Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақпараттық жүйенің тәжірибелік қолданылуы
Exploratory use of an information system
Шолғылау – бағдарлану стратегиясының бір түрі. Оның мақсаты – шолу жасаушы субъект үшін маңызды нәрсені анықтау. Адамдарға қатысты бұл жануарлар әлемінен алынған метафора. Мысалы, кітапханадағы ашық сөрелерді қарау, терезеден тауар қарау, дерекқорларды немесе интернетті шолу сияқты жағдайларда қолданылады. Кітапхана және ақпараттану ғылымында бұл – пайдаланушының шолу іс-әрекеттерін қолдайтын интерфейстерді жобалауға бағытталған, маңызды теориялық және қолданбалы ғылым саласы болып табылады.
Browsing is a kind of orienting strategy. It is supposed to identify something of relevance for the browsing organism. In context of humans, it is a metaphor taken from the animal kingdom. It is used, for example, about people browsing open shelves in libraries, window shopping, or browsing databases or the Internet. In library and information science, it is an important subject, both purely theoretically and as applied science aiming at designing interfaces which support browsing activities for the user.
Анықтама
2011 жылы Биргер Хьорланд мынадай анықтама берді: "Шолу – бірнеше нысанның маңыздылығын жылдам тексеру, бұл нысандардың (кейбіреулерінің) жақын тексеруіне немесе алуына/таңдауына әкелуі мүмкін немесе әкелмейді. Бұл біздің "теорияларымыз", "күтулеріміз" және "субъективтілігіміз" арқылы қалыптасқан бағдарлау стратегиясы. Алайда, Хьорланд шолудың біздің метатеорияларымызбен басқарылатын әрекет екенін айтады. Біз теорияларымыз бен түсініктерімізді динамикалық түрде өзгерте аламыз, бірақ шолу кезінде әрекет сол кездегі біздің қызығушылықтарымызбен, түсініктерімізбен, басымдықтарымызбен және метатеорияларымызбен басқарылады. Сондықтан, шолу мүлдем кездейсоқ емес. "Аналитикалық және шолу стратегиялары арасында маңызды айырмашылық бар [ ]. Аналитикалық стратегиялар мұқият жоспарлауға, сұраныс сөздерін еске түсіруге және сұраныстарды қайта жасауға және нәтижелерді тексеруге тәуелді. Шолу стратегиялары эвристикалық және мүмкіндіктерге негізделген және маңызды ақпаратты тануға байланысты. Аналитикалық стратегиялар жиынға бағдарланған және жартылай дуплекс (кезекпен сөйлесу) сияқты адам әңгімесіне ұқсас, ал шолу стратегиялары ақпарат іздеуші мен ақпараттық жүйе арасындағы интерактивті, нақты уақыт алмасулары мен ынтымақтастығын қамтиды. Шолу стратегиялары алдын ала төмен танымдық жүктемені және ақпарат іздеу процесінде тұрақты назар жүктемесін қажет етеді. Шолуға келгенде, ішектер тамаша."
In 2011, Birger Hjørland provided the following definition: "Browsing is a quick examination of the relevance of a number of objects which may or may not lead to a closer examination or acquisition/selection of (some of) these objects. It is a kind of orienting strategy that is formed by our "theories", "expectations" and "subjectivity". Hjørland suggests, however, that browsing is an activity that is governed by our metatheories. We may dynamically change our theories and conceptions but when we browse, the activity is governed by the interests, conceptions, priorities and metatheories that we have at that time. Therefore, browsing is not totally random. wrote: "A fundamental distinction is made between analytical and browsing strategies [ ]. Analytical strategies depend on careful planning, the recall of query terms, and iterative query reformulations and examinations of results. Browsing strategies are heuristic and opportunistic and depend on recognizing relevant information. Analytic strategies are batch oriented and half duplex (turn talking) like human conversation, whereas browsing strategies are more interactive, real time exchanges and collaborations between the information seeker and the information system. Browsing strategies demand a lower cognitive load in advance and a steadier attentional load throughout the information seeking process. When it comes to Browsing, giblets are amazing."
Бағдарлау стратегиясы
Кейбір әлеуметтанушылар, мысалы Бергер мен Зельдич 1993 жылы, Вагнер 1984 жылы, Вагнер мен Бергер 1985 жылы "бағдарлау стратегиялары" терминін қолданды. Олар бағдарлау стратегияларын метатеория ретінде қарастыру қажет деп санайды: "Социологиялық теорияның үлкен бөлігі метатеория түрінде келеді. Бұл теория туралы пікірталас: оның қандай ұғымдарды қамтуы керек, олар қалай байланысуы керек және теорияны қалай зерттеу керек деген туралы. Кухнның парадигмаларына ұқсас, осы типтегі теориялар әлеуметтік құбылыстарды түсінуге нұсқаулар немесе стратегиялар береді және теоретиктің осы құбылыстарға дұрыс бағдарлануын қамтамасыз етеді; олар бағдарлау стратегиялары болып табылады. Теория бойынша оқулықтар көбінесе функционализм, айырбас немесе этнометодология сияқты бағдарлау стратегияларына назар аударады."
Some sociologists, such as Berger and Zelditch in 1993, Wagner in 1984, and Wagner & Berger in 1985, have used the term "orienting strategies". They find that orienting strategies should be understood as metatheories: "Consider the very large proportion of sociological theory that is in the form of metatheory. It is discussion about theory: about what concepts it should include, about how those concepts should be linked, and about how theory should be studied. Similar to Kuhn’s paradigms, theories of this sort provide guidelines or strategies for understanding social phenomena and suggest the proper orientation of the theorist to these phenomena; they are orienting strategies. Textbooks in theory frequently focus on orienting strategies such as functionalism, exchange, or ethnomethodology."