Винченцо да Филикая: Итальян ақыны мен саяхатшысы

Кіріспе

Италиялық ақын және саясаткер (1642–1707)

Винченцо да Филикаха (30 желтоқсан 1642 – 24 қыркүйек 1707) – итальяндық ақын және саясаткер, Тоскана Ұлы Герцогтігінің азаматы. Оның поэзиясы Петрарканың поэзиясына теңестірілді, ал Accademia della Crusca-мен байланысы оған патшалық қолдау алуға мүмкіндік берді. Ол Вольтерра және Пиза қалаларының губернаторы қызметін бірінен соң бірі атқарды, соңында Тоскана Сенатында қызмет етті.

Өмірбаян

Винченцо да Филикаха Флоренциядағы белгілі аристократ отбасында дүниеге келген. Оның бір хатында, бала кезінде төленген үй жалдамасының сомасы туралы айтылғандықтан, оның ата-анасының жағдайы жақсы болған болуы керек, ал бұл болжамды ол алдымен Флоренциядағы иезуиттерде, содан кейін Пиза университетінде либералды білімнің барлық мүмкіндіктерін пайдаланғаны растайды. Пизада ол құқық білімін оқыды. Пизада бес жыл болғаннан кейін Флоренцияға оралып, сенатор және маркиз Сципионе Каппонидің қызы Аннаға үйленді және қаладан алыс емес "Аль Филикаха" (ол әрқашан Аль Филикаханы "Фиглина" деген бұрынғы атымен атаған) деген шағын виллаға көшті. Жас бойжеткеннің ерте қайтысынан кейін махаббат өлеңдерін жазу туралы ойдан бас тартып, ол негізінен әдебиетпен айналысты, ең алдымен итальян және латын поэзиясын жазды. Ол танымал Аккадемия делла Круска мүшесі болды және Каппони отбасының меценаттарымен жақсы қарым-қатынаста болды. Осы академияда ол Лоренцо Магалотти, Бенедетто Мензини, Гори және Франческо Редимен дос болды. Соңғысы, "Тосканадағы Бакхус" еңбегінің авторы, Филикаяның сарайда қолдау табуына көмектесті. Филикаяның ауылдық уединениесі оның ауылға деген құштарлығынан емес, оның қаражатының шектеулі болуына байланысты болды. Бірақ оның поэзиялық дарыны 1683 жылы Венаның түріктерден босатылуынан жанып, Реди оған көмектесті, ол Филикаяның өлеңдерін өз билеушісіне ғана емес, сонымен қатар оларды мүмкіндігінше кешіктірмей, ақылды істері үшін мақтауға лайық шетелдік ханзадаларға жеткізді. Алайда, алғашқы сыйлық сол ханзадалардан емес, Швецияның бұрынғы патшайымы Кристинадан келді, ол Римдегі ғалымдар мен сарайлықтар айнасында Филикаяға оның екі ұлын оқытуға қажетті шығындарды өз мойнына алуға дайын екенін спонтанды және жомарт түрде жариялады, бұл құпия сақталуын сұрап, оның мейірімділігін арттырды. Филикаяның жағдайы енді жақсарды. 1691 жылы ол Полибо Эмонио псевдонимін қабылдап, Аркадия академиясының мүшесі болды. Көп ұзамай Тоскананың ұлы герцогы Козимо III оған маңызды лауазымды – ресми сайлау комиссары қызметін берді. 1696 жылы ол Волтерраның губернаторы болып тағайындалды, онда ол қоғамдық моральды жақсарту үшін бар күшімен еңбек етті. Ол сондай-ақ Пизада губернатор болған 1700 жылы да, екі қаланың да халқы оны қайтарып алу үшін петиция берді, өйткені оның танымалдылығы өте зор болды. Ол өмірінің соңғы жылдарын Флоренцияда өткізді; ұлы герцог оны сенатор дәрежесіне көтерді, ол сол қалада қайтыс болды. Ол Флоренциядағы Сан-Пьетро шіркеуіндегі отбасылық мазарда жерленді, ал оның жалғыз тірі қалған ұлы Сципионе Филикая оның есіне ескерткіш орнатты.

Vincenzo da Filicaja was born in Florence to a prominent aristocratic family. From an incidental notice in one of his letters, stating the amount of house rent paid during his childhood, his parents must have been in easy circumstances, and the supposition is confirmed by the fact that he enjoyed all the advantages of a liberal education, first under the Jesuits of Florence, and then in the University of Pisa. At Pisa he studied law. After five years in Pisa, he returned to Florence, where he married Anna, daughter of the senator and marquis Scipione Capponi, and withdrew to a small villa at "Al Filicaja" (he always referred to Al Filicaja with the former name of "Figline"), not far from the city. Abjuring the thought of writing amatory poetry due to the premature death of a young lady to whom he had been attached, he occupied himself chiefly with literary pursuits, above all the composition of Italian and Latin poetry. He was a member of the celebrated Accademia della Crusca and had good relations with the patrons of the Capponi family. At this academy he befriended Lorenzo Magalotti, Benedetto Menzini, Gori and Francesco Redi. The latter, author of Bacchus in Tuscany, was influential in gaining Filicaja access to court patronage. Filicaja's rural seclusion was due to his limited means than to his rural tastes. But his poetical genius was fired by the deliverance of Vienna from the Turks in 1683, and helped by Redi, who not only laid Filicaja's verses before his own sovereign, but had them transmitted with the least possible delay to the foreign princes whose noble deeds were praised. The first recompense came, however, not from those princes, but from Christina, the ex queen of Sweden, who, from her circle of savants and courtiers at Rome, spontaneously and generously announced to Filicaja her wish to bear the expense of educating his two sons, enhancing her kindness by the delicate request that it should remain a secret. Filicaja's fortunes now improved. In 1691 he became a member of the Academy of Arcadia, assuming the pseudonym of Polibo Emonio. Shortly afterwards, the grand duke of Tuscany, Cosimo III, conferred on him an important office, the commissionership of official balloting. He was named governor of Volterra in 1696, where he strenuously exerted himself to improve public morality. Both there and at Pisa, where he was subsequently governor in 1700, his popularity was so great that on his removal the inhabitants of both cities petitioned for his recall. He passed the close of his life at Florence; the grand duke raised him to the rank of senator, and he died in that city. He was buried in the family vault in the church of San Pietro in Florence, and a monument was erected to his memory by his sole surviving son Scipione Filicaja.