Кіріспе
Медициналық бағалау немесе диагностикалық процедура
Цифрлық ректалды тексеру (ДРЭ), сондай-ақ простата тексеруі (palpatio per anum (ППА)) деп те аталады, денсаулық сақтау маманы жүргізетін тік ішек мүшесінің ішкі тексеруі болып табылады. 2018 жылғы АҚШ Алдын алу қызметтері жөніндегі тәжірибелік топтың баяндамасынан бұрын, бұл тексеру егде жастағы ерлерге жыл сайынғы тексерулердің қалыпты бөлігі болып келді, себебі ол простата қатерлі ісігін ерте анықтау үшін сенімді тест саналды.
50 - 75 жастағы симптомсыз ересектердің колоректальды қатерлі ісігін скринингтеу
Төрт колоректальды қатерлі ісіктің (КРК) біреуі тік ішекте орналасқанымен, цифрлық ректалды тексерудің (DRE) тік ішектегі қатерлі ісікті анықтаудағы тиімділігін растайтын аз ғана дәлел бар және ол колоректальды қатерлі ісікті скринингтеу нұсқауларында ұсынылмайды. DRE колоректальды қатерлі ісікті скринингтеу құралы ретінде жеткіліксіз, себебі ол колоректальды шырышты қабықтың 10% -нан да аз бөлігін тексереді; сигмоидоскопия артықшылыққа ие. DRE кеңсе жағдайында фекальдық жасырын қан сынағына (FOBT) қажетті нәжіс үлгісін алу үшін жиі қолданылса да, бұл колоректальды қатерлі ісікті анықтаудың жеткіліксіз тәсілі және ұсынылмайды. Цифрлық ректалды тексеруден (DRE) кейін жасалған бір ғана кеңседегі FOBT (фекальдық жасырын қан сынағы) жоғары сатыдағы ісік пен колоректальды қатерлі ісікті анықтаудағы төмен сезімталдық деңгейіне байланысты тиімді скрининг емес. Осы тәсілмен ішектің қатерлі ісігін анықтау HEDIS, Medicare және American Cancer Society стандарттарына сай келмейді. FOBT ешқашан үйде қолданылатын ішек қатерлі ісігін анықтау тестісінен басқа мақсатта қолданылмаған.
55 - 69 жастағы симптомсыз еркектердегі простата қатерлі ісігін скринингтеу
Простата қатерлі ісігін тексерудің белгілі зияндары мен ықтимал пайдалары туралы кеңес алған 55-69 жастағы ер адамдарда АҚШ-тың алдын алу қызметі жұмыс тобының 2018 жылғы мамырдағы мәлімдемесінде: "Скрининг әдісі ретінде цифрлық ректалды тексеруді пайдалану ұсынылмайды, себебі пайдасы туралы дәлелдер жеткіліксіз". Американдық отбасылық дәрігерлер академиясы: "Саналық ректалды тексеру простата қатерлі ісігін анықтауды жақсартпайды және оны скринингтің бір бөлігі ретінде жасау қажет емес" деп мәлімдейді. Американдық урологиялық қауымдастықтың 2013 жылғы (қаралып, жарамдылығы расталған 2018) нұсқаулық тобында: "Простата қатерлі ісігінен өлім-жітімді азайту мақсатымен скрининг үшін цифрлық ректалды тексерудің (DRE) тиімділігін қолдайтын әдебиеттер шектеулі дәлелдер береді, соның салдарынан қорытынды жасау қиын". "Жетекшілік тобы DRE-ді бірінші кезектегі скрининг әдісі ретінде қолдануды жалғастыруға негіз болатын дәлелдер таба алмады". DRE ұзақ жылдар бойы простата қатерлі ісігін диагностикалау үшін қолданылса да, ешқандай бақыланған зерттеулер DRE арқылы кез келген жаста анықталған простата қатерлі ісігінің ауруы мен өлім-жітімін азайтатынын көрсеткен жоқ. Annals of Family Medicine журналында жарияланған мета-талдауда: "Оның тиімділігін растайтын айтарлықтай дәлелдердің жоқтығын ескере отырып, біз DRE-ді негізгі медициналық көмек көрсету ортасында простата қатерлі ісігін тексеру үшін жүйелі түрде қолданбауды ұсынамыз", - делінген. "Жұмыссыз шушылар", "Футурама", "Отбасылық жігіт", "Саут Парк", "Летеркенни" және "Флетч" фильмі, онда М.Эммет Уолш дәрігер рөлінде, ал Шеви Чейз емделіп жатқан науқас рөлінде бейнеленген. Ректальді тексеруге ұқсас әрекеттер Saints Row IV, Gaia Online және Destroy All Humans! сияқты бейнеойындарда шетелдік күштерге жатқызылады. Медицина студенттерінің алдын ала келісімсіз ректалды тексеру практикасы алаңдау тудырады.
Ветеринариялық медицина
Ветеринарияда иттерде тік ішек арқылы тексеру простата (еркектердегідей), шағыршақтың несеп жолы, бел астындағы лимфа түйіндері және қылқан бездерін талдау үшін пайдалы. Жылқыларда ішек ауруларын анықтау үшін клиникалық тексерудің маңызды бөлігі болып табылады, осы арқылы ішек бұрылысының, бітелудің немесе орын ауыстырудың болуы немесе болмауы анықталады. Жылқыға тік ішек арқылы тексеру жасаған кезде тік ішек жыртылуының аз ғана қаупі бар, бұл өмірге қауіпті жағдайға алып келуі мүмкін, ол тез арада іш қабынуына және септикалық шокқа ұшыратады. Бұл ірі қара мал үшін де жиі қолданылатын процедура, сондай-ақ жылқы мен сиырдың жүктілігін анықтаудың бір жолы болып табылады. Иттер мен мысықтардағы процедура адамдардағы процедураға ұқсас. Жылқыны тексеру кезінде жануар тік тұрып, қажет болған жағдайда тыныштандырылады. Тексеруші иығына дейін жететін ұзын қолғап киеді, ал тексеруші қол мен қолын қажетті деңгейге дейін тік ішекке енгізеді.