Кіріспе
GIPF жобасы – дизайнер Крис Бурмның жеті абстракті стратегиялық ойыны. Серия алғашқы ойынның атымен, GIPF-пен аталады. Барлық ойындар алтыбұрышты тақтада өтеді. Ойындардың әрқайсысы, GIPF-ті қоса алғанда, жеке-жеке ойналуы мүмкін. GIPF стандартты ойынында қалыпты және gipf фигуралары қолданылады. Дегенмен, серия ойыншыларға GIPF ойынын сериядағы басқа ойындармен немесе тіпті кез келген ойынмен байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл "потенциалдар" деп аталатын арнайы қабілеттері бар жаңа фигураларды GIPF ойынына енгізу арқылы жүзеге асырылады. Потенциалдармен GIPF ойынын бастамас бұрын, ойыншылар әрбір потенциал фигурасын қай ойынмен байланыстыратынын шешеді. Мысалы, ZERTZ потенциалын ZERTZ ойынымен, ал Dvonn потенциалын DVONN ойынымен байланыстыруға болады. Бірақ олар ZERTZ потенциалын тиындарды лақтыруға, ал Dvonn потенциалын ойыншық сүйекті лақтыруға да байланыстыра алады. GIPF ойынын потенциалдармен ойнағанда, олар ойын ережелеріне сәйкес, кез келген уақытта потенциал фигураларын енгізе алады. GIPF ойыны барысында потенциал фигурасының арнайы қабілетін пайдаланғысы келгенде, GIPF тақтасын шетке қойып, сол потенциал фигурасына байланысты ойынды ойнайды (мысалда келтірілгендей, ZERTZ және DVONN, тиісінше тиындарды лақтыру және ойыншық сүйекті лақтыру). Жеңіске жеткен ойыншы GIPF ойынында потенциал фигурасының қабілетін пайдалана алады. Егер ойыншы жеңіліске ұшыраса, потенциал фигурасының арнайы қабілетін GIPF ойынында қолдануға болмайды. Негізгі ойынның нәтижесіне әсер ететін қосымша ойындарды енгізу идеясы Бурмның бала кезінен бастау алады, ол ағасымен бірге кілем үстінде машиналарды "жарыстыратын". Әр кезеңде олар тағы бір ойын ойнайтын, ал сол ойынның жеңімпазы машинаның қозғалысын анықтау үшін алты кішкентай сүйекті лақтыратын, ал жеңілгені тек бесеуін ғана лақтыратын. 2022 жылғы мәлімет бойынша, YINSH, TZAAR, DVONN, LYNGK, ZÈRTZ, GIPF және PÜNCT Boardgamegeek сайтында сәйкесінше 3-ші, 8-ші, 11-ші, 19-шы, 20-шы, 35-ші және 80-ші орындардағы ең жоғары рейтингті абстракті ойындар болып табылады. ТАМСК сериядан ресми түрде алынған, бірақ 87-орында саналады. YINSH, DVONN және ZÈRTZ әрқайсысы Mensa Select жүлдесін жеңіп алды.
Сериядағы ойындардың тізімі
GIPF – итеру ойыны. TZAAR – уақыт ойыны. ZÈRTZ – құрбандық ойыны. DVONN – мұнаралар ойыны. YINSH – айналдыру ойыны. PÜNCT – байланыс ойыны. TZAAR – қолға түсіру және үйіру ойыны. LYNGK – желі құру ойыны. MATRX GIPF – бұл алдыңғы ойындардың кейбір элементтерін біріктіретін ойын. Ойын әзірленуде және 2024 жылдың соңында шығарылатыны жарияланды. Ойындар мына элементтерге негізделген: Tamsk (уақыт), Zèrtz (су), Dvonn (от), Yinsh (ауа), Tzaar (жер) және Pünct (мидың өзара байланысы). Бұл элементтер Gipf-те біріктірілген. Сериядағы көптеген ойындарды тегін онлайн ойнауға болады (мысалы, BoardSpace.net) немесе компьютерлік қарсыластарға қарсы ойнауға болады.
ZÈRTZ is a game of sacrifice. DVONN is a game of towers. YINSH is a game of flipping. PÜNCT is a game of connection. TZAAR is a game of capture and stacking. (replacing TAMSK)
LYNGK is a game of networking. MATRX GIPF is a combining some elements of the previous games. The game is in development and release has been announced for late 2024. The games are based on elements: Tamsk (time), Zèrtz (water), Dvonn (fire), Yinsh (air), Tzaar (earth), and Pünct (the interconnectivity of the brain). These elements are brought together in Gipf. Most of the games in the series can be played free online (for example, at BoardSpace. net) or against freely available computer opponents.
Потенциалдардың әртүрлі түрі
GIPF фигурасы Қатаң айтқанда, Gipf фигурасы GIPF стандартты ойынына жатады және ол әлеуетті фигура емес (яғни ол басқа ойынмен байланысты емес немесе байланыстыруға болмайды, оның ерекше күші басқа ойынды жеңіп алусыз қолданылуы мүмкін). Дегенмен, оны GIPF ойынында ерекше күшке ие қарапайым фигура деп қарастыруға болады. Сондықтан, тұжырымдамалық тұрғыдан алғанда, оны GIPF әлеуеті деп қарастыруға болады. TAMSK әлеуеті TAMSK уақыт ойыны болғандықтан, бұл әлеуетті фигура иесіне қосымша жүріс мүмкіндігін береді, осылайша GIPF ойынында уақыт ұтады. (Естеріңізге сала кетейік: GIPF стандартты ойынында қосымша жүрістер жасау мүмкін емес). ZÈRTZ әлеуеті ZERTZ-де марблдар қарсыластың марблдарын тұтқындау үшін көрші марблдардың үстінен секіреді. ZERTZ әлеуетті фигурасы GIPF ойынында көрші фигураның үстінен секіруге мүмкіндік береді (естеріңізге сала кетейік: GIPF стандартты ойынында басқа фигуралардың үстінен секіруге рұқсат етілмейді). DVONN әлеуеті DVONN фигураларды үйіп қою ойыны. Dvonn әлеуетті фигурасы GIPF ойынындағы белсенді ойыншыға өзінің әлеуетті фигурасын қарсыластың қалыпты фигурасының үстіне қоюға және осылайша қарсыластың фигурасының түсін өзгертуге мүмкіндік береді (естеріңізге сала кетейік: GIPF стандартты ойынында үйіп қоюға рұқсат етілмейді). YINSH әлеуеті YINSH-де ойыншылар өз фигураларын бір немесе бірнеше бос орынға тік сызықта қозғалғанда жылжытады. Yinsh әлеуетті фигурасы ойыншыға GIPF-те ұқсас қозғалуға мүмкіндік береді. Gipf-те Yinsh әлеуеті іске қосылғанда, белсенді ойыншы бір немесе бірнеше бос орынға фигураны жылжыта алады (естеріңізге сала кетейік: фигуралар стандартты GIPF ойынында тақтадағы бірінші бос орынға жылжытылады). PÜNCT әлеуеті PÜNCT қарсыластың фигураларын өз фигураларымен жабу туралы ойын. Pünct әлеуеті белсенді ойыншыға өзінің әлеуетті фигурасын қарсыластың Pünct әлеуетінің үстіне немесе оның Gipf фигураларының үстіне жылжытуға мүмкіндік береді (естеріңізге сала кетейік: қарсыластың фигурасының үстіне жылжытуға стандартты GIPF ойынында рұқсат етілмейді). TZAAR әлеуеті Дизайнер Крис Бурм TZAAR әлеуеті болмайтынын мәлімдеді. Назарда болыңыз, TZAAR Gipf сериясында TAMSK-ты алмастырады. TAMSK әлеуеті TZAAR ойынына жақсы сәйкес келеді. TZAAR-да ойыншылардың әр кезегінде екінші жүріс жасау немесе жасамау мүмкіндігі бар. LYNGK әлеуеті Дизайнер Крис Берн LYNGK әлеуетінің болмайтынын мәлімдеді. MATRX GIPF әлеуеті Қосымша әлеуетті фигуралар туралы әлі хабар жоқ. Дегенмен, MATRX GIPF ойыны жоғарыда аталған әлеуеттерді қамтиды.
The YINSH potential In YINSH the players move their pieces over one or more empty spaces as long as they move in a straight line. The Yinsh potential piece allows a player to move similarly in GIPF. When the Yinsh potential is activated in Gipf, the active player can move a piece over one or more empty spaces (remember: pieces are move to the first empty space on the board in a standard game of GIPF). The PÜNCT potential PÜNCT is a game about covering pieces of the opponent with your own pieces. The Punct potential allow the active player to slides his potential piece on top of the Punct potential of your opponent or on top of one of his Gipf pieces (remember: sliding on top of an opponents piece is not allowed in a standard game of GIPF). The TZAAR potential The designer Kris Burm declared that there will be no TZAAR potential. Please note that TZAAR is replacing TAMSK in the Gipf Series. The TAMSK potential suits well with the game TZAAR. In TZAAR the players have each turn the option to perform a second move or not. The LYNGK potential The designer Kris Burn declard that there will be no LYNGK potential. The MATRX GIPF potential No news yet about any additional potential pieces. However the MATRX GIPF game will contain the above potentials.
Ойындардың атауларының шығу тегі
"GIPF" атауы неміс тіліндегі "тау шыңы" ("Gipfel") деген сөзден алынған, себебі ойынның бастапқы идеясы осы жерде туған. Келесі ойындарға ат қосу кезінде бір дауысты және 4 дауыссыз әріп қолданылды, бірақ олар тілдерде бұрыннан бар сөздермен байланысты болмады. "Tzaar" ойыны баспамен туындаған дауларға байланысты осы атау ережесінен өзгешеленеді.