Кіріспе
Махаяна философиясының Мадхьямака мектебінің негізгі мәтіні – Мюламадхьямакакарика (ММК деп қысқартылады). Бұл мәтін Махаяна будда философиясының Мадхьямака мектебінің негізгі еңбегі болып саналады. Оны үнді философы Нагарджуна шамамен 150 жылы жазған. ММК барлық құбылыстардың (дхармалардың) свабхавадан (ол мән, өзіндік болмыс немесе ішкі қасиет деп түрліше аударылады) бос екенін көрсету үшін редукция әдісін қолданады. ММК будда философиясы тарихындағы ең ықпалды және көп зерттелген мәтіндердің бірі ретінде танылады. Бұл мәтін буддалық ойдың кейінгі дамуына, әсіресе Тибет және Шығыс Азия буддизміне зор әсер етті.
The Mūlamadhyamakakārikā , abbreviated as MMK, is the foundational text of the Madhyamaka school of Mahāyāna Buddhist philosophy. It was composed by the Indian philosopher Nāgārjuna (around roughly 150 CE). The MMK makes use of reductio arguments to show how all phenomena (dharmas) are empty of svabhava (which has been variously translated as essence, own being, or inherent existence). The MMK is widely regarded as one of the most influential and widely studied texts in the history of Buddhist philosophy. The MMK had a major impact on the subsequent development of Buddhist thought, especially in Tibetan Buddhism and East Asian Buddhism.
Өмірбаян
ММК – үнді буддистік монах және философ Нагарджунаның санскрит тілінде жазған еңбегі. Осы тұлға туралы өте аз мәлімет белгілі, соның ішінде ол қайда өмір сүргені (Үнді субконтинентінің бір жерінде), нақты қай уақытта (шамамен б.з. 2-3 ғасырында), және қанша мәтін жазғаны да белгісіз. Көптеген ертедегі үнді тарихи тұлғалары сияқты, оның өмірбаяны туралы ақпарат көбінесе агиографиялық сипатта және кейінгі кезеңдерге тән. Бұдан өзге, оның туралы нақты айта алатынымыз шамалы. Сол кездегі барлық ірі буддалық мектептер адамның мәңгілік жаны немесе өзінің жоқтығын мойындаса, Абхидхарма мектептерінің кейбіреулері дхармаларды (өткінші құбылыстар, тұрақсыз оқиғалар) соңғы нақты тұлғалар (дравьята) ретінде қарастырды, олардың өзіндік мәні немесе «ішкі табиғаты» (свабхава) болды. Бұл ішкі табиғат – құбылыстың тәуелсіз бөлігі, сыртқы себептерге қатысы жоқ, өзіне жетерлік есімдік ретінде қарастырылды. Вайбхасика сияқты Абхидхарма мектептері осы ілімді қабылдап, оны тәуелді пайда болу идеясымен қайшылықты деп санамады. «Мұламадхьямакакарикада» Нагарджуна Вайбхасика және Пудгалавада сияқты буддалық дәстүрлердегі, сондай-ақ мәнге негізделген метафизиканы қорғаған Ньяя сияқты брахмандық ойлау мектептеріндегі осы эссенциалистік идеяларды жоққа шығаруға тырысты. Бұл иллюзионизм жаңалық емес, себебі бос орын туралы ұқсас ойлар ерте буддалық мәтіндерде де кездеседі (қараңыз: Самиутта Никая 22:95, сондай-ақ Самиукта Агам 335 және 297). Дегенмен, «Праджняпарамита» мәтіндері нирвананы қоса алғанда, барлық дхармалардың бос және иллюзия сияқты екенін айтуда ерекше. Осылайша, Нагарджунаның басты мақсаты – Будданың тәлімінің тәуелді пайда болу және өзінің жоқтығы/бос екендігі туралы философиялық ұстанымын, сондай-ақ «Праджняпарамита» сутраларының идеяларын свабхава және өзіне жетерлік есімдік теорияларды жоққа шығару арқылы логикалық және жүйелі түрде дамыту болды.
Мазмұны
Бұл мәтін 27 тарауға бөлінген 450 тармақтан тұрады. Бұл тармақтар афоризмдерге толы, көбінесе жұмбақ және өте қысқа. Мәтіннің аргументтері өте тығыз және қысқа түрде ұсынылған. Бұл мәтін қарика стилінде жазылғандықтан осылай. Мұндай мәтіндер студенттердің оқуына көмектесу үшін жатталмалы болуы керек еді. Мәтіннің аргументтері шебердің ауызша түсіндіруі арқылы толықтырылар еді. Осылайша, қарикалар – ауызша дәстүрдің негізгі философиялық аргументтерінің поэтикалық жобасы сияқты. Мәтін негізінен буддалық аудиторияға, әсіресе дхармалардың түпкілікті шындық екенін және өздігінен туатын табиғаты (свабхава) бар екенін ұстанып жүрген Абхидхарма доктринасын ұстанғандарға арналған сияқты. ММК көптеген буддалық Абхидхарма санаттары мен идеяларын қарастырып, олардың бос екенін және ішкі табиғаты жоқ екенін көрсетеді. ММК түрлі аргументтер ұсынады, көбінесе редукцио ад абсурдум стилінде, мысалы, бір идея шексіз регреске алып келеді. Мәтін келесі арнау өлеңімен басталады: Мен толық ағарған, тәуелді пайда болу доктринасын үйреткен, онда тоқтату да, пайда болу да, жою да, мәңгілік те, жекелік те, көптік те, [ешқандай дхарманың келуі де, кетуі де, гипостаздаудың тоқтауымен сипатталатын нирвана мақсаты үшін] ең жақсы сөйлеушіге сәлем айтамын. Бұл арнау ММК-ның басты мақсатын – тұжырымдамалық көбеюді, заттандыруды және гипостаздауды (прапанка) жоюды белгілейді, ол эссенциализм, мәңгілік және жоққа шығару сияқты әртүрлі философиялық ұғымдарда көрінеді. Басқаша айтқанда, Нагарджуна осы жерде қорғайтын негізгі тезис – құбылыстар (дхармалар) төмендегі төрт жолдың ешқайсысында тумайды: Әртүрлі ғалымдар осы еңбекті әртүрлі негізгі бөліктерге бөледі. Джей Гарфилдтің пікірінше, ММК төрт негізгі бөлімге бөлінеді: 1-7 тараулар, олар тәуелді пайда болу, өзгеріс және тұрақсыздық, сезіну, бес жиын, нәрселердің элементтері немесе қасиеттері және субстанция мен қасиет арасындағы қатынас сияқты буддалық онтологиядағы негізгі теориялық құрылымдарға назар аударады. Олардың барлығының өз табиғаты немесе мәні жоқ екені көрсетіледі. 8-13 тараулар жеке тұлғаның табиғаты мен субъективті тәжірибеге арналған. 14-21 тараулар негізінен сыртқы әлемге және жеке тұлғаның объектілермен қарым-қатынасына қатысты. 22-27 тараулар түпкілікті шындықпен байланысты құбылыстарды, мысалы буддалық, бостандық және нирвананы (олардың барлығы да бос екені айтылады), сондай-ақ шартты шындықтың түпкілікті құбылыстармен байланысын талқылайды.
Different scholars divide up the work into different main parts. According to Jay Garfield, the MMK can be divided into four main sections:
Chapters 1 through 7, which focus on the fundamental theoretical constructs in Buddhist ontology, such as dependent origination, change and impermanence, perception, the five aggregates, the elements or properties of things, and the relation between substance and attribute. All of these are shown to be empty of own nature or essence. Chapters 8 through 13 focus on the nature of the self and of subjective experience. Chapters 14 through 21 are mainly concerned with the external world and the relation of the self to objects. Chapters 22 through 27 discuss phenomena associated with the ultimate truth, such as buddhahood, emptiness, and nirvana (it is argued that all of these are also empty), as well as the relation of the conventional truth to the ultimate phenomena.
Комментарийлер
Карика стиліне тән мәтін ретінде Муламадхьямакарика тек афоризмдерден, көбінесе жұмбақ және өте қысқа өлеңдерден тұрады, бұл әртүрлі индуистік философиялық мектептердің сутралық еңбектеріне ұқсас. Олар негізінен мұғалімдерге педагогикалық немесе есте сақтауға көмектесетін құрал ретінде қызмет еткендіктен, оқырмандарға мәтіннің мағынасын толық түсіндіру үшін түсініктемелер қажет болды. Олардың барлығы толық немесе түпнұсқа күйінде сақталмаған. Девашарман мен Гунаматидің түсініктемелері тек фрагменттер түрінде жеткен, ал Гунашри туралы ештеңе белгілі емес. К. В. Хантингтон бұл түсініктеме жеке еңбек ретінде қарастырылмаған, ал Нагарджунаның түбір мәтініне қатысты ауызша түсіндірмелерге негіделген жазбалар жиынтығы болуы мүмкін деп болжайды. ММК-ға басқа автордың ең ертедегі түсініктемесі 409 жылы Кумараджива аударған "Орталық трактат" (中論 Жонг Лун) деп аталатын Карканың алғашқы қытай аудармасында сақталған. Бұл түсініктеменің авторы "Көк көз" (青目; кері аударылған *Vimalākṣa) немесе *Piṅgala (賓伽羅) деп көрсетілген. Бұл Шығыс Азия Мадхьямака дәстүріндегі ең танымал түсініктеме болып табылады және Санлунь ("Үш трактат") мектебін құрайтын үш түсініктеменің бірі. Санлунь мектебінің ықпалды өкілі – Цзизан (549–623), ол қытай тілінде "Орталық трактатқа" түсініктеме жазды, ол "Жонггуаньлунь шу" (中觀論疏) деп аталады. ММК-ға қатысты басқа да сақталған және ықпалды үнді түсініктемелері – Буддхапалитаның (470–550) "Мадхьямакавритти" және Бхавивеканың (500–578) "Праджапрадипа" ("Дана шам"). Бұл Махаяна Мадхьямакаға түсініктеме (Dasheng zhongguan shilun 大乘中觀釋論), ол мәтінді Йогакара тұрғысынан қарастырады. Тибетте ММК-ға қатысты түрлі ықпалды тибет тіліндегі түсініктемелер жазылды. Ертедегі және маңызды түсініктеме – Мабджа Жанчюб Цондрудың (12-ғасыр) "Ақылдың әшекейі". Гелуг мектебінде негізгі және түпкілікті түсініктеме – Дже Цонкхапаның (1357–1419) "Ойлау мұхиты". Ал Ньингма мектебінде ең маңызды түсініктемелерді Джу Мифхам мен Кхенпо Шенга сияқты соңғы кезеңдегі қайраткерлер жазған. Қазіргі және заманауи кезеңдерде мәтінге әртүрлі көзқараспен жаңа түсініктемелер жазылды. Шри-Ланка ғалымы Дэвид Калупахана мәтінді ерте буддалық тұрғыдан түсіндіретін түсініктеме жазды (Kalupahana 1986). Ал Джей Гарфилд ағылшын тілінде аударма мен түсініктеме жариялады (Garfield 1995), ол тибеттік түсіндірмелердің ықпалына қарамастан, мәтінді батыс философтарына түсіндіруге тырысады. Гудо Нисидзима сото дзен көзқарасынан түсініктеме жазды, ал Сидериц пен Кацура негізінен классикалық санскрит дәстүріне сәйкес аударма мен түсініктеме жариялады (2013).
Аудармалар
Автор Атауы Баспа күні ISBN Жазбалар Ричард Джонс Нагарджуна: Буддизмнің ең маңызды философы Джексон Сквер Кітаптар 2014 Муламадхьямакакарика және Нагарджунаның басқа да қолжетімді санскрит мәтіндерінің санскрит тілінен аудармасы. Марк Сидериц пен Шорю Кацура Нагарджунаның орта жолы: Муламадхьямакакарика Ғылым басылымдары 2013 Санскрит тілінен жаңа аударма. Санскрит өлеңдері аудармаларынан бұрын рим әріптерінде келтірілген. Авторлар бұл еңбекке қатысты ертедегі үнді көзқарастарын жеткізу үшін, қолда бар үнді түсіндірмелеріндегі түсіндірмелерді қамтитын қысқаша түсіндірме жасады. Гудо Вафу Нишиджима мен Брэд Уорнер Орта жолдың іргелі даналығы: Нагарджунаның Муламадхьямакакарика Моникфиш кітап баспасы 2011 Дзен көзқарасынан жасалған қазіргі заманғы түсіндірме. Мабжа Жанчюб Цондру "Ақыл-ойдың әшекейі: Нагарджунаның "Орта жолдың тамыры" туралы Ұлы түсіндірмесі" 2011 Дхармачакра аударма комитеті аударған түсіндірме. Падмакара аударма тобы Орта жолдағы тамырлар Эдиция Падмакара 2008 Тибет тілінен аударма, Ньингма және Риме шебері Жамгон Мифам Ринпочедің түсініктемесін (бірақ оны қоспай) жалғастырады. Бұл том тибет мәтіні мен аудармасын қамтиды, 2008 жылдың тамызында Далай-ламаның Францияға сапары және сол кездегі жоспарланған ілімдерді қолдау мақсатымен жасалды. Лютчфорд, Майкл Дж. Аспан мен жер арасында Нагарджунадан Догенге дейін 2002 Виндбелл басылымдары Дзен шебері Догеннің философиясына сілтеме жасайтын аударма және түсіндірме. Бачелор, Стивен Орталықтан өлеңдер 2000 Диана баспасы Бачелордың аудармасы – мәтіннің алғашқы академиялық емес, еркін ағылшын тіліндегі нұсқасы. МакКэгни, Нэнси Нагарджуна және ашықтық философиясы Роуман және Литтлфилд 1997 Романизацияланған мәтін, аударма және философиялық талдау. Гарфилд, Джей Л. Орта жолдың іргелі даналығы Оксфорд университетінің баспасы 1995 Тибеттік нұсқасының аудармасы және түсіндірмесі. Бокинг, Брайан Нагарджуна Қытайда: Орталық трактаттың аудармасы Эдвин Меллен баспасы 1995 Кумарадживаның қытай тіліндегі нұсқасы, Көккөздің түсініктемесі. Калупахана, Дэвид Дж. Нагарджуна: Орта жол философиясы Нью-Йорк мемлекеттік университетінің баспасы 1986 Романизацияланған мәтін, аударма және түсіндірме. Мәтіннің канон негізіндегі түсіндірмесі. Спринг, Мервин Орта жолдың айқын түсіндірмесі Пражна Пресс, Боулдер 1979 Чандракиртидің түсіндірмесімен бірге өлеңдердің ішінара аудармасы. Инада, Кеннет К. Нагарджуна: "Муламадхьямакариканың аудармасы" кіріспе мақаласымен The Hokuseido Press 1970 Романизацияланған мәтін және аударма. Streng, Frederick Бослық: Діни мағынаны зерттеу Абдингдон баспасы 1967 (ISBN-ге дейін) Аударма және жан-жақты талдау.
22: 11 сағат
"Бос" деп мәлімделмеуі керек. "Толы" деп мәлімделмеуі керек. Екеуі де, екеуі де емес деп мәлімделмеуі керек. Олар тек атау ретінде қолданылады.
24: 18 , 24: 19 .
Кез келген нәрсе тәуелділікпен бірге туындаса / Ол бос деп түсіндіріледі. Ол, тәуелді белгілеу болғандықтан / Өзі орта жол болып табылады. Тәуелділікпен туындамаған нәрсе / Мұндай нәрсе жоқ. Сондықтан бос емес нәрсе / де жоқ.