Кіріспе
Белгілі бір нәсілдік топтың мүшелерін жұмысқа алуға қойылатын сандық талаптар. Жұмыспен қамту және білім берудегі нәсілдік квоталар – белгілі бір нәсілдік топтың мүшелерін жұмысқа алу, қызметтік бағынышта мазмұндау, қабылдау және/немесе бітіру үшін сандық талаптар немесе квоталар болып табылады. Нәсілдік квоталар көбінесе нәсілдік кемсітушілікті азайту, осы нәсілдік топтардың жеткіліксіз өкілдігін жою және оларға қатысты айқын нәсілшіліктің алдын алу мақсатымен құрылады, немесе керісінше, мүңкісіз көпшілік топқа қарсы дискриминацияны күшейтеді (numerus clausus немесе bhumiputra жүйелеріне қараңыз). Алайда, тарихта квоталар жұмыспен қамту және білім берудегі беделді институттарға қол жеткізуді шектеу арқылы азшылық топтарына қатысты дискриминацияны қолдау үшін де пайдаланылған. Мұндай квоталарды мемлекеттік билік белгілей алады және мемлекеттік санкциялармен қамтамасыз ете алады. Жұмыс орындарының немесе оқуға қабылдау орындарының жалпы саны белгіленген жағдайда, бұл үлес нақты санға айналдырылуы мүмкін.
Racial quotas in employment and education are numerical requirements or quotas for hiring, promoting, admitting and/or graduating members of a particular racial group. Racial quotas are often established as means of diminishing racial discrimination, addressing under representation and evident racism against those racial groups or, the opposite, against the disadvantaged majority group (see numerus clausus or bhumiputra systems). Conversely, quotas have also been used historically to promote discrimination against minority groups by limiting access to influential institutions in employment and education. These quotas may be determined by governmental authority and backed by governmental sanctions. When the total number of jobs or enrollment slots is fixed, this proportion may get translated to a specific number.
Ежелгі Қытай
Тан дәуірінде шетелдіктерді нәсілдік бөліске салуға қатысты бірнеше заң қабылданды. 779 жылы Тан әулеті өзбектерді (уйғырларды) ұлттық киім киюге мәжбүр ететін және қытайлармен некелесулерін шектеуді бұйырған жарлық шығарды. 836 жылы Лу Чун Кантонның әкімі болып тағайындалды. Ол қытайлардың шетелдіктермен бірге тұрғанын және аралас некелерде болуын көргенде ашуланды. Лу бөліну саясатын енгізіп, нәсілдер аралық некелерге тыйым салды және шетелдіктердің мүлікке ие болуына кедергі келтірді. 836 жылғы заңда қытайлардың "қоңыр терілі халықтармен" немесе "түсті адамдармен" қарым-қатынас жасауына тыйым салынды. Бұл терминдер шетелдіктерді – "ирандықтар, соғдилер, арабтар, үндістер, малайлар, суматралықтар" және тағы да басқаларды білдірді.
Франция
1935 жылға қарай француз үкіметі кейбір мамандықтар бойынша нәсілдік квоталар бекітті.
Германия
Нацистердің еврей бизнесіне бойкот жариялауына қараңыз.
Малайзия
Бамипутера (Малайзияны) қараңыз.
Америка Құрама Штаттары
Ұлттық шығу тегі формуласы – 1921 және 1965 жылдар аралығындағы иммиграциялық квоталардың американдық жүйесі, ол халықтың қазіргі үлесіне сәйкес иммиграцияны шектеді. Мақсаты – АҚШ-тың қолданыстағы этникалық құрамын сақтау. Нәтижесінде, Шығыс және Оңтүстік Еуропаға төмен квоталар белгіленді. Мұндай нәсілдік квоталар 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңнан кейін, әсіресе 1970 жылдары қайта орнатылды. Ричард Никсонның Еңбек министрі Джордж П. Шульц, қараларға қарсы құрылыс кәсіподақтарының белгілі бір мөлшерде қара нәсілді адамдарды қабылдауын талап етті. 1991 жылы президент Джордж Буш оңды әрекеттерді толығымен жоюға тырысты, осы бағдарламалардың кез келген ережесі, қағидасы, күшіне енгізу тәжірибесі немесе басқа да аспектілері, егер ол нәсіл, жыныс, дін немесе ұлттық тегіне негізделген квоталарды, жеңілдіктерді, бөліп беруді немесе басқа да шараларды талап ететін, ынталандыратын немесе қамтитын болса, заңмен мүмкін болған жағдайда дереу тоқтатылуға тиіс деп мәлімдеді. Бұл талап 1991 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның қабылдануына әкелді, бірақ бұл құжат осы өзгерістерді іске асыра алмады. Ол тек дискриминацияның болғаны расталған жағдайларды реттеу шарттарын қамтыды. АҚШ-тағы жоғары оқу орындарына қабылдауда нәсілдік квоталар болған; толық мәліметтер үшін қараңыз. Бұған әсіресе афроамерикалықтарға толық тыйым салу, 1918 жылдан 1950 жылға дейінгі еврей квоталары және 1980 жылдан бастап 2017 жылға дейін жалғасып келе жатқан азиялық квота кірді.
Оңтүстік Африка
Жергілікті кәсіподақтар бұл ретте "Абсолюттік өкілдік" деген терминді жиі қолданады. BEE (Black Economic Empowerment) – Компаниялар қара түстілерге тиесілі үлес, жоғары басшылар, оқыту, сондай-ақ жеткізушілер квотасы бойынша бағаланады. Бұл бағалар мемлекеттік тендерлерге қатысу мүмкіндіктеріне әсер етеді. Тең мүмкіндік – Оңтүстік Африка полиция қызметі (South African Police Service) жұмысқа қабылдау және жоғарылату үшін квоталық жүйе саясатын қолданады. Тиісті демографиялық топтан кандидат табылмаса, тіпті басқа білікті адам болған жағдайда да, лауазымдар бос қалдырылады. Университетке түсу – Бірінші курс студенттері нәсілдік квота негізінде тіркеледі. Кейбір жағдайларда әртүрлі демографиялық топтар үшін әртүрлі қабылдау талаптары қарастырылған. Мысалы, Кейптаун университетінде (UCT) медицинаны оқуға ақ және үнді студенттерінен Ұлттық аға куәлік бойынша кемінде 78% орташа балл талап етілсе, қара студенттерінен тек 59% талап етіледі. Бұл көбінесе квоталық жүйенің белгілі бір этникалық топтарға басымдық беру қажеттілігінен туындайды. 2016 жылы Квазулу-Натал университетінің медицина студенттеріне арналған квотасы: 69% қара африкалық, 19% үнді, 9% аралас нәсілді, 2% ақ және 1% басқа. Спорт – Спорт министрі Фикиле Мбалула жеңіл атлетика, крикет, футбол, нетбол және регбиде квоталық жүйе енгізді.
Қарсылық
Квоталарға қарсылар, квота қолданылғанда, үлгерім көрсеткіштері немесе емтихан нәтижелері сияқты факторлардың орнына, бір топқа есесіне екінші топтың артықшылық алып жататынына қарсылық білдіреді. Олардың пікірінше, квоталарды пайдалану өз жетістіктеріне сүйенгенде артықшылыққа ие болатын адамдарды орынсыздандырады. Ұлттық квоталарға қарсылар, жұмысқа орналасу немесе оқуға түсу кезінде біліктілік – жалғыз шешуші фактор болуы керек деп есептейді. Бұл "кері дискриминацияға" алып келеді, яғни көпшілік өкілдері азшылық өкілдеріне ұтылып қалады.
Мысалдар
Кейбір оң іс-қимыл бағдарламалары ашық түрде квоталарды қамтиды, мысалы, Рио-Гранде-ду-Сул Федералдық университетінің қабылдау бағдарламасы. (Толық мәлімет үшін қараңыз: Вестибулярлық емтихан#Растық квоталар.) "Жақсы заңгерлік мамандықты құру" заңгерлік студенттер ұйымы саяси либералды студенттерді жалпы халықтан нәсілдік құрамы айқын ерекшеленетін заң фирмаларынан қашықтауға бағытталған әдіс әзірледі. 2007 жылдың қазан айында "The Wall Street Journal" және "The New York Times" газеттерінде жарияланған баспасөз конференциясында бұл ұйым Американың жетекші заң фирмаларындағы афроамерикандықтардың, испаноязылдықтардың және азиялық американдықтардың саны туралы деректерді жариялады. Ұйым елдің барлық заңгерлік жоғары оқу орындарына ақпарат жіберіп, өз көзқарастарымен келісетін студенттерді бітіргеннен кейін жұмыс таңдағанда демографиялық деректерді ескеруге шақырды. Көптеген студенттер фирмалардың әртүрлілігінің рейтингіне сүйене отырып жұмыс таңдағандықтан, фирмалар өздерін өзгертуге бағытталған нарықтың күшті қысымын сезінеді.