Понтификат Елевтерия: Рим Папасы және аңыздық хаттар

Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы шамамен 174-189 жылдар аралығында болған Папа Элютерий (; 24 мамыр 189 жылы қайтыс болды), сонымен қатар Элютер деп те аталады, Рим епископы болды. Оның понтификаты 171-185 жылдарға немесе 177-193 жылдарға да бейімделген. Католик шіркеуінде ол әулие ретінде құрметтеледі. Ол бірнеше аңызбен байланысты, олардың бірінде оған "Британия патшасы Люцийден" хат келгені айтылады, бірақ қазір бұл жалған деп есептеледі.

Өмір

Liber Pontificalis-ке сәйкес, ол Грекияның Эпир аймағындағы Никополис қаласында туған грек еді. Оның замандасы Гегесипп оның Рим Папасы Аничетус (шамамен 154–164 жылдары) тұсында Рим шіркеуінің диаконы болғанын, ал кейіннен Рим Папасы Сотерден кейін шамамен 174 жылы оның орнына келгенін жазған.

Тамақ заңдары

VI ғасырдағы "Феликий каталогы" деп аталатын "Liber Pontificalis" ("Папалар кітабы") басылымында Елеутерий туралы бұрынғы жазбаға қосымша түсініктемелер енгізілген. Олардың бірінде Елеутерийдің бір жарлықты қайта жариялағаны айтылады: "Ол, Құдай жаратқандықтан, сенімі мықты христиандар ешқандай тағамды жеуден бас тартпауы керек екенін қайта растады, бірақ ол ақылға сыйып, жеуге жарамды болса ғана". Мұндай жарлық ерте кезеңдегі еврейлердің тамақтану ережелеріне, сондай-ақ гностиктер мен монтанистердің ұқсас заңдарына қарсы шығарылған болуы мүмкін. Дегенмен, бұл үзіндінің редакторы 500 жыл шамасында шығарылған басқа бір жарлықты Елеутерийге жатқызып, оның беделін арттыруға тырысқан болуы да ғажап емес.

Британдық миссия

Тағы бір дерек Елеутерийдің «Британия патшасы Люцийден» немесе «Британиялықтардың патшасынан» христиан дініне өту ниетін білдірген хат алғанын көрсетеді. Бұл миссия туралы ескірек мәліметтер табылмады. Қазіргі уақытта бұл, діни мақсатта жасалған жалған деп есептеледі, бірақ оның бастапқы мақсаты туралы пікірталас жалғасуда. Хаддан, Стаббс және Уилкинс бұл бөлімді «V ғасырдың ортасында Папа Леоның хатшысы болған және Германның Ауксер және Палладийге жасаған миссияларын қолдаған Аквитандық Проспердің уақыты мен стильінде жазылған» деп санайды. Дюшен бұл жазбаны Бонифаций II-нің 530 жылдар шамасындағы понтификатына, ал Моммсен 7-ғасырдың басына жатқызады. Ғалымдардың тек соңғысы ғана оның Англосакстарға бағытталған Грегориандық миссияны қолдау мақсатында жасалғанын болжайды, осы миссия Кентерберийлік Августинге Честер синодындағы британдық христиандармен қиындықтарға тап болды. Шындығында, кельт христиандары өз шіркеуінің ежелгілігін Норман жаулап алуына дейін Кентербериге бағынудан жалтарды, бірақ Вельс және саксон епископтарының синодтарында Люцийге жасалған миссияны еске салған аргументтер келтірілген жоқ. Бұл оқиғаны алғашқы болып ағылшын Беда айтқан, және ол оны жергілікті мәтіндер мен дәстүрлерден емес, «Папалар кітабынан» алған сияқты көрінеді. Кейіннен бұл мәлімет 9 ғасырлық «Британия тарихы» кітабында пайда болды, оған дәстүрлі түрде Ненний автор болып саналады. Бұл еңбек шомылдыру рәсімін 167 жылға (Элеутерийдің понтификатынан сәл бұрын) жатқызып, оны Эваристқа (патшалық құрған) есептейді. 12 ғасырда оқиғаға қосымша егжей-тегжейлер енгізіле бастады. Монмуттық Джеффридің тарихи емес «Британия патшаларының тарихы» Люций туралы толыққанды мәлімет береді және папаның оған жіберген елшілерінің есімдерін Фаган мен Дювиан деп атайды. 12 ғасырлық Лландаф кітабы Люцийдің сарайын Уэльстің оңтүстігінде орналастырып, папаға жіберген елшілерінің есімдерін Эльфан мен Медви деп көрсетеді. Бұл аңыз эхосы тіпті Швейцарияға дейін жеткен. Хурда айтылған және 8 немесе 9 ғасырлардағы қолжазбада сақталған уағызда Тімоте Галлияға елші ретінде жіберілген, ол Рим Британиясына барып, Луций есімді патшаны шомылдырып, өзі Галлияға миссионер болып, ақырында Хурда қоныстанды, онда ол сәтті жақсы хабарды уағыздады. Осылайша Люций, швейцариялық Чур аймағының алғашқы миссионері, Liber Pontificalis-тегі британ патшасы ретінде танылды.

Another addition credited Eleutherius with receiving a letter from "Lucius, King of Britain" or "King of the Britons", declaring an intention to convert to Christianity. No earlier accounts of this mission have been found. It is now generally considered to be a pious forgery, although there remains disagreement over its original purpose. Haddan, Stubbs, and Wilkins considered the passage "manifestly written in the time and tone" of Prosper of Aquitaine, secretary to Pope Leo the Great in the mid 5th century, and supportive of the missions of Germanus of Auxerre and Palladius. Duchesne dated the entry a little later to the pontificate of Boniface II around 530, and Mommsen to the early 7th century. Only the last would support the conjecture that it aimed to support the Gregorian mission to the Anglo Saxons led by Augustine of Canterbury, who encountered great difficulty with the native British Christians, as at the Synod of Chester. Indeed, the Celtic Christians invoked the antiquity of their church to generally avoid submission to Canterbury until the Norman conquest, but no arguments invoking the mission to Lucius appear to have been made by either side during the synods among the Welsh and Saxon bishops. The first Englishman to mention the story was Bede and he seems to have taken it, not from native texts or traditions, but from The Book of the Popes. Subsequently, it appeared in the 9th century History of the Britons traditionally credited to Nennius: The account relates that a mission from the pope baptised "Lucius, the Britannic king, with all the petty kings of the whole Britannic people". The account, however, dates this baptism to AD 167 (a little before Eleutherius's pontificate) and credits it to Evaristus (reigned ). In the 12th century, more details began to be added to the story. Geoffrey of Monmouth's pseudohistorical History of the Kings of Britain goes into great detail concerning Lucius and names the pope's envoys to him as Fagan and Duvian. The 12th century Book of Llandaf placed the court of Lucius in southern Wales and names his emissaries to the pope as Elfan and Medwy. An echo of this legend penetrated even to Switzerland. In a homily preached at Chur and preserved in an 8th or 9th century manuscript, Timothy is represented as an apostle to Gaul, whence he went into Roman Britain and baptised a king named Lucius, who himself became a missionary to Gaul and finally settled at Chur, where he preached the gospel with great success. In this way Lucius, the early missionary of the Swiss district of Chur, became identified with the alleged British king of the Liber Pontificalis.