Шарль Борромео (1538-1584) – Католик шіркеуінің қайта жаңғыртушысы, Милан архиепископы, қасиетті. Протестанттық реформацияға қарсы күресті, семинариялар құрды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик шіркеуінің прелаты және әулиесі (1538–1584)
Catholic prelate and saint (1538–1584)
Шарль Борромео (2 қазан 1538 – 3 қараша 1584) – 1564 жылдан 1584 жылға дейін Милан архиепископы және Католик шіркеуінің кардиналы. Ол Лойолалық Игнатий мен Филипп Неримен бірге протестанттық реформацияға қарсы Контрреформация күресінің басшысы болды. Осы қызметі барысында ол Католик шіркеуінде маңызды реформалар жасады, оның ішінде дін қызметкерлерін даярлау үшін семинариялар ашты. Католик шіркеуі оны әулие ретінде құрметтейді, мерекесі 4 қарашада аталады.
Charles Borromeo (; i=no; 2 October 1538 – 3 November 1584) was the Archbishop of Milan from 1564 to 1584 and a cardinal of the Catholic Church. He was a leading figure of the Counter Reformation combat against the Protestant Reformation together with Ignatius of Loyola and Philip Neri. In that role he was responsible for significant reforms in the Catholic Church, including the founding of seminaries for the education of priests. He is honoured as a saint by the Catholic Church, with a feast day on 4 November.
Ерте өмір
Боромео дворян тегінен шыққан; Боромео әулеті Ломбардиядағы ең көне және бай әулеттердің бірі болды, оны шіркеуде де, мемлекетте де бірнеше көрнекті тұлғалар танымал етті. Әулеттің гербінде Борромея сақиналары бейнеленген, олар кейде Киелі Үштік символы ретінде қарастырылады. Боромеоның әкесі Гилберт Арона графы болған. Оның анасы Маргарет Медичи әулетінің Милан тармағының мүшесі болды. Ол 1538 жылдың 2 қазанында Миланнан 36 миль қашықтықта, Маджоре көлінің жағасындағы Арона сарайында алты баланың екіншісі болып дүниеге келді. Боромео шамамен он екі жасында шашын қырқып, дінге кешірілді. Осы кезде оның әкесінің інісі Джулио Чезаре Борромео оған бай Бенедикт монастырының кірісін – Гратиниан мен Фелин монастырының кірісін, әулеттің ежелгі құқықтарының бірін тапсырды. Боромео әкесіне монастырьдан түскен кірістің барлығы кедейлерге тиесілі екенін және оны дүниелік мұқтаждарға жұмсауға болмайтынын түсіндірді. Жас шағында ол Павия университетіне оқуға түсып, азаматтық және канондық құқықтарды зерттеді. Сөйлеудегі шағын кемшіліктеріне байланысты ол жайғақ деп есептелді, бірақ оның жақсылыққа ұмтылысы мен еңбекқорлығы оның үлкен жетістіктерге жетуіне көмектесті. 1554 жылы оның әкесі қайтыс болды, және оның үлкен ағасы, граф Федерико болғанымен, отбасы оны үй шаруасын басқаруға шақырды. Кейбір уақыттан кейін ол оқуын жалғастырып, 1559 жылдың 6 желтоқсанында канондық және азаматтық құқықтары бойынша доктор ғылымын қорғады.
Borromeo was a descendant of nobility; the Borromeo family was one of the most ancient and wealthy in Lombardy, made famous by several notable men, both in the church and state. The family coat of arms included the Borromean rings, which are sometimes taken to symbolize the Holy Trinity. Borromeo's father Gilbert was Count of Arona. His mother Margaret was a member of the Milan branch of the House of Medici. The second son in a family of six children, he was born in the castle of Arona on Lake Maggiore 36 miles from Milan on 2 October 1538. Borromeo received the tonsure when he was about twelve years old. At this time his paternal uncle Giulio Cesare Borromeo turned over to him the income from the rich Benedictine abbey of Sts. Gratinian and Felin, one of the ancient perquisites of the family. Borromeo made plain to his father that all revenues from the abbey beyond what was required to prepare him for a career in the church belonged to the poor and could not be applied to secular use. The young man attended the University of Pavia, where he applied himself to the study of civil and canon law. Due to a slight speech impediment, he was regarded as slow but his thoroughness and industry meant that he made rapid progress. In 1554 his father died, and although he had an elder brother, Count Federico, he was requested by the family to take the management of their domestic affairs. After a time, he resumed his studies, and on 6 December 1559, he earned a doctorate in canon and civil law.
Рим дәуірі
1559 жылғы 25 желтоқсанда Боромеоның ағасы, кардинал Джованни Анджело Медичи Папа Пий IV болып сайланды. Жаңа сайланған папа өзінің немере інісін Римге шақырды және 1560 жылғы 13 қаңтарда оны апостолдық протонотарий қылып тағайындады. Көп ұзамай, 1560 жылғы 31 қаңтарда папа оны кардинал етіп тағайындады, осылайша кардиналдың немере інісі Боромеоға шіркеу мемлекетінің мемлекеттік және жеке мөрі сеніп тапсырылды. 1562-63 жылдары Боромео Трент соборының үшінші және соңғы сессиясын ұйымдастырды. Ағасының өлімі, иезуиттермен және театиндермен байланысы, сондай-ақ Брагалық Бартоломей сияқты епископтардың мысалы Боромеоның қатаң және белсенді христиандық өмірге бет бұруына себеп болды, ал оның мақсаты – жақында өткен Трент соборы әзірлеген епископтың қадір-қасиеті мен міндеттерін іске асыру болды. Боромео 1564 жылғы 12 мамырда бұрынғы архиепископ Ипполито II д’Эсте осы архиепископтыққа деген талаптарынан бас тартқаннан кейін Милан архиепископы болып ресми түрде тағайындалды, бірақ Рим папасы оған бір жылдан кейін ғана Римнен кетуге рұқсат берді. Боромео 1565 жылғы 23 қыркүйекте Миланға архиепископ ретінде ресми түрде кірді. Ол кезде Милан Италиядағы ең ірі архиепископтық округ болды, онда 3000-нан астам дін қызметкері мен 800 000-нан астам адам тұрды. Оның дін қызметкерлері де, миряндары да шіркеудің үйретімінен алыстап кеткен. Индульгенция сату және шіркеу лауазымдарын сату кең таралған; монастырлар "тәртіпсіздікке толы" болды; көптеген дін қызметкерлері "жалқау, білімсіз және расми" болды. Боромео көптеген пасторлық сапарлар жасап, құдайға табынуға деген құрметті қайта жаңғыртты. Ол шіркеулерді Трент соборының қаулыларына сәйкес жобалауға шақырды, онда жеткілікті негізгі жазбалары жоқ киелі өнер мен сәулет өнері тиімді түрде тыйым салынды, сондай-ақ діни өнерге классикалық пұтқа табынушылық элементтерін қосуға тыйым салынды. Ол ғибадат кезінде әйелдер мен ерлерді бөліп алу үшін шіркеудің негізгі бөлігін екі бөлікке бөлді. Ол өз реформаларын колледждік шіркеулерге, монастырларға және тіпті Қайырымдылар қауымына, әсіресе Жақияға жеткізді. Бұл топқа тұтқындар мен өлім жазасына кесілгендерге көмек көрсету және қолдау көрсету міндеті жүктелді. Боромео шіркеудегі бұзылықтың дін қызметкерлерінің білімсіздігінен туындайтынына сенді. Оның ең маңызды іс-әрекеттерінің бірі – қасиетті орден алуға үміткерлерді оқыту үшін семинариялар, колледждер және қауымдар құру болды. Оның католик білімін арттыруы дін қызметкерлеріне дайындық деңгейін көтеріп, олардың қауымдарына пайдасын тигізді. Сонымен қатар, ол Сент-Амброзийдің облаттары қауымын құрды, бұл діни орден қабылдамаған, бірақ шіркеуге адал болған және монахтар дұғасы мен оқу тәртібін ұстанған зайырлы ерлер қоғамы болды. Олар қажет болған жағдайда қауымдарға көмек көрсетті.
On 25 December 1559 Borromeo's uncle Cardinal Giovanni Angelo Medici was elected as Pope Pius IV. The newly elected pope required his nephew to come to Rome, and on 13 January 1560 appointed him protonotary apostolic. Shortly thereafter, on 31 January 1560, the pope created him cardinal, and thus Borromeo as cardinal nephew was entrusted with both the public and the privy seal of the ecclesiastical state. Borromeo organized the third and last session of the Council of Trent, in 1562–63. His brother's death, along with his contacts with the Jesuits and the Theatines and the example of bishops such as Bartholomew of Braga, were the causes of the conversion of Borromeo towards a more strict and operative Christian life, and his aim became to put into practice the dignity and duties of the bishop as drafted by the recent Council of Trent. Borromeo was formally appointed archbishop of Milan on 12 May 1564 after the former archbishop Ippolito II d'Este waived his claims on that archbishopric, but he was only allowed by the pope to leave Rome one year later. Borromeo made his formal entry into Milan as archbishop on 23 September 1565. Milan was the largest archdiocese in Italy at the time, with more than 3,000 clergy and 800,000 people. Both its clergy and laity had drifted from church teaching. The selling of indulgences and ecclesiastical positions was prevalent; monasteries were "full of disorder"; many religious were "lazy, ignorant, and debauched". Borromeo made numerous pastoral visits and restored dignity to divine service. He urged churches to be designed in conformity with the decrees of the Council of Trent, which stated that sacred art and architecture lacking adequate scriptural foundation was in effect prohibited, as was any inclusion of classical pagan elements in religious art. He divided the nave of the church into two compartments to separate the sexes at worship. He extended his reforms to the collegiate churches, monasteries and even to the Confraternities of Penitents, particularly that of St. John the Baptist. This group was to attend to prisoners and those condemned to death, to give them help and support. Borromeo believed that abuses in the church arose from ignorant clergy. Among his most important actions, he established seminaries, colleges, and communities for the education of candidates for holy orders. His emphasis on Catholic learning greatly increased the preparation of men for the priesthood and benefited their congregations. In addition, he founded the fraternity of Oblates of St. Ambrose, a society of secular men who did not take orders, but devoted themselves to the church and followed a discipline of monastic prayers and study. They provided assistance to parishes when so directed.
Англия істеріне әсері
Боромео Пьос IV-ге көмекші болған кезде ағылшын мәселелеріне де қатысты. Осы уақытта Елизавета I патшаның қудалауынан көптеген ағылшын католиктері Италияға қашып келді. Ол католик дініне қарсы жаңа заңдардан қашып, Италияға келген ағылшын католиктеріне рухани қызмет көрсетті.
Borromeo had also been involved in English affairs when he assisted Pius IV. Many English Catholics had fled to Italy at this time because of the persecutions under Queen Elizabeth I. He gave pastoral attention to English Catholics who fled to Italy to escape the new laws against the Catholic faith.
Діни қарсылық білдіргендерді қудалау
1524 және 1526 жылдары Иланцта өткен мәжілісте Үш лигада дін бостандығы жарияланғанымен, Боромео швейцариялық аңғарларда протестантизмді қысымға алды. Католик энциклопедиясында былай делінген: «1583 жылдың қараша айында ол Швейцария мен Гризонс кантондарына апостолдық өкіл ретінде сапар жасады, өзінің дін өкілдігінің істерін Монсиньор Оуэн Льюис, өзінің викарий генералына тапсырды. Ол Мезолчина аңғарынан бастады; мұнда ғиретке қарсы күрес ғана емес, сонымен қатар колдовство мен сиқыршылыққа қарсы күрес жүргізілді, ал Ровередода «провст немесе ректор колдовствода ең алдыңғы қатарда» болғаны анықталды». Оның аймаққа жасаған пасторлық сапары барысында 150 адам колдовствомен айналысқандығы үшін тұтқындалды. Он бір әйел және проректор азаматтық билік тарапынан тірідей өртелуге үкім шығарылды. Протестанттық реформацияның қысымына ден қойып, Боромео Людвиг Пфайфферді «Алтын лига» құруға ынталандырды, бірақ 1586 жылы оның құрылуын көре алмады. Люцернде орналасқан бұл ұйым (оған Борромео лигасы деп те айтылады) Швейцарияның бірнеше католик кантондарының қызметін біріктірді, ол католиктердің қарсы реформациясының орталығы болды және еретиктерді қууға ниеттенді. Бұл Швейцарияның азаматтық басқаруында күшті шиеленістер тудырды және діни негізде Аппенцель кантонының бөлінуіне әкеп соқты.
Though the Diet of Ilanz of 1524 and 1526 had proclaimed freedom of worship in the Three Leagues, Borromeo repressed Protestantism in the Swiss valleys. The Catholic Encyclopedia relates: "In November [1583] he began a visitation as Apostolic visitor of all the cantons of Switzerland and the Grisons, leaving the affairs of his diocese in the hands of Monsignor Owen Lewis, his vicar general. He began in the Valle Mesolcina; here not only was there heresy to be fought, but also witchcraft and sorcery, and at Roveredo it was discovered that 'the provost or rector, was the foremost in sorceries'". During his pastoral visit to the region, 150 people were arrested for practicing witchcraft. Eleven women and the provost were condemned by the civil authorities to be burned alive. Reacting to the pressure of the Protestant Reformation, Borromeo encouraged Ludwig Pfyffer in his development of the "Golden League" but did not live to see its formation in 1586. Based in Lucerne, the organization (also called the Borromean League) linked activities of several Swiss Catholic cantons of Switzerland, which became the centre of Catholic Counter Reformation efforts and was determined to expel heretics. It created severe strains in the Swiss civil administration and caused the break up of Appenzell canton along religious lines.
Дау-жанжал және соңғы күндер
Трент соборының талап еткен реформаларын іске асырумен жүктелген Боромеоның келісімсіз ұстанымы оны әлемдік басшылармен, дін қызметкерлерімен және тіпті Папамен де қақтығысқа түсірді.
Charged with implementing the reforms dictated by the Council of Trent, Borromeo's uncompromising stance brought him into conflict with secular leaders, priests, and even the Pope.
Иконография
Борромеоның эмблемасы – латын тіліндегі humilitas (көркемділік) сөзі, ол Борромеоның қалқан бөлігінің бір бөлігі. Ол әдетте өнерде архиепископ ретінде киімімен, жалаңаяқ, айқыш ұстап, мойнында арқанмен, бір қолын бата беру позында көрсетеді, осылайша ол оба кезінде атқарған жұмысын еске түсіреді.
Borromeo's emblem is the Latin word humilitas (humility), which is a portion of the Borromeo shield. He is usually represented in art in his robes, barefoot, carrying the cross as archbishop, a rope around his neck, one hand raised in blessing, thus recalling his work during the plague.
Мұра
Борромеоның хат алмасуы оның өмірінде Еуропадағы беделді орнын көрсетеді. Ол қызмет еткен папалар одан кеңес сұрады. Еуропаның католик монархтары – Франция королі Генрих III, Испания королі Филипп II, Шотландия королевасы Мария және тағы да басқалары оның ықпалына қаншалықты құрмет көрсеткенін білдірді. Вероналық кардинал Валерио оның туралы: «Жақсы отбасы үшін ізгілік үлгісі, ал кардинал әріптестері үшін нағыз абыройлы мінездің мысалы болды» деді. Кардинал Барониус оны «барлық жақсы адамдар қайғырып, өлімін жоқтап, шіркеу үшін зор шығын болған екінші Амвросий» деп атады. XVI ғасырдың соңында немесе XVII ғасырдың басында Англиядағы католиктер арасында «Әулие Карлдың өмірбаяны» таратылды.
Borromeo's correspondence shows his influential position in Europe during his lifetime. The popes under whom he served sought his advice. The Catholic sovereigns of Europe – Henry III of France, Philip II of Spain, Mary, Queen of Scots – and others showed how they valued his influence. Cardinal Valerio of Verona said of him that Borromeo was "to the well born a pattern of virtue, to his brother cardinals an example of true nobility." Cardinal Baronius styled him "a second Ambrose, whose early death, lamented by all good men, inflicted great loss on the Church." Late in the sixteenth or at the beginning of the seventeenth century, Catholics in England circulated among themselves a "Life of St. Charles".
Ескерткіштер
Боромеоның соңғы өсиетіне қарамастан, Милан соборы оны құрметтеу үшін шіркеуде естелік криптін салды. Оның туысы Федерико Борромео және оның жақтастары Арона төбесінде 20 метрлік мүсін орнатты, оны Контрреформацияның маңызды қайраткері деп есептегендіктен.
Contrary to Borromeo's last wishes, the Duomo di Milano created a memorial crypt to honour him at the church. His relative Federico Borromeo and admirers commissioned a statue 20 m high that was erected on the hill above Arona, as they regarded him an important leader of the Counter Reformation.
Жазбалар
Noctes Vaticanae-ден басқа, оған үлес қосқан сияқты, Борромеоның жазба мұрасы негізінен бірнеше уағыз, сөздер және мінбер сөздерінен, сондай-ақ хаттар жинағынан құралды. Борромеоның мінбер сөздері көптеген тілдерге аударылған.
Besides the Noctes Vaticanae, to which he appeared to have contributed, Borromeo's written legacy consisted only of some homilies, discourses and sermons, with a collection of letters. Borromeo's sermons have been translated into many languages.
Шіркеулер
Қасиетті Карл Борромеоға арналған көптеген шіркеулер бар, олардың ішінде:
A large number of churches dedicated to St. Charles Borromeo exist, including:
Музыка
Марк Антуан Шарпентье солистер, екі хор, екі флейта, екі скрипкалық оркестр және континуоға арналған Pestis Mediolanensis H.398 & H.398 a драмалық мотетін жазған (1670?).
Marc Antoine Charpentier has composed a dramatic motet, Pestis Mediolanensis H.398 & H.398 a, for soloists, double chorus, two flutes, double string orchestra, and continuo (1670?)