Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пәнжаб аймағынан шыққан жекпе-жек өнері
Martial art from the Punjab region
Гатка (; ; ; ) – негізінен Пәнжабтың сикхтерімен және олармен туысқан этникалық топтармен, мысалы, хиндқовандармен байланысты жекпе-жек өнері. Бұл – семсерлерді имитациялау үшін ағаш таяқтарды қолданатын таяқпен күресу стилі. «Гатка» атауы панджаби тілінде қолданылатын ағаш таяққа сілтеме жасайды және бұл термин, мүмкін, санскрит тіліндегі «гадá» сөзінің кішіртілген түрі болып табылады, яғни «алжапқыш» деген мағынаны білдіреді. Гаткада қолданылатын таяқ ағаштан жасалған, әдетте ұзын, диаметрі шамамен 20 см. Ол былғары тұтқамен жабдықталады және көбінесе панджаби стиліндегі әртүрлі түсті жіптермен әсемделеді.
Gatka (; ; ; ) is a form of martial art associated primarily with the Sikhs of the Punjab and other related ethnic groups, such as Hindkowans. It is a style of stick fighting, with wooden sticks intended to simulate swords. The Punjabi name, gatka, refers to the wooden stick used and this term might have originated as a diminutive of a Sanskrit word, gada, meaning "mace". The stick used in Gatka is made of wood and is usually long, with a thickness of around It comes with a fitted leather hilt, and is often decorated with Punjabi style multi coloured threads.
Тарих
Гатка теориясы мен әдістерін сикх гурулары үйретті. Бұл білім ustād (шеберлер) тізбегі арқылы үздірілмей жеткізіліп келеді және әлемдегі көптеген ахараларда (ареналарда) оқытылады. Гатка сикх соғыстарында қолданылған және толыққанды сынақтан өткен. Ол дхарманы (туралықты) қорғау қажеттілігінен туындаған, бірақ сонымен қатар рух пен дененің бірігуіне негізделген: мири-пири. Сондықтан, ол әдетте рухани және физикалық тәжірибе деп есептеледі. Екінші ағылшын-сик соғысынан кейін, 19-шы ғасырдың ортасында Үндістанның жаңа британдық әкімшілігі бұл өнерге тыйым салды. 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде сикхтер британдықтарға көтерілісті басуға көмектесті. Осы көмектің нәтижесінде, жарыс өнеріне қатысты шектеулер жеңілдетілді, бірақ 1857 жылдан кейін қайта жанданаған Панджаб жекпе-жегі айтарлықтай өзгерді. Жаңа стильде қылышпен күресу әдістері ағаш жаттығу таяғына бейімделді. Ол негізгі қаруының атымен – гатка деп аталды. Гатка 1860 жылдары Британдық Үндістан армиясы қолға-қол соғысқа дайындық үшін негізгі құрал ретінде қолданды. Үндістан Үкіметінің Спорт және жастар ісі министрлігі Гатканы, басқа үш жергілікті ойын – Каларипаятту, Хуен ланглон және Маллахамбамен бірге, 2021 жылы Харьяна штатында өткізілуі жоспарланған Khelo India Youth Games-тің құрамына енгізді. Бұл Үндістандағы ұлттық спорттық шара. IOA 2023 жылы Гоада өтетін Үндістанның 37-ші Ұлттық ойындарына Гатканы қосуды жоспарлап отыр.
Gatka's theory and techniques were taught by the Sikh gurus. It has been handed down in an unbroken lineage of ustāds (masters), and taught in many akharas (arenas) around the world. Gatka was employed in the Sikh wars and has been thoroughly battle tested. It originates from the need to defend dharam (righteousness), but is also based on the unification of the spirit and body: miri piri). It is, therefore, generally considered to be both a spiritual and physical practice. After the Second Anglo Sikh War, the art was banned by the new British administrators of India in the mid 19th century. During the Indian Rebellion of 1857, the Sikhs assisted the British in crushing the mutiny. As a consequence of this assistance, restrictions on fighting practices were relaxed, but the Punjabi martial arts which re emerged after 1857 had changed significantly. The new style applied the sword fighting techniques to the wooden training stick. It was referred to as gatka, after its primary weapon. Gatka was used mainly by the British Indian Army in the 1860s as practice for hand to hand combat. The Ministry of Sports and Youth Affairs of the Government of India has included Gatka, with three other indigenous games, namely Kalaripayattu, [[Huyen langlon and Mallakhamba, as part of the planned Khelo India Youth Games 2021, expected to be held in Haryana. This is a national sports event in India. The IOA plans to include Gatka in the 37th National Games of India in 2023 held in Goa.
Жарыс
Кхел (мағынасы "спорт" немесе "ойын") – гатканың қазіргі заманғы жарысқа қатысушылық бөлігі, бастапқыда орта ғасырларда қылышпен жаттығу немесе таяқпен шайқасу (лати кела) тәсілі ретінде қолданылған. Кхел-гатка бүгінде көбінесе сикхтермен байланысты болғанымен, ол әрқашан басқа этномәдени топтардың соғыс өнерінде де қолданылып келген. Бұл өнер Үндістан мен Пәкістанда таноли және гуджар қауымдары арасында әлі де кеңінен таралған.
Khel (meaning "sport" or "game") is the modern competitive aspect of gatka, originally used as a method of sword training or stick fighting (lathi khela) in medieval times. While khel gatka is today most commonly associated with Sikhs, it has always been used in the martial arts of other ethno cultural groups. It is still practiced in India and Pakistan by the Tanoli and Gujjar communities.