Роберт Смит Кэндлиш: Шотланд пастыры және 1843 жылғы бөліністің қайраткері

Кіріспе

Шотланд министрі

Роберт Смит Кэндлиш (23 наурыз 1806 – 19 қазан 1873) – шотланд министрі, 1843 жылғы бөліністің (тосқауылдың) басшы тұлғаларының бірі. Ол көп жылдар бойы Эдинбургтің Жаңа қаласындағы Шарлотта алаңындағы Санкт-Джордж шіркеуінде және Санкт-Джордж еркін шіркеуінде қызмет етті.

Өмір

Ол Эдинбургтегі 11 West Richmond Street мекенжайында дүниеге келді, Джеймс Кэндлиштің (алғашқы аты МакКэндлиш, 1759–1806), медицина лекторы және Роберт Бернстің досы. Джеймс Роберт туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Ол және оның бауырлары анасы Джейн Смит (1768–1854) тәрбиеледі. Ол күйеуінің қайтысынан кейін көп ұзамай Глазгоға көшіп, 49 Virginia Street мекенжайында пансионат ұстап, күнкөрісін қамтамасыз етті. 1820 жылы Глазго университетінде діни білімді оқуға түсып, 1823 жылы бітірді. 1823–1826 жылдары діни семинарда қажетті курс өтті, содан кейін Rev Dr Stevenson McGill басшылық етті. Ол шәкіртіне жеке репетитор болып Итон колледжіне бірге барып, екі жыл тұрды. 1829 жылы Кэндлиш өмірлік жұмысына кірісті, алдыңғы жазда уағыз айтуға рұхсат алды. Гласгоудағы Сент-Эндрю шіркеуінде және содан кейін Данбартонширдегі Бонхилл шіркеуінде қысқа уақыт көмекші пастор болып жұмыс істегеннен кейін, ол Эдинбургтегі Сент-Джордж шіркеуінің Джеймс Мартин пасторына көмекші болды. Ол зиялы қабілетімен, эмоционалдық құлшынысымен, рухани көрегендігімен және кейіпкер мен өмірді драмалық бейнелеу шеберлігімен тыңдармандарының назарын аударды. Оның діни көзқарастары шотландтық кальвинистік мектептің дәстүрінде болды және ол қаладағы ең ірі қауымдардың бірін жинады. 1840 жылы ол Эдинбургтің Батыс соңындағы 9 Randolph Crescent мекенжайында тұрды. Кэндлиш шіркеу мәселелеріне қызығушылық танытып, Шотландия шіркеуін дүр сілкіндірген күреске қатысты. 1839 жылы Ассамблеяда сөйлеген алғашқы сөзі оны кейіннен еркін шіркеу құрған партияның жетекшілерінің қатарына қойды, ал 1843 жылғы бөлініске әкелген ықпалы Томас Чалмерстікінен кем емес еді. Ол екі қағидаға сүйенді: халықтың өз пасторын таңдау құқығы және шіркеудің рухани мәселелерде тәуелсіздігі. Оның кеңесімен Хью Миллер Witness газетінің редакторы болып тағайындалды және Миллер апталық басылымның көп бөлігін өзі жазды. Бөліністен кейін Кэндлиш Англияда сөйлеген еркін шіркеудің өкілдерінің бірі болды, ол көптеген адамдардың Негізгі шіркеуден неге кеткенін түсіндірді. Ол шіркеудің түрлі жобаларының барлығына белсенді қатысты, әсіресе 1846 жылдан 1863 жылға дейін төрағалық еткен білім беру комитетіне және 1863–1873 жылдары жүргізілген Шотландияның құрылмаған пресвитериандық ағымдары арасындағы одақ туралы сәтсіз келіссөздерге. Кэндлиш 1867 жылғы Ассамблеяда еркін шіркеудің модераторы болды. 1868 жылы оның орнын Уильям Никсон басты. 1841 жылы үкімет Кэндлишті Эдинбург университетінің жаңадан құрылған Киелі кітапты сынау кафедрасына тағайындады. Алайда лорд Абердиннің қарсылығына байланысты тағайындау күшін жойды. 1847 жылы Нью-Джерси штатының Принстон қаласында 1841 жылы Д.Д. дәрежесін алған Кэндлиштің орнына Эдинбургтегі Жаңа колледждің діни білім кафедрасына Чалмерс тағайындалды. Бір семестр бойы қызметін ішінара атқарғаннан кейін, ол Сент-Джордж шіркеуіне қайта оралды, өйткені қауым таңдаған оның ізбасары жұмысын бастамас бұрын қайтыс болды. 1851 жылы ол Кембридж көшесінде гаэль шіркеуін құрды. 1862 жылы ол Уильям Каннингхэмнан кейін Жаңа колледждің директоры болып тағайындалды, бірақ ол Сент-Джордж шіркеуінің пасторы қызметін де сақтайтыны туралы келісімге келді.

He was born at 11 West Richmond Street in Edinburgh, the son of James Candlish (originally McCandlish, 1759 1806), a lecturer in medicine and friend of Robert Burns. James died soon after Robert was born. He and his siblings were raised by his mother, Jane Smith (1768–1854). She moved to Glasgow soon after her husband's death and survived by running a boarding house at 49 Virginia Street. In 1820, he began studying divinity at Glasgow University, where he graduated in 1823. During the years 1823–1826 he went through the prescribed course at the divinity hall, then presided over by Rev Dr Stevenson McGill. On leaving, he accompanied a pupil as private tutor to Eton College, where he stayed two years. In 1829, Candlish entered upon his life's work, having been licensed to preach during the summer vacation of the previous year. After short assistant pastorates at St Andrew's Church, Glasgow, and then the parish church of Bonhill in Dunbartonshire, he became assistant minister to Rev James Martin of St George's, Edinburgh. He attracted the attention of his audience by his intellectual keenness, emotional fervour, spiritual insight and power of dramatic representation of character and life. His theology was that of the Scottish Calvinistic school, and he gathered round him one of the largest congregations in the city. In 1840, he was living at 9 Randolph Crescent in Edinburgh's West End, a huge terraced townhouse. Candlish took an interest in ecclesiastical questions, and he soon became involved in the struggle which was then agitating the Church of Scotland. His first Assembly speech, delivered in 1839, placed him among the leaders of the party that afterwards formed the Free Church, and his influence in bringing about the Disruption of 1843 was inferior only to that of Thomas Chalmers. He took his stand on two principles: the right of the people to choose their ministers, and the independence of the church in things spiritual. On his advice, Hugh Miller was appointed editor of the Witness and Miller wrote much of the weekly copy. Following the Disruption, Candlish was one of the Free Churchmen who spoke in England, explaining the reason why so many had left the Established Church. He was actively engaged at one time or other in nearly all the various schemes of the church, but particularly the education committee, of which he was convener from 1846 to 1863, and in the unsuccessful negotiations for union among the non established Presbyterian denominations of Scotland, which were carried on during the years 1863–1873. Candlish was the Free Church Moderator at the Assembly of 1867. He was succeeded in 1868 by Rev William Nixon. In 1841, the government nominated Candlish to the newly founded chair of Biblical criticism in the University of Edinburgh. However, owing to the opposition of Lord Aberdeen, the presentation was cancelled. In 1847 Candlish, who had received the degree of D. D. from Princeton, New Jersey, in 1841, was chosen by the Assembly of the Free Church to succeed Chalmers in the chair of divinity in the New College, Edinburgh. After partially fulfilling the duties of the office for one session, he was led to resume the charge of St George's, the clergyman who had been chosen by the congregation as his successor having died before entering on his work. In 1851, he established a Gaelic Church on Cambridge Street. In 1862 he succeeded William Cunningham as principal of New College with the understanding that he should still retain his position as minister of St George's.

Өлім

Кендлиш 1873 жылы Эдинбургтегі 52 Мелвилл көшесіндегі үйінде қайтыс болды. Еркін шіркеу дәстүрлі қабірстандықтарда жерлеу құқығын жоғалтқандықтан, Кендлиш дінге бөлінбеген Ескі Колтон қабірстанында жерленген. Ол қабірстанның оңтүстік жағында, Шейіттер ескерткішінің оңтүстік-шығысына қарай орналасқан.