Кіріспе

Солтүстік ұрыс аймағы командалығы (NCAC) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Достасқан Оңтүстік-Шығыс Азия командалығының (SEAC) бағынышты командасы болды. Ол Солтүстік Бірмада одақтастардың құрлықтағы әскери операцияларын басқарды. NCAC-тің көп бөлігінде АҚШ армиясының генералы Джозеф "Винагар Джо" Стилвелл (қатар жоғары лауазымдарды да атқарған) қолбасшылық етті. 1945 жылы Стилвелл елге қайтарылғаннан кейін, оның орынбасары генерал-лейтенант Дэниел Султан жоғары дәрежеге көтеріліп, командалық міндетін өз мойнына алды. NCAC-тің жауынгерлік бөлімдерінің көп бөлігін Қытай Ұлттық революциялық армиясының әскерлері құрады. Алғашқыда NCAC британдық 11-ші армия тобының құрамында жұмыс істеуі жоспарланғанмен, Стилвелл генерал Джордж Гиффардтың басшылығында жұмыс істеуден бас тартты және SEAC-тің Бас қолбасшысы Лорд Луис Маунтбеттенге бағынды.

Құрамы

1942 жылы Үндістандағы Рамгарх кантонментінде, Бірмадан шегінген X күшінің (22-ші және 38-ші дивизиялар сияқты бөлімдер) негізінде Солтүстік ұрыс аймағының бас қолбасшылығы құрылды. Үндістанға келгеннен кейін X күші нығайтылып, ақырында Жаңа 1-армияға айналды – корпустың деңгейіндегі құралым. Ол британдық қаражат есебінен қайта жабдықталды және АҚШ армиясының инструкторларымен қайта даярланды. 1944 жылдың басындағы науқан маусымында NCAC Мерриллдің Мародёрларымен күшейтілді – АҚШ армиясының Бірмадағы коммандолық операциялар үшін құрған бригада деңгейіндегі құралым. 1944 жылы NCAC жапондық 18-ші дивизияны солтүстік Бірмадан шегінуге мәжбүр етті, ал АҚШ армиясының инженерлік батальондары, үнді жұмысшыларының көмегімен, Бірма жолының солтүстік бөлігіне қосылатын Ледо жолын салып, Үндістан мен Қытай арасындағы байланысты қалпына келтірді. 1944 жылдың соңында NCAC британдық 36-шы жаяу әскер дивизиясымен нығайтылды. 1945 жылы Сұлтанның басшылығымен, Қытайдың Жаңа 6-шы армиясын қамтитын NCAC, Бірманың қалған бөлігін қайта басып алуға көмектесті.

Үгіт-насихат

NCAC-тың негізгі жауынгерлік күші, кем дегенде саны бойынша, оның қытайлық дивизиялары болды. 1942 жылдың басында британдық және қытайлық әскерлер Бірмадан шығарылғанда, кейбір қытай әскерлері Қытайға емес, Үндістанға шегінуге мәжбүр болды. Осы құралымдардан NCAC құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістандағы британдық және американдық қолбасшылар қытайлық одақтастарынан көбінесе көңілі тоймады. Қытайдың генерал-сиссимусы Чжан Кайшектің тепе-теңдігі мен орталықтандыруға тым көп көңіл бөлгені және қытай әскерлерінің дайындығының жеткіліксіздігі олардың әлеуетін толыққанды пайдалана алмауына себеп болды. Дегенмен, NCAC-тағы қытай күштері Қытайдағы әріптестерінен әлдеқайда жақсырақ болды. Американдық жабдықтарға және оқытуға қолжетімділік, сондай-ақ қытай басшылығының ықпалының азаюы NCAC-тағы төрт қытай дивизиясына жауынгерлік іс-қимылдарда көбірек сенім артуға мүмкіндік берді. Бірақ NCAC дивизияларынан ғана қиындықтар туындамады. Оның алғашқы қолбасшысы өте даулы тұлға болды. Стилвелл алғаш рет Чжан Кайшектің штаб бастығы ретінде Қытайға жіберілген. Бірақ Бирмадағы науқан дамыған сайын, ол да онда рөл атқарды. АҚШ армиясы Қытай-Бірма-Үндістан театрын (CBI театры) құрып, Стилвеллді басқаруға тағайындады. CBI театры операциялық штаб болмақ емес еді: ол тек Қытай, Бірма және Үндістандағы американдық әскери құрылымдардың басқаруын жүзеге асыруға жауапты болды. Алайда, Стилвелл командалық тізбегін бұзып, операциялық мәселелер бойынша бірлескен штаб басшыларымен тікелей байланыс жасады, ал барлық байланыстар Оңтүстік-Шығыс Азиядағы одақтастардың жоғарғы қолбасшысы адмирал Лорд Маунтбеттен және генерал Джордж Гиффард, 11-ші армия тобының қолбасшысы арқылы NCAC-тің операциялық бақылауына бағытталуы керек еді. Бастапқы идея бойынша, генерал Стилвелл бірнеше қытай дивизияларына қолбасшылық ететін, олар Үндістаннан батыстан шабуылдайтын, ал Юньнаньның үлкен, бірақ дұрыс емес әскерлері Қытайдан шығыстан шабуылдайтын, ол үлкен армияға қолбасшылық ететін. Сондықтан оның басқаруы 11-ші армия тобының астында, генерал Уильям Слимнің басқаруындағы 14-ші армия тобымен бірдей деңгейде болуы керек еді. Осылайша шабуылдар армия тобы деңгейінде үйлестірілуі мүмкін еді. Бірмадағы үш майданның операциялық басқару тізбесін реттеу жөніндегі кездесуде Стилвелл "Камаингке жеткенше генерал Слимнің операциялық бақылауына түсуге дайынмын" деп айтып, барлығын таң қалдырды. Оны жұмыстан шығарудың орнына Маунтбеттен бұл ұсынысқа қарсылық көрсетті, бірақ бұл қауіпті келісім болды. Бұл күрделі басқару тізбегін жасады, онда Слим теориялық тұрғыдан екі түрлі командирге есеп беруге тиіс болды: Гиффард 14-ші армияның іс-қимылдары үшін және Маунтбеттен Стилвеллдің құралымдары үшін. Слимнен аздап кем талантты генерал басқарса, бұл ауыр проблемаларға әкелуі мүмкін еді, егер Стилвеллмен келіспеушіліксіз операциялық деңгейде басшылық ете алмаса (Стилвеллдің дәлелденген тәжірибесін ескере отырып, бұл мүмкін емес еді). Бірақ операциялық деңгейде Слим Стилвеллмен жұмыс істей алды және "бұл логикаға қайшы басқару құрылымы таңқаларлықтай жақсы жұмыс істеді". Солтүстік, Орталық және Оңтүстік үш майданға бір операциялық қолбасшы болудың маңызды себебі, 1944 жылдың соңында жоспарланған шабуылдарды үйлестіріп, жапондықтардың бір майданға қарсы шабуыл жасау үшін үлкен мөлшерде резервтерді шоғырландыруына жол бермеу болды. Стилвеллдің төрт түрлі жұмысы болды, сондықтан ол әр жерде бір мезгілде болуы керек еді. Мысалы, Чжан Кайшектің штаб бастығы ретінде ол Қытайдың астанасы Чунцзинде жиі қажет болды, ал одақтас жоғарғы қолбасшысының орынбасары ретінде ол Сейлондағы Кандидегі Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығы штабында қажет болды және NCAC командирі ретінде ол Бірмадағы майдан шебіне салыстырмалы түрде жақын болуы керек еді. Оның мінез-құлқы да қиындықтар туғызды. Стилвелл 11-ші армия тобының қолбасшысы генерал Гиффардпен жиі қақтығысты және оның қол астында болуды қабылдамады, оның орнына NCAC тікелей Жоғарғы қолбасшының қарамағында екенін айтты. Ол одақтас жоғарғы қолбасшысының орынбасары ретінде Гиффардтан жоғары тұрды, бірақ NCAC операциялық қолбасшысы ретінде Гиффард одан жоғары тұрды. Екі адам бір-бірімен жақсы қарым-қатынас жасамағандықтан, бұл сөзсіз қақтығысқа және шатасуға әкелді. NCAC-тің алғашқы айлары көңілсіз болды, өйткені театрдың барлық одақтас құрылымдары үшін уақыт болды. Оның алғашқы табысы 1943-44 жылғы науқан маусымында ғана келді. Чиндиттер 1943 жылғы жаңбырдан кейін дұшпанның тылына тасталды, байланысты үзу арқылы хаос тудыру үшін. Олар осыны істеді, бірақ бастапқы операциялық жоспар бірнеше себептерге байланысты сәтсіз аяқталды. Соңында, олар NCAC-тің операциялық аймағына солтүстікке жіберілді. Ол кезде NCAC-тің басты міндеті Ледо жолын Бірма жолымен байланыстыру және Қытайға құрлықтық байланысты қайта орнату үшін Майткина қаласын басып алу болды. Шабуыл кезінде генерал Стилвеллдің басқаруындағы NCAC барлау қызметкерлері Бірмадағы жапондық әскерлердің күшін үнемі бағалап кемсіткен. NCAC-тің солтүстік-батыстан жасаған шабуылы белгілі бір табысқа жетті, бірақ Стилвелл жоспарында Чиндиттерді де пайдалану қажет болды. Алайда, ол оларды ғана емес, дұрыс пайдаланбады. Чиндиттер жеңіл шабуылдық күш ретінде жоспарланған, конвенциялық жаяу әскер ретінде емес. Олардың артиллериялық қолдауы болған жоқ және конвенциялық бірдей құралымдардан әлдеқайда кішкентай болды. Алайда, Стилвелл оларды конвенциялық жаяу әскер ретінде пайдалануға талап етті. Оларға Майткинаның оңтүстігіндегі Могаунгды басып алу міндеті тапсырылды, ол жапондықтармен күшті қорғалған. Чиндиттер міндетін орындады, бірақ қорқынышты шығындарға ұшырады. Одан да кейін Стилвелл аяқтады. Ол Чиндиттерден және олардың командирі Бригадир Лентайннен одан да көп кереметтерді талап етті. Батальоннан кем түскен Чиндиттер Майткинаға соңғы шабуылға көмектесті, содан кейін бұрынғы күйіне түсіп, Үндістанға қайтарылды. Кампания кезінде американдық Чиндиттерге балама, Мерриллдің қарақшылары да сондай күтімге ұшырады, үнемі олардың күшіне жетпейтін міндеттерді орындауға талап етілді. Майткина түскеннен кейін, NCAC-тан қытай әскерлерін бөліп тұрған жапондық аумақ аз ғана болды. 1944 жылғы жаңбыр аяқталғаннан кейін NCAC шабуылға шықты. Ол британдық 36-шы жаяу әскер дивизиясымен күшейтілді, бұл оған айтарлықтай күш берді. Алайда, генерал Масаки Хонда басқаратын жапондық 33-ші армия оларға шабуыл жасаған күштерге қарсы өте лайықты кешіктіру шараларын жасады. Жапондықтар бірнеше есе көп болды, бірақ қытай әскерлерін бірнеше ай бойы тоқтата алды. Соңында, оларды қоршап алу қаупі болғандықтан, оңтүстіктегі басты майдандағы оқиғалар оларды кері шегінуге мәжбүр етті. 36-шы дивизия генерал-лейтенант Уильям Слимнің басқаруындағы 14-ші армияның сол қанатын қолдау үшін пайдаланылды. 1944 жылдың қазанында Чжанмен жеке келіспеушіліктерге байланысты Стилвелл президент Рузвельт тарапынан АҚШ-қа қайтарылды. Оның бұрынғы рөлі екіге бөлінді, сондай-ақ CBI театры: генерал-лейтенант Реймонд Уилер Оңтүстік-Шығыс Азиядағы одақтастардың жоғарғы қолбасшысының орынбасары болды. генерал-майор Альберт Ведемейер Чжан Кайшектің штаб бастығы және АҚШ күштерінің Қытай театрының (USFCT) командирі болды. генерал-лейтенант Даниэль Исом Султан CBI-дың орынбасрынан АҚШ күштерінің Үндістан-Бірма театрының (USFIBT) командирі және NCAC командирі болып тағайындалды. Оның ізбасарлары одан кем агрессивті болды, сондай-ақ олардың әрқайсысы бір аймаққа назар аударғандықтан, институттық қақтығыстар мен шатасу азайды. NCAC-тің соғыстың соңғы айларындағы басты рөлі оңтүстіктегі британдық басты шабуылды қолдау және Қытайға көбірек көмек жіберу үшін Бірма жолын жақсарту болды. Соғыстан кейін NCAC тез таратылды. Ол өзінің мақсаттарына жетті, бірақ ... жолы.