Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диспуттес тараптар арасындағы сот мәселесін шешу туралы қаулы
Resolution between disputing parties about a legal case
Заң бойынша, келісім – сот ісі басталғанға дейін немесе кейін қол жеткізілген, даулы тараптар арасындағы мәселені шешудің бір жолы. Бірнеше ұқсас сот істерін шешуге қол жеткізілген келісім ұжымдық келісім деп аталады. Бұл термин заң аясында басқа да мағыналарды білдіреді. Құрылымдық төлемдер бір реттік ақша төлемі орнына болашақта белгілі бір мерзімде төлемдер жасауды қарастырады.
In law, a settlement is a resolution between disputing parties about a legal case, reached either before or after court action begins. A collective settlement is a settlement of multiple similar legal cases. The term also has other meanings in the context of law. Structured settlements provide for future periodic payments, instead of a one time cash payment.
Негізгі
Тарасу, сондай-ақ тараптар арасындағы дауды шешу – бұл тараптардың арасындағы келісім-шарт болып табылады және азаматтық іс жүргізу кезінде тараптар бір-бірін сотқа шақыруы (немесе мұндай шақыруды қарастыруы) салдарынан туындайтын мүмкін (және жиі кездесетін) нәтижелердің бірі. Сотқа берілген талапкерлер мен жауапкерлер сот отырысынсыз өзара дауды шеше алады. Келісім-шарттың негізі – тараптың сотқа шағымдану құқығынан (егер ол бұрын шағымданылмаса) немесе талапты жалғастырудан (егер талапкер шағымданса) бас тартуы, оның орнына келісімде қамтылған нақтылыққа келісуі болып табылады. Соттар келісімді орындайды. Егер келісім бұзылса, бұзушы тарапқа осы келісім-шартты бұзғаны үшін сотқа шағымдануға болады. Кейбір юрисдикцияларда бұзушы тарап бастапқы іс-қимылды қалпына келтіруге де тап болуы мүмкін. Дауды шешу тараптардың заңдық талаптарын анықтайды және көбінесе тараптардың бірлескен келісімімен соттың шешімі арқылы күшіне енеді. Басқа жағдайларда (мысалы, талаптар белгілі бір сомадағы төлем арқылы қанағаттандырылғанда) талапкер мен жауапкер жай ғана іс қарастырылмағаны туралы хабарлама бере алады. Көптеген істер келісім-шарт арқылы шешіледі. Екі тарап та (қаражат көлеміне қарамастан) сот процесіне байланысты туындайтын шығындардан (мысалы, адвокат ақысы, сарапшы куәгерлерді табу және т.б.), уақыт шығыны мен стрестен сақтану үшін келісімге келуге мүдделі. Әдетте, тараптардың бірі сот процесі басталғанда келісім ұсынысын жасайды. Тараптар келісімге келу үшін келіссөздер жүргізе алады (сондай-ақ, сот мұндай келіссөздерді талап етуі мүмкін). Қарсылық тудыратын істерде келісімге екі тараптың да мазмұны мен іске қатысты барлық басқа да ақпаратты құпия ұстауы туралы немесе тараптардың бірі (әдетте сотталатын тарап) келісімге келісу арқылы негізгі мәселеде ешқандай кінәсі немесе қателігі жоқ екенін мойындамайтыны туралы жазылуы мүмкін. "Жалпы келісім" – бірнеше юрисдикцияда сотқа шағымдану немесе айып тағылған жағдайларда қолданылатын және "корпорацияға немесе басқа да ірі ұйымға қатысты азаматтық талаптарды және қылмыстық айыптамаларды қарастыратын немесе шешетін құқықтық келісім" деп анықталады. Жалпы келісімге мысал ретінде 1999 жылы АҚШ-тың 46 штатының бас прокурорлары мен төрт ірі АҚШ темекі компаниялары арасында жасалған Темекі шеберлік келісімін келтіруге болады. Тағы бір мысал – Global Analyst Research Settlements.
A settlement, as well as dealing with the dispute between the parties is a contract between those parties, and is one possible (and common) result when parties sue (or contemplate so doing) each other in civil proceedings. The plaintiffs and defendants identified in the lawsuit can end the dispute between themselves without a trial. The contract is based upon the bargain that a party forgoes its ability to sue (if it has not sued already), or to continue with the claim (if the plaintiff has sued), in return for the certainty written into the settlement. The courts will enforce the settlement. If it is breached, the party in default could be sued for breach of that contract. In some jurisdictions, the party in default could also face the original action being restored. The settlement of the lawsuit defines legal requirements of the parties and is often put in force by an order of the court after a joint stipulation by the parties. In other situations (as where the claims have been satisfied by the payment of a certain sum of money), the plaintiff and defendant can simply file a notice that the case has been dismissed. The majority of cases are decided by a settlement. Both sides (regardless of relative monetary resources) often have a strong incentive to settle to avoid the costs (such as legal fees, finding expert witnesses, etc. ), the time and the stress associated with a trial, particularly where a trial by jury is available. Generally, one side or the other will make a settlement offer early in litigation. The parties may hold (and indeed, the court may require) a settlement conference, at which they attempt to reach such a settlement. In controversial cases, it may be written into a settlement that both sides keep its contents and all other information relevant to the case confidential or that one of the parties (usually the one being sued) does not, by agreeing to the settlement, admit to any fault or wrongdoing in the underlying issue. A "global settlement" is one employed where suits have been filed or charges brought in multiple jurisdictions and is defined as "a legal agreement that addresses or compromises both civil claims and criminal charges against a corporation or other large entity". Examples of a global settlement include the Tobacco Master Settlement Agreement between the attorneys general of 46 U. S. states and the four major U. S. tobacco companies in 1999. Another example is within the Global Analyst Research Settlements.
Америка Құрама Штаттары
Көбінесе сот процестері келісіммен аяқталады. Эмпирикалық талдау көрсеткендей, істердің 2%-дан азы сот отырысында қаралады, зиян келтіру туралы шағымдардың 90%-ы келісіммен шешіледі, ал басқа азаматтық істердің шамамен 50%-ы келісімге қол жеткізеді. Американдық заң бойынша, келісімдер әдетте жеке келісімшарттар болып табылады, сот шешімдері емес, тек келісім жарлықтары ғана сот бұйрығының күшіне ие, бірақ олар АҚШ-та сирек кездеседі.
Usually, lawsuits end in a settlement, with an empirical analysis finding that less than 2% of cases end with a trial, 90% of torts settle, and around 50% of other civil cases settle. In American law, settlement agreements are normally private contracts, not court orders, except for consent decrees, which are relatively uncommon in the United States.
Келіссөздер
Федералдық дәлелдеу ережесінің 408-тарауына сәйкес, келісімге келу келіссөздері әдетте сотта дәлел ретінде пайдаланылмайды, және көптеген штаттардың дәлелдеу ережелері де осыған ұқсас қағидаларды қамтиды.
Under Federal Rule of Evidence 408, settlement negotiations cannot usually be introduced as evidence at trial, and many state rules of evidence have similar rules modeled after it.
Құпиялылық
Көптеген келісімдер құпия болып табылады. Мұндай жағдайларда сот шешімі жарияланбаған, бірақ келісімнің бұзылуын дәлелдеу үшін ашылуы мүмкін басқа құжатқа сілтеме жасай алады. АҚШ-та топтық іс жүргізуде құпиялылық мүмкін емес, онда барлық келісімдер Азаматтық іс жүргізудің федералды ережелерінің 23-бабына және көптеген штаттарда қабылданған балама ережелерге сәйкес соттың бекітуіне жатады. Кейбір жағдайларда құпия келісімдер сотқа берілген материалдарда сұралады. Федералдық соттар ақпаратты жариялауға тыйым салатын қорғау бұйрықтарын шығара алады, бірақ ақпаратты жариялауға кедергі келтіруді көздейтін тарап, жариялаудан зиян немесе зардап туындатынын көрсетуі керек. Алайда, Калифорния сияқты кейбір штаттарда құпия келісімді ашуды талап ететін тарапқа міндет жүктеледі. Жауап ретінде, кейбір штаттар құпиялылықты шектейтін заңдар қабылдады. Мысалы, 1990 жылы Флорида штаты «Іс жүргізудегі ашықтық» заңын қабылдады, ол құпиялылықты қоғамдық қауіптерді жасырудан шектейді. Вашингтон, Техас, Арканзас және Луизиана штаттарында да құпиялылықты шектейтін заңдар бар, бірақ сот түсіндірулері осы заңдардың қолданылуын әлсіретті. АҚШ Конгресінде осыған ұқсас федералдық «Іс жүргізудегі ашықтық» заң жобасы 2009, 2011, 2014 және 2015 жылдары ұсынылды, бірақ қабылданбады. Реттеуші органдардан заң бұзушылықтарды жасыратын құпиялылық туралы келісімдер күшін жоюы мүмкін, бірақ реттеуші органдарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін арнайы ережелер әдетте қосылмайды.
Most settlements are confidential. In these cases, the court order may refer to another document which is not disclosed, but which may be revealed to prove a breach of the settlement. Confidentiality is not possible in class action cases in the United States, where all settlements are subject to approval by the court pursuant to Rule 23 of the Federal Rules of Civil Procedure and counterpart rules adopted in most states. In some cases, confidential settlements are requested in discovery. Federal courts can issue protective orders preventing the release, but the party seeking to prevent disclosure must show that harm or prejudice would result from the disclosure. In specific states such as California, however the burden is on the party seeking release of the confidential settlement. In response, some states have passed laws which limit confidentiality. For example, in 1990 Florida passed a 'Sunshine in Litigation' law which limits confidentiality from concealing public hazards. Washington state, Texas, Arkansas, and Louisiana have laws limiting confidentiality as well, although judicial interpretation has weakened the application of these types of laws. In the U. S. Congress, a similar federal Sunshine in Litigation Act has been proposed but not passed in 2009, 2011, 2014, and 2015. Confidentiality agreements which keep secrets from regulators about violations is probably unenforceable, but a specific carveout granting regulators access is usually not included.
Англия мен Уэльс
Англия мен Уэльсте, егер мәселе сот қарауында болса, талапты толығымен қабылдамау және талапкер жауапкердің шығындарын төлеуге келіскен жағдайда, мәселе әдетте екі тараптың заңды өкілдері қол қойған және судья бекіткен келісім бұйрығы арқылы шешіледі. Жоғарыда айтылған құпиялылық мәселесін айналып өту үшін, стандартты рәсімді келісім бұйрығы, Томлин бұйрығы деп аталады. Бұйрықтың өзі талап тоқтатылғанын және сотқа қосымша шаралар қолдануға болмайтынын (бірақ бұйрықты орындау кезінде туындаған дауды сотқа беруге рұқсат етіледі) қамтиды. Бұйрық шығындарды төлеу және егер сотта ақша болса, соттан тыс төлемдер жасау мәселелерін де реттейді (өйткені бұл мәселелер сот бұйрығымен шешілуі тиіс). Дегенмен, келісімнің нақты шарттары бұйрыққа қосымша "қосымша" ретінде жазылады, ол құпия сақталуы мүмкін. Қосымшаны бұзу келісімшартты бұзу немесе келісім бұйрығын бұзу ретінде қарастырылуы мүмкін.
In England and Wales, if the matter is already before the courts, except in a case where the claim is to be dismissed outright and the Claimant agrees to pay the Defendant's costs, the matter is usually dealt with by a consent order, signed by the legal representatives of both parties and approved by the judge. To get around the issue of confidentiality referred to above, a standard procedure consent order, known as a Tomlin Order is entered into. The order itself contains an agreement that the claim is stayed and no further action can be taken in court (except for referring a dispute in the implementation of the order to court, which is allowed). The order also deals with payment of costs, and payments of money out of court if any money is held by the court (as these are matters which must be dealt with by Court Order). However, the actual terms of the settlement are dealt with in a 'schedule' to the order, which can remain confidential. Breach of the schedule can be dealt with as breach of contract, or breach of the consent order.
Израиль
Израильде, жалпы құқық жүйесі қолданылатын мемлекетте, келісімдер көбінесе сотқа ұсынылады, себебі екі мәселе бар: (а) сотқа келісімді ұсынған жағдайда ғана тараптар соттың шығындарды төлеу туралы шешім қабылдауын бақылай алады, және (б) талапкер әдетте келісімнің сот шешімі күшіне енуін қалайды.
In Israel, which is a common law jurisdiction, settlements almost always are submitted to the court, for two reasons: (a) only by submitting the settlement to the court can the litigants control whether the court will order one or more parties to pay costs, and (b) the plaintiff (claimant) usually prefers for the settlement to be given the effect of a judgment.