Кіріспе

Буддизмнің ерте мектептері Ставира никая (санскрит тілінде "Ақсақалдар тобы";) – буддизмнің ерте мектептерінің бірі. Олар екінші буддалық кеңес кезінде көпшілік Махасангхикалардан бөлініп шықты.

Шығу тегі

Ставира никая - буддизмнің алғашқы мектептерінің бірі. Ставира никаясы екінші буддалық кеңес кезінде көпшілік Махасангхикадан бөлініп, Сангхадағы алғашқы жарылысқа себеп болды. Махасангхиканың Сарипутрапариприччасы, бұл мектептің егде монахтардың тәртіп ережелерінен айырылуын негіздеу үшін жазылған мәтін, кеңестің Паталипутрада виная мәселесі бойынша өткенін және жарылыстың көпшіліктің (Махасангха) азшылықтың (Ставиралар) Винаяға ережелер қосуын қабылдамауынан туындағанын түсіндіреді. Сондықтан Махасангхикалар Ставираларды бастапқы Винаяны өзгертуге тырысқан бөлінген топ ретінде қарастырды. Ғалымдар даудың мәнінің шынымен винаяға қатысты екендігіне келісіп, Махасангхикалардың баяндамасын виная мәтіндерінің өзі растайтынын атап өтті, себебі Ставиралармен байланысты винаяларда Махасангхика Винаясына қарағанда көбірек ережелер бар. Қазіргі заманғы ғылым Махасангхика Винаясы ең ежелгісі деп санайды. Скилтонның пікірінше, болашақ ғалымдар Махасангхика мектебін зерттеудің Теравада мектебінен гөрі ерте Дхамма Винаяны жақсырақ түсінуге көмектесетінін анықтауы мүмкін.

Тіл

Тибет тарихшысы Бутон Ринчен Друб (1290–1364) Махасангхикалар пракрит тілін, Сарвастивадиндер санскритті, Стхавиралар пайшачи тілін, ал Саммитиялар апабхрамшаны қолданғанын жазды.

Ғылыми есептер

Шри-Ланка мен Оңтүстік-Шығыс Азияның Теравада мектебі өзін эксклюзивті түрде Ставиралармен байланыстырды, себебі пали тіліндегі "тера" сөзі санскрит тіліндегі "ставіра" сөзімен мағыналас. Бұл ерте батыс тарихшыларын екі топтың бірдей екенін жорамалдауға әкелді. Дегенмен, бұл дұрыс емес, және Ашока заманында Ставира сектасы Саммития Пудгалавада, Сарвастивада және Вибхаджавада мектептеріне бөлінді. Вибхаджавада мектебінің басқа мектептерге де бөлінгені айтылады, мысалы Махисасака мектебі және Теравада мектебінің алды. Дэймиен Кьюнның сөзіне сүйенсек, Үшінші кеңесте болған Ұлы жарылыстан кейін шамамен екі ғасыр өткенге дейін Теравада мектебінің пайда болғанын көрсететін тарихи дәлелдер жоқ.