Кіріспе

, сонымен қатар Furyo деп белгілі, – 1983 жылы түсірілген, сценарийін Нагиса Осима және Пол Майерсберг жазған, режиссерлігін Нагиса Осима атқарған, ал продюсері Джереми Томас болған соғыс фильмі. Фильм Сэр Лоренс ван дер Посттың (Том Конти сомдаған) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Явадағы (жапондықтар басып алған Голландтың Шығыс Индиясы) тұтқында болу тәжірибесіне негізделген, бұл тәжірибе оның "Тұқым және егінші" (1963) және "Жаңа ай түні" (1970) кітаптарында баяндалған. Фильмде Дэвид Боуи, Рюичи Сакамото, Такеши Китано және Джек Томпсон түскен; Сакамото музыкасын да жазды және орындады, соның ішінде Дэвид Сильвиан сөздерін жазып, орындаған негізгі тақырыптың "Forbidden Colours" вокалдық нұсқасы да бар. Фильм 1983 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығы үшін бақ сынасты. Сакамотоның музыкасы фильмге ең үздік фильм музыкасы үшін BAFTA сыйлығын жеңіп берді.

Сюжет

1942 жылы капитан Йонои Жапонияның Ява аймағындағы Лебак Сембада әскери тұтқын лагерінің командирі. Бусидоның қатаң ұстанымы, оның тұтқындармен байланысының жалғыз көзі - жапон тілін еркін білетін жалғыз тұтқын, жанашыр подполковник Джон Лоуренс және агрессивті бас тілшісі Г.П. Капитан. Хиксли, Япон армиясының мүддесі үшін тұтқындардан қару-жарақ сарапшыларын табуға тырысқан Йонаидің әрекетіне қайта-қайта қарсы тұрады. Лоренс сержантпен дос болды. Генго Хара, бірақ қызметкерлердің қалған бөлігімен келіспейді. Жақында тұтқындалған майор Джек Сельерстің әскери сотына шақырылған Йонаи оның төзімділігіне таңғалып, оны лагерьге қамауға алады. Соттан кейін Йоной Лоренске 26 ақпандағы оқиға кезінде болмағандықтан ұятқа қалуы керектігін айтады. Сельердің туыс рухын сезген Йонойдың қызығушылығы романтикалық мағынаға айналады: ол оған ерекше қарайды, оны ұйықтап жатқанда бақылайды және Харадан жеке түрде қайта-қайта сұрайды. Қамаудағыларға күзетшінің мәжбүрлі сепукуы (Окура) кезінде бағынбағандықтары үшін жаза ретінде ораза ұстаған кезде, Сельерс тамақты жасырын алып кетеді. Күзетшілер оны ұстап алады және кейіннен тергеу кезінде контрабандалық радио табады, оны және Лоуренсті кінәлауды мәжбүрлейді. Йонайдың қос қолы, Сельерстің оған қалай әсер еткенін түсінгеннен кейін, сол түнде оны ұйқыда өлтіруге тырысады, бірақ ол оянып, қашып кеткеннен кейін сәтсіздікке ұшырайды, сонымен қатар Лоренсті де босатады. Йонои Сельерсті ұстап алады және оны бостандыққа айырбастау үшін жекпе-жекке шақырады, бірақ Сельерс бас тартады; Бэтмен қайтып келеді және өзінің сәтсіздігі үшін өзін-өзі өлтіреді, Йоноиді Сельерсті өз сезімдері билегенше өлтіруге шақырады. Жерлеу кезінде Лоуренс радио үшін, дәлелдің жоқтығына қарамастан, лагерьдегі тәртіпті сақтау үшін, оны және Сельерді өлтіретінін біледі; ашуланып, ол жерлеу құрбандығын бұзып, камерасына қайтаруға мәжбүр болады. Сол түні Сельерс Лоуренске жасөспірім кезінде ол өзінің кіші інісін сатып жібергенін айтады, ол көптен бері оның жұлқыны үшін қорланды, оны интернаттағы қорлаушы және жарақаттандырарлық рәсімнен құтқаруға бас тартты. Өткеніне қараған ол өмір бойы өз іс-әрекетіне ұялғандығын айтады. Әңгімелесу барысында екеуін мас Хара босатып жібереді, өйткені басқа тұтқын радионы жеткізуді мойындады. Олар кетіп бара жатқанда, Хара ағылшын тілінде: "Қуанышты Рождество, Лоуренс!" деп айқайлайды. Хараның өз билігін асыра пайдаланғаны үшін Йонуи ашуланса да, оған тек жұмсақ сөгіс береді. Хиксли Йонойдың оны Селлиерспен алмастыруды қалайтынын түсінеді. Екі адам бір-бірінен ақпаратты жасырып отырғаны туралы дау-дамай жасайды, ашуланған Йоной бар лагерьге, соның ішінде аурухананың науқастарына да, казармадан тыс жерге жиналуға бұйрық береді, нәтижесінде біреудің өлімі болады. Пациенттерді алып шығудан бас тартқан Хикслиге жаза ретінде жазасын орындауда жазасын өтеп беру керек. Ол өлтірілместен бұрын, Сельерс қатарынан шығып, Йонойдың екі жақ бетінен сүйеді, Хикслидің өмірін өз құнын төлеп құтқаруды таңдайды. Ақталу құштарлығы мен Сельерске деген сезімінің арасында тұрып, шошыған Йонои құлап түседі және ақыр соңында қызметтен босатылады; күзетшілер Сельерсті ұрып, оны аудандан шығарады. Оның орнына келген адам, Сельерс, құмға көміліп, өлімге қалдырылды. Кетер алдында Йоной қолына кіргізіп, шашын бір-ақ сәтке кесіп алады. Төрт жылдан кейін Лоренс Хараға барады, ол қазір одақтастардың тұтқыны. Хара ағылшын тілін үйреніп, соғыс қылмыстары үшін келесі күні өлім жазасына кесілетінін айтады. Соғыстың екі жағында да оның әрекеттері қаншалықты кең таралған болғандықтан, оның үкімінің қатал екендігіне байланысты түсініспеушілік білдіріп, ол және Лоуренс екеуі де одақтастар ресми түрде жеңіске жеткен кезде, моральдық тұрғыдан "біз бәріміз қателесеміз" деген қорытындыға келді. Екі адам Celliers және Yonoi туралы еске алады, соңғысы соғыстан кейін бір-бірімен қоштасудан бұрын өлтірілген деп хабарланды. Кетіп бара жатқанда Хара: "Қуанышты Рождество, Мистер Лоренс! " деп жазылған.

Өндіріс

Дэвид Боуи режиссер Нагиса Ошиманың Бродвейдегі «Адам-слон» қойылымында оны көргеннен кейін Джек Сельерс рөліне шақырылды. Ошима Боуидің «күшті және жойылмайтын ішкі рухы» бар деп ойлады. Фильм түсірілімі кезінде Боуи Ошиманың шалқара Полинезиядағы Раротонга аралында екі-үш акр жерді алып жатқан лагерь салғанына таң қалды, бірақ лагерьдің көп бөлігі фильмге түспеді. Ол Ошиманың «тек бұрыштардағы шағын бөліктерді түсіргенін» айтты. «Бұл мен үшін ысырап болды деп ойладым, бірақ фильмді көргенімде, оның қаншалықты күшті екенін сезіндім – лагерьдің бар екенін анық сезінуге болады». Боуи Ошиманың жапондық актерлеріне («ең ұсақ бөлшектерге дейін») ең көп нұсқау бергенін, ал оны немесе батыстық актер Том Контиді бағыттайтын кезде «Сіздер не істесеңдер де соны істеңіздер» дегенін атап өтті. Боуи өзінің фильмдегі ойынын «өзінің мансабындағы осы уақытқа дейін фильмдегі ең сенімді рөлі» деп санады. Ошима Рюичи Сакамотоны «Бүгінгі күннің елу көрнекті тұлғасы» атты фотоальбомдағы оның суреттерін көргеннен кейін, тіпті онымен кездеспей таңдады. Бұл фильм Сакамото үшін дебюттік саундтрек болды, сонымен қатар оның алғашқы актерлік жұмысы еді. Бұл Такеши «Бит» Китаноның кинодағы дебюттік актерлік рөлі болды, оған дейін ол Жапониядағы телешоуларда комедиан ретінде ғана танымал болған. Әдеттегі кино практикасынан өзгеше, Ошима фильмді дубльсыз түсіріп, аралдан қауіпсіз көшірмесіз жіберді. «Бәрі камерадан шығып, поштаға жіберіліп, қоңыр қағазға оралып, Жапонияға жіберілді», - деді Боуи. Ошима Жапонияға оралғаннан кейін төрт күн ішінде фильмнің қара черновикасын жасады.

Саундтрек

Рождество құтты болсын, Лоуренс мырза (музыкалық қосымша)

Кассалық жинақ

Жапонияда фильм дистрибьюторларға жалға беріліп, кіріс түсірді. АҚШ-та фильм 2 306 560 АҚШ доллары жинады. АҚШ, Франция және Швецияда барлығы 2 385 100 билет сатылды (оның ішінде Францияда 1 579 223 билет). Сонымен қатар, Германияда 423 778 билет, ал 2007 жылдан бері Швейцария мен Испанияда 54 билет сатылды, нәтижесінде Жапония мен Ұлыбританияны қоспағанда, шетелдегі елдерде барлығы билет сатылды.