Кіріспе

Уильям Х. Спотисвуд (11 қаңтар 1825 – 27 маусым 1883) – ағылшын математигі және физигі, сонымен қатар Eyre & Spottiswoode баспа және шығару фирмасының серігі. 1878 жылдан 1883 жылға дейін Корольдік қоғамның президенті болды.

Ерте өмір

Споттисвуд 1825 жылғы 11 қаңтарда Лондонда Эндрю Споттисвуд пен оның әйелі Мэри Лонгманның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі ежелгі шотландтық әулеттен тараған, бірнеше жыл бойы парламентте Колчестерді өкілдік етті және 1831 жылы Eyre & Spottiswoode фирмасында кіші серіктес атанды. Уильям Лейлхэм Лиа мектебінде, Итон колледжінде және Харроу мектебінде оқыды. Одан кейін Оксфордтағы Баллиол колледжінде математика мен физиканы зерттеді. Оның ғылымға қабілеті оқушы кезінде-ақ көрінді, тіпті Итоннан Харроуға ауысуының себебі, оның жеке ойын үшін эксперимент жасаған кезде болған жарылысқа байланысты деген қауесет бар. Харроуда ол 1842 жылы Лион стипендиясын, ал Оксфордта 1845 жылы математикадан бірінші сыныпты, 1846 жылы кіші, ал 1847 жылы жоғары университет математикалық стипендиясын алды.

Отбасы

1861 жылдың 27 қарашасында Кенттегі Бекслиде ол Уильям Уркхарт Арбутноттың (Арбутнот баронының, алғашқы баронеттің ұлы) қызы Элиза ("Лиз") Тейлор Арбутнотке үйленді. Олардың балалары Уильям Хью Спотисууд (1864–1915) және Сирил Эндрю Спотисууд (1867–1915) болды.

Мансап

1846 жылы ол Оксфордтан кетіп, әкесінің орнына бизнесте жұмыс істеуге кірісті және өмірінің соңына дейін осымен айналысты. 1847 жылы ол «Аналитикалық медитациялар» атты бес памфлет жариялады. Бұл оның түпнұсқа математикалық еңбегінің алғашқы жұмысы болды және осы уақыттан бастап ол математикалық зерттеулерін әлемге ұсынуды жыл сайын дерлік жалғастырды. 1856 жылы Споттисвуд Шығыс Ресейде, ал 1860 жылы Хорватия мен Венгрияда саяхаттады. Ол бұрынғы экспедиция туралы «1856 жылдың күзінде Шығыс Ресей арқылы тарантас саяхаты» (Лондон, 1857) атты жазба қалдырды. 1870 жылы ол Лондон математикалық қоғамының президенті болып сайланды. 1871 жылы ол тәжірибелік физикаға көңіл бөлді, оның алғашқы зерттеулері жарық поляризациясына, ал кейінгі жұмыстары сирек газдардағы электр разрядына қатысты болды. Ол 1874 жылы «Nature» сериясы үшін осы тақырыпта танымал трактат жазды. 1878 жылы ол Британ қауымдастығының президенті болып сайланды және сол жылы Корольдік қоғамның президенті болды, ол 1853 жылдан бері оның мүшесі болған. Ол 1883 жылдың 27 маусымында Лондонда обадан қайтыс болды және Вестминстер аббаттығының оңтүстік трансептіне жерленді. Математик ретінде ол өзінің сүйікті ғылымының көптеген салаларымен, әсіресе жоғары алгебрамен, оның ішінде детерминанттар теориясымен, символдардың жалпы есебімен және геометрия мен механикаға анализді қолданумен айналысты. Оның математикалық жұмысының келесі қысқаша шолуы Корольдік қоғамының мәжілістерінің есебінде (xxxviii. 34) келтірілген:

1862 жылғы және одан кейінгі жылдардағы «Философиялық мәмілелерде» жарияланған қисықтар мен беттердің жанасуы туралы мақалалар сериясы оның математик ретінде жоғары дәрежеге ие болуына жетекші себеп болды. Ол математикалық символдарды толық меңгергендіктен, қаншалықты күрделі болса да, ешқандай өрнекті пайдаланудан тартынбады, тіпті олар оның барлық жұмысының симметриялық қағидасына қайшы келмесе, олармен жұмыс істеуден ләззат алғандай болды. Математикалық симметрияны ұнататын адам үшін детерминанттарды зерттеу әлемдегі ең тартымды нәрсе болды. 1851 жылы Споттисвуд мырза осы тақырыптағы кейбір элементарлық теоремаларды памфлет түрінде жариялады. Бұл басылым қолдан шығып қалғаннан кейін, Крелле журналының редакторы оны журналдың беттерінде қайта жариялауға рұқсат сұрады. Споттисвуд мырза рұқсат берді және жұмысын қайта қарауға міндеттенді. Алайда, бұл тақырып аралықта соншалықты дамығандықтан, оны тек қайта қарау ғана емес, толығымен қайта жазу қажет болды, нәтижесінде 116 беттен тұратын еңбек пайда болды. Осы алғашқы детерминанттар туралы элементарлық трактат тақырыптың жылдам дамуына үлкен үлес қосты. Бұл зерттеу Споттисвуд мырзаның әдістеріне айқын әсер етті; оның математикалық жазбаларының бірде-бір беті детерминанттарсыз кездеспейді. Оның 100-ден астам мақалалары негізінен «Философиялық мәмілелерде», Корольдік қоғамның мәжілістерінің есебінде, «Математика журналының тоқсандық басылымында», Лондон математикалық қоғамының мәжілістерінің есебінде және Крелле журналында, сондай-ақ Париж академиясының «Comptes rendus» журналында жарияланды. Олардың тізімі, олар алғаш рет жарияланған журналдарға сәйкес, аз танымал еңбектер туралы қысқаша мәліметтермен бірге «Nature» журналының xxvii, 599 санында келтірілген.