Кіріспе

Христиан шіркеулерінің 6-шы Экуменикалық кеңесі (680–681)

Шығыс православие және католик шіркеулері, сондай-ақ кейбір батыс шіркеулері тарапынан алтыншы Экуменикалық кеңес саналатын Константинопольдің үшінші кеңесі 680–681 жылдары шақырылып, моноэнергизм мен монотелитизмді дінсіздік деп жариялады және Иса Мәсіхтің екі энергиясы мен екі ерікі (құдайлық және адамдық) бар екенін анықтады.

Өмірбаян

Кеңес алтыншы ғасырға дейінгі теологиялық дауларды шешті, бірақ императорлар Гераклий мен Констанс II кезінде олар күшейді. Гераклий өзінің империясының парсыларға жоғалтқан көп бөлігін қайтаруға тырысты және Сирия мен Мысырда әсіресе күшті болған монофизизм дауымен келісуге ұмтылды, осы үшін дәстүрде басқа кез келгенімен тең қолдау тапқан орташа теологиялық ұстанымды ұсынды. Соның нәтижесінде бірінші моноэнергизм пайда болды, яғни Мәсіх екі табиғатта (құдайлық және адамдық) болғанымен, оның бір ғана энергиясы болды; екіншісі монотелитизм, яғни Мәсіхтің бір ғана еркі болды (яғни Мәсіхте оның адамдық және құдайлық еркі арасында қайшылық болған жоқ). Бұл ілім Византияның көп бөлігінде қабылданды. Дегенмен, Иерусалим мен Римде оған қарсылық болды және бұл дау Гераклий қайтыс болғаннан соң да, қайта басып алынған провинциялардың жоғалтылуына дейін жалғасты. Гераклийдің немересі Констанс II таққа отырғанда, ол даудың империяның тұрақтылығына қауіп төндіретінін көріп, ілімді қолдаушылар мен қарсыластардың сөйлеуіне тыйым салып, пікірталасқа тоқтама беруге тырысты. Рим папасы Мартин I және монах Максим, монотелитизмнің басты қарсыластары (олар оны Мәсіхтің адамдық еркіне ие болуын жоққа шығару деп түсіндірді), 649 жылы Римде синод өткізіп, моноэнергизм мен монотелитизмді айыптады. Шамамен 653 жылы Константинопольде біреулер Папаны революцияны қолдады деп айыптады; бұл мемлекетке қарсы қылмыс деп есептелді, сондықтан Мартин тұтқындалды, сотталды, айыпталып, елден қуылды, ол көп ұзамай қайтыс болды. Мартин мен Максимнің ұстанымын Константинополь кеңесіндегі басқалар да қолдады.

Дайындықтар

Констанстың ұлы және мұрагері Константин IV 678 жылы Константинопольді мұсылман қоршауынан азат еткеннен кейін, бірден Риммен рухани байланысты қалпына келтіруге кірісті: ол Папа Донға осы мәселе бойынша конференция ұйымдастыруды ұсынды. Хат Римге жеткенде, Донус қайтыс болған еді. Бірақ оның орнына келген Папа Агатон императордың ұсынысын қабылдап, Батыс шіркеуінің дәстүрін жеткізу үшін Батыс аймағында кеңестер өткізуді бұйырды. Миланда архиепископ Маузует басшылығымен синод өтті; ал 680 жылы Хатфилде тағы бір синод болды, оған Кентербери архиепискобы Теодор төрағалық етті. Папа Агатон 680 жылы Пасхада Римде аймақтық синодтардың өкілдерімен синод шақырды. Содан кейін ол Шығыс өкілдерімен кездесу үшін Константинопольге делегация жіберді. Делегаттар екі хат алып кетті: бірі - Рим папасы Агатоннан императорға, екіншісі - Рим синодының епископтарынан Константинопольде жиналғандарға. Осы уақытта Константин Константинополь патриархы Георгий I және оның Константинопольдегі юрисдикциясындағы барлық епископтарды кеңеске шақырды. Сонымен қатар, ол Антиохия патриархы Макарийді шақырды, ол мұсылмандар оның тақын басып алғандықтан Византияда тұрақты түрде тұрды.

Іс жүргізу

680 жылы 7 қарашада император сарайының "Трулл" деп аталатын күмбезді залында небары 37 епископ пен бірнеше пресвитер жиналды. Константинополь және Антиохия патриархтары жеке қатысты. Ал, Александрия және Иерусалим патриархаттарын византиялықтар тағайындаған өкілдер көрсетті (сол кезде сарацен мұсылмандарының басып алуына байланысты бұл екі патриархаттың өзінде патриарх болмады). Рим папасы мен оның Римде өткізген соборы (шығыс экуменикалық соборларындағы дәстүр бойынша) бірнеше дін қызметкерлері мен епископтармен өкілдік етті. Собордың ашылу сессиясында ол экуменикалық собордың билігін қабылдады. Император алғашқы он бір сессияға қатысып, төрағалық етті, пікірталасқа қатысты және 681 жылы 16 қыркүйекте 151 епископ қатысқан жабылу сессиясына қайта келді. Собордың барысында монотелит дін қызметкері өлгендерді қайта тірілте алатынын мәлімдеп, өзінің терең имандылығын көрсетпек болды. Ол мәйітті алып келіп, құлағына дұға оқығаннан кейін, оны қайта тірілте алмады.