Роудың күштен шығару шартын орындайтыны туралы мәселені қараған жоқ. Заңнаманы бастапқыда сенатор Линдсей Грэм ұсынған, ал 2003 жылдың 7 мамырында Мелисса Харт палатаға енгізген. Заңның қабылдануы маңызды деп есептелді, себебі ол ұрыққа зиян келтіруді жеке қылмыс ретінде қарастырады. Грэм 1993 жылдан 1995 жылға дейін Оңтүстік Каролина штатының өкілдер палатасының мүшесі болды. 1995 жылдан 2002 жылға дейін ол Оңтүстік Каролина штатының батысында орналасқан және Джорджия және Солтүстік Каролинамен шектесетін 3-ші сайлау округінде қызмет етті. Грэм 2002 жылы АҚШ Сенатына сайланды және 2020 жылы төртінші мерзімге қайта сайланды. Оның келесі сайлауы 2026 жылы өтеді, ол 2027 жылдың қаңтарына дейін қызмет етеді. Грэм Республикалық партияның мүшесі. Линдсей Грэмнің осы мәселедегі тәжірибесі – оның ұзақ жылдар бойы абортқа қарсы дауыс беру тарихы, оның ішінде ішінара босанған абортты тыйым салу, зорлық құрбандары туралы заң және тірі босанған аборттан аман қалғандарды қорғау туралы заңдарды қолдауы. Грэмның жетістіктерінің қатарында Оңтүстік Каролина штатының «Өмір үшін азаматтар» ұйымынан екі рет «Жылдың заң шығарушысы» атағын алуы, Сьюзан Б. Энтони Лист Ұлттық өмірге қарсы рейтингісінен «A» бағасын алуы және Ұлттық өмірге құқық комитетінен 100% баға алуы бар. Линдсей Грэм жүкті әйелдерге шабуыл жасағандарды және туылмаған балаға зиян келтіргендерді қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін бес жылдан астам уақыт жұмыс істеген.

Заңнама тарихы

"Зорлық құрбаны болған туылмаған балалар туралы" заңы алғаш рет 1999 жылы конгрессмен (кейін сенатор) Линдси Грэм (Р-СК) тарапынан Конгреске ұсынылды. Ол 1999 және 2001 жылдары Өкілдер палатасынан өтті, бірақ Сенатта қабылданбады. 2003 жылы заң жобасы Пенсильвания штатының өкілі Мелисса Харттың бастамасымен H.R. 1997 ретінде қайтадан Өкілдер палатасына енгізілді.

Палата комитетінің іс-әрекеті

Палатаның сот комитеті 2003 жылдың 31 қаңтарында HR 1997 деп аталатын заң жобасын мақұлдады. Талқылау барысында Комитет жүкті әйелдерге қарсы федералдық қылмыстар үшін жеке қылмыс құруды көздеген, бірақ ұрықтарды жеке тұлға ретінде мойындамайтын түзетуді 11-9 дауыспен қабылдамады. Осыған дейін Палата "туылмаған бала" деп анықталмаған тілді қамтымаған ұсынысты қабылдамады.

Қол қою

Қол қою рәсімінде президент сахнада екі қылмыстың құрбаны болған туыстарын жоғалтқан ер және әйел адамдармен бірге болды, олардың ішінде Лэйси Питерсонның анасы Шарон Роча да бар еді. Салтанатты шарада сөз сөйлеген Буш: "Кез келген жүкті әйел зорлық-зомбылық құрбаны болғанда екі өмір қауіпте болады, олардың әрқайсысы қорғауға және әділдікке лайық. Егер қылмыс кісі өлтіру болса және туылмаған баланың өмірі аяқталса, заң бойынша толық есеп беруді талап етеді".

Қолдау

Абортқа қарсы ұйымдар бұл заңды күшті қолдады. 2003 жылдың 3 шілдесінде АҚШ Әділет комитеті УВВА-ны қабылдауға қатысты пікірлерді тыңдады. "Өмір үшін феминистер" президенті Серрин Фостер өзінің және Шарон Рошаның куәліктерін ұсынды. Сонымен қатар, Фостер депутат Зои Лофгрен ұсынған балама заң жобасын қабылдамауға қарсы шықты, ол "әйелдерге қарсы жасалған қылмыстар жүктіліктің қалыпты ағымын тоқтатса, олар үшін қосымша жаза" қарастырған, бірақ туылмаған баланы екінші құрбан деп санамаған. "Лейси Питерсон және нәресте Коннер жағдайында сайланған өкілдерімізден шынайы жауап күтеміз", - деді Фостер. "Бір құрбан ба, әлде екі құрбан ба? Бір құрбанды қолдаушылар әйелдерге әділдік таба алмайды".

Қарсылық

Жүктің нәтижесінде зорлық-зомбылық құрбандары туралы заңға көптеген аборт құқығын қолдайтын ұйымдар қарсылық білдірді, себебі АҚШ Жоғарғы Сотының Роу против Уэйд шешімінде адам ұрығы АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуі бойынша «адам» емес делінген. Егер ұрық он төртінші түзету бойынша «адам» болып танылса, онда олардың өмір сүруге конституциялық құқығы болар еді. Бұл заңдарға қатысты, Роу против Уэйд немесе басқа Жоғарғы Сот прецеденттерін бұзады деген таластар, Калифорния, Пенсильвания және Миннесота штаттарының жоғарғы соттарын қоса алғанда, федералдық және штаттық соттарда біркелкі түрде қабылданбады. 2004 жылғы президент сайлауында президент Джордж Бушқа басты қарсылас болған сенатор Джон Керри, бұл заң жобасына қарсы дауыс берді, ол былай деді: «Мен бұл заңнамаға қатысты қатты алаңдаймын, себебі заң бір мезгілде ұрықтың адам екенін және ананың жүктілігін тоқтату құқығын қорғай алмайды». Дьюк университетінің құқық мектебінің профессоры Уолтер Деллинджер, Гарвард университетінің профессоры Ричард Паркер және Рутгерс құқық мектебінің профессоры Шерри Ф. Колб сияқты Роу против Уэйд шешімін қатты қолдайтын көрнекті құқық ғалымдары, ұрықтың өліміне қатысты заңдар Роу против Уэйд шешіміне қайшы келмейді деп жазды. Заңдағы тілдің Роуға қайшы келмеуіне мүмкіндік беретін принцип, логикалық тұрғыдан Роудың «құлау» шартын іске қосуға тиіс, бұл Webster против Reproductive Health Services, 492 US 490 (1989) ісінде түсіндірілді. Мұндай тіл аборт үшін жазаларды белгілейтін заңдардың негізі болғанша, мұндай тілдің Роуға қайшы келе ме деген мәселе сот қарауына түспейді, егер қайшылық болса, қайсысын жою керек. Өкіл Джеррольд Надлер, ұсынылып жатқан федералдық заңға қарсылығын білдіре отырып, мәлімдеме жасады, бұл заң аборт жасауға конституциялық құқықтың маңызды қағидасына қайшы келеді: жүктілік кезеңіндегі тіршілік иесі – адам емес.

1841 бап - туа біткен баланы қорғау туралы

Заңның қандай да бір талаптарын бұзатын және осы іс-әрекет орын алған кезде ананың құрсағында болған баланың 1365-бапта белгіленгендей, өліміне немесе дене күйреуіне себеп болған кез келген адам, осы бап бойынша жеке қылмыс жасаған болып есептеледі.