Кіріспе
Корольдік заң кеңесшісі Заң қызметкерлері Ұлыбритания Корольдік үкіметінің, Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэльс үкіметтерінің аға заң кеңесшілері болып табылады. Олар лауазымына және географиялық орналасуына қарай Attorney General, Solicitor General, Lord Advocate немесе Advocate General деп аталады, сондай-ақ Wales үшін Бас кеңесші сияқты басқа да терминдер қолданылады. Заң қызметкерлері осы лауазымдарға саяси тағайындалғандықтан ерекшеленеді, бірақ сонымен қатар тәуелсіздік, әділдік және құпиялылық міндеттемелерімен, адвокаттардың өзге де кәсіби міндеттерімен байланысты. Бұл лауазымдар тікелей қылмыстық қудалауды бақыламайды және қылмыстық тергеулерге тікелей жетекшілік етпейді немесе оларға ықпал етпейді. Бұл Заң қызметкерлері мен АҚШ-тың штаттық бас прокурорлары немесе АҚШ-тың бас прокуроры арасындағы маңызды айырмашылық болып табылады. Британдық Ұлыбританиядан тыс әрбір территорияда, Британдық Ұлыбританиядан тыс территориядан басқа, өздерінің Attorney General-дары бар. Көптеген Ұлттар Достастығы елдері немесе британдық отарлау тарихы бар елдер бұл атауларды сақтап қалған, бірақ олардың нақты рөлдері мен міндеттері Ұлыбританиядағы рөлдерден өзгеше болуы мүмкін. Ұлыбританияда сегіз Заң кеңсесі бар, бірақ олардың барлығы Вестминстер үкіметіне қызмет етпейді. Оған Англия мен Уэльс бойынша Solicitor General қолдау көрсетеді. Шотландия үкіметі екі заң қызметкеріне ие: Lord Advocate және Шотландияның Solicitor General, Lord Advocate Шотландиядағы ең жоғары лауазымды заң қызметкері және Шотландия үкіметінің басты заң кеңесшісі. Өкілеттік беруден кейін, Шотландия заңы мәселелері бойынша Ұлыбритания үкіметіне кеңес беру үшін Advocate General for Scotland деген жаңа лауазым құрылды. Бұл лауазым Англия мен Уэльстің Attorney General-ы қызметі бойынша иеленеді. Солтүстік Ирландияның Attorney General-ы, ол Солтүстік Ирландияның атқарушы органының басты заң кеңесшісі. Джон Ларкин QC 2010 жылғы 24 мамырда Солтүстік Ирландияның бірінші министрі және бірінші вице-министрі тағайындады, ал Бренда Кинг 2020 жылғы 18 тамыздан бастап осы лауазымды иеленуде.
The Law Officers are the senior legal advisors to His Majesty's Government of the United Kingdom and devolved governments of Northern Ireland, Scotland and Wales. They are variously referred to as the Attorney General, Solicitor General, Lord Advocate, or Advocate General depending on seniority and geography though other terms are also in use, such as the Counsel General for Wales. Law Officers in these roles are distinguished by being political appointees, while also being bound by the duties of independence, justice and confidentiality among the other typical professional commitments of lawyers. These roles do not have any direct oversight of prosecutions nor do they directly lead or influence criminal investigations. This is a distinguishing factor between Law Officers and the State Attorneys General of the United States or US Attorney General. Each British Overseas Territory, apart from the British Indian Ocean Territory, also has its own Attorney General. Many Commonwealth countries or those with a history of British colonisation retain these titles, though their particular roles and responsibilities may differ from the roles in the United Kingdom. There are eight Law Offices in the United Kingdom, though not all serve the Westminster Government. She is supported by the Solicitor General for England and Wales. The Scottish Government has two law officers, the Lord Advocate and the Solicitor General for Scotland, with the Lord Advocate being the most senior law officer in Scotland and is the chief legal adviser to the Scottish Government. Following devolution, a new position of Advocate General for Scotland was created to advise the UK Government on matters of Scots law. The post is held by the Attorney General for England and Wales by virtue of office. The Attorney General for Northern Ireland, who is the chief legal adviser to the Northern Ireland Executive. John Larkin QC was appointed to that position on 24 May 2010 by the First Minister and deputy First Minister of Northern Ireland, held by Brenda King, since 18 August 2020.
Шотландия
1998 жылғы Шотландия заңымен енгізілген 1999 жылғы конституциялық реформаларға сәйкес, Лорд-адвокат Шотландия үкіметінің жоғары деңгейдегі заң қызметкері болып табылады, бас заң кеңесшісінің рөлін атқарады, сондай-ақ Шотландия заң жүйесінің жұмыс істеуіне жауапты, Шотландиядағы барлық қылмыстық істер Лорд-адвокаттың атынан жүргізіледі. Лорд-адвокат Шотландия кабинетінің отырыстарына қатыспайды, алайда ол барлық кабинеттік құжаттарды қарастырады және белгілі бір мәселелер, мысалы, нақты заңдық аспектілер немесе Корольдік кеңсесі мен Прокуратура қызметінің жұмысы, қаржыландыруы сияқты Лорд-адвокат пен Солиситор-генералдың құзыретіне жататын мәселелер талқыланған кезде Солиситор-генералмен бірге кабинет отырыстарына қатысуы мүмкін. Шотландия кабинетінің мүшесі болмаса да, Лорд-адвокат Заңнама жөніндегі кабинеттік комиссиясының мүшесі болып табылады және Министрлердің заң жобаларын басқару отырыстарына қатысу арқылы парламенттік заң жобаларын және одан кейінгі заңдарды әзірлеуге, қабылдауға және іске асыруға үлес қосады. Лорд-адвокат лауазымын атқарушы Шотландия үкіметі мен Шотландиядағы тәждің бас заң кеңесшісі болып табылады. Лорд-адвокат Адвокаттар алқасының басшысы емес; бұл лауазым Адвокаттар алқасының деканына жүктелген. Лорд-адвокат лауазымы Шотландияның екі заң қызметкерінің ең жоғары лауазымы болып табылады және Лорд-адвокат Шотландия үкіметінің мүшесі болып табылады. Лорд-адвокат қылмыстық қудалау жүйесінің басшысы болып табылады және Шотландиядағы өлім жағдайларын тергеуге толық жауапкершілікті жүктеледі. Сонымен қатар, Лорд-адвокат Шотландия үкіметінің жалғыз және басты заң кеңесшісі болып табылады және азаматтық іс жүргізулер мен тыңдаулар кезінде Шотландия үкіметін өкілдік етеді. Олар Шотландия парламентінің заң жобасының кез келген аспектісі немесе оның қосымша ережелері Шотландия парламентінің заң шығару құзыретінен тыс екендігін анықтау үшін, егер Шотландия парламентінің, Ұлыбритания парламентінің немесе Шотландияның немесе Ұлыбританияның кез келген саясаткері дауласа, төрт апталық мерзім ішінде Жоғарғы сотқа жіберуге құқылы. 2021 жылдың 22 маусымынан бастап Дороти Бэйн басқаратын Лорд-адвокат Корольдік кеңсесі мен Прокуратура қызметін басқарады және Шотландияның бас прокуроры болып табылады. Шотландия парламентінің қазіргі Лорд-адвокатты қылмыстық қудалау және өлімді тергеу жүйесінің басшысы лауазымынан босатуға құқығы жоқ. Ұлыбританиядағы басқа заң қызметкерлері сияқты, Лорд-адвокат Шотландия парламенті қабылдаған барлық заң жобалары оның заңнамалық құзыретіне сәйкес келеді деп қамтамасыз етуге міндетті. Лорд-адвокат 1998 жылғы Шотландия заңы бойынша Шотландия министрлері мен Шотландия парламентінің өкілеттіктеріне қатысты құқықтық мәселелерді және алаңдаушылықтарды тергеуге және шешуге мүмкіндік беретін арнайы міндеттерге ие. 2021 жылдың 22 маусымынан бастап Лорд-адвокатқа Рут Чартерис, Шотландияның Солиситор-генералы көмек көрсетеді. Солиситор-генерал Лорд-адвокаттың орынбасары болып табылады және Лорд-адвокаттың функцияларын орындауға көмектеседі. Лорд-адвокат сияқты, Солиситор-генералды Шотландияның бірінші министрінің ұсынысы бойынша монарх тағайындайды. Лорд-адвокаттың функцияларын орындауға қолдау көрсетумен қатар, Солиситор-генерал қажет болған жағдайда өздерінің заңда белгіленген және жалпы құқық бойынша өкілеттіктерін пайдалана алады. Шотландияның Лорд-адвокаты мен Солиситор-генералы Шотландиядағы қылмыстық қудалаулар мен өлімді тергеулерге байланысты Шотландия үкіметі мен оның министрлерінен тәуелсіз. Шотландия үкіметі мен Шотландия министрлерінің мәселелеріне қатысты тәуелсіз әрекет ету міндеті 1998 жылғы Шотландия заңының 48-бабының 5-тармағында танылған. Сонымен қатар, Ұлыбритания үкіметі шотландтық құқық мәселелері бойынша Шотландияның бас адвокатымен кеңеседі, ал 1707 жылдан 1998 жылға дейін, Шотландия парламентіне көптеген ішкі істерді беруге дейін Лорд-адвокат британ үкіметі мен Шотландияның азаматтық және қылмыстық мәселелері бойынша тәждің бас заң кеңесшісі болды. 1999 жылы Шотландия парламенті мен Шотландия үкіметі қайта құрылғаннан бері Шотландия заңдарында британ үкіметінің рөлі азайды. Монархтың адвокаты лауазымы ежелгі, 1707 жылғы Одақ туралы келісімге дейінгі кезеңде пайда болды және бірігуге дейінгі Шотландия Корольдігінде болды. Бірінші ресми тіркелген Лорд-адвокат - Монгренанның сэр Джон Росс, ол 1483 жылы ресми түрде айтылған. Бұл кезде лауазым әдетте корольдің адвокаты деп аталатын, ал 1573 жылы ғана «Лорд-адвокат» термині алғаш рет қолданылды.
Уэльс
Уэльс үкіметі туралы 2006 жылғы заңға сәйкес, Уэльс Бас кеңесшісі – Уэльс үкіметіне құқықтық мәселелер бойынша бас кеңесші және оның мүшесі болып табылады.
Саяси емес бас прокурорлар
Кейбір тұлғалар бас прокурорға ие болуға құқылы: оларға патшайым және Корнуолл герцогтігінің бас прокуроры бар Уэльс принці кіреді. Сондай-ақ, Ланкастер герцогтігінің бас прокуроры да бар, бұл негізінен монархқа сенімді түрде тиесілі және үкімет министрі, Ланкастер герцогтігінің канцлерінің қадағалауымен монархтан тәуелсіз басқарылатын мүлік.
Жоғалған заң кеңселері
1922 жылы Ирландия еркін мемлекеті құрылғанға дейін Ирландия соттарындағы Корольдің заң кеңесшілері Ирландияның Бас прокуроры және Ирландияның Бас солиситоры болды. Бұл лауазымдар 1921 жылы қажетсіз болып қалды. Корольдің теңіз соты үшін де заң кеңесшісі болды, ол Теңіз адвокаты деп белгілі болды, бірақ бұл лауазым 1875 жылы Теңіз соты Жоғары соттың Мұрагерлік, Ажырасу және Теңіз бөліміне қосылғанда тоқтатылды. Англияның діни соттарында Корольдің өкілі Корольдің адвокаты (немесе монарх әйел болған жағдайда Королеваның адвокаты) болды. Бұл лауазым 1872 жылы соңғы иесінің отставкаға шығуынан бері бос тұр. Толығымен жойылмаса да, 19 ғасырдың басына дейін Әскери судья-адвокат генерал заң қызметкерлерінің қатарында болды.
Британдық теңізден тыс аумақтардың бас прокурорлары
FlagArmsNameLaw OfficerAnguillaДвайт Хорсфорд, Ангильяның Бас ПрокурорыБермудаКэти Линн Симмондс, Бермуданың Бас ПрокурорыБритандық Антарктика аумағыДжеймс Вудс QC, Британдық Антарктика аумағының Бас ПрокурорыБритандық Ұлыбритания мұхиты аумағыN/A Аумақ Лондоннан басқарылады. Пол Кэндлер - Британдық Ұлыбритания мұхиты аумағының КомиссарыБритандық Виргин аралдарыДаун Дж. Смит, Британдық Виргин аралдарының Бас ПрокурорыКайман аралдарыСамуэль В. Булгин QC, Кайман аралдарының Бас ПрокурорыФолкленд аралдарыСимон Янг, Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдары мен Фолкленд аралдарының Бірлескен Бас ПрокурорыГибралтарМихаэль Лламас QC, Гибралтардың Бас ПрокурорыМонтсерратШери Джеммотт Родни, Монтсерраттың Бас ПрокурорыПиткерн, Хендерсон, Дюки және Оэно аралдарыСимон Маунт, Питкерн, Хендерсон, Дюки және Оэно аралдарының Бас Прокуроры. Аллен Кансик, Сент-Елена, Ассенсион және Тристан-да-Куньяның Бас Прокуроры. Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдарыСимон Янг, Акротири және Декелиядағы Егемендік базаның Бас Прокуроры және Заң кеңесшісіТүрік және Кайкос аралдарыХон. Ронди Морин Брейтуайт Ноулз, Түрік және Кайкос аралдарының Бас Прокуроры.