Оңтүстік Даунс Ұлттық Саябағы

Кіріспе

Оңтүстік-Шығыс Англиядағы ұлттық парк

Оңтүстік Даунс ұлттық паркі – 2010 жылдың 31 наурызында құрылған Англияның ең жаңа ұлттық паркі. Парк Англияның оңтүстігінде орналасқан және Гэмпшир, Батыс Суссекс және Шығыс Суссекс округтері арқылы Батыстағы Винчестерден шығыстағы Истборнға дейін созылады. Ұлттық парк Оңтүстік Даунс бор тауларын (Англия арнасының жағалауында Жеті қарындас және Beachy Head ақ жартастарының құрамына кіреді) және жеке физиографиялық аймақтың маңызды бөлігі – Батыс Вейлдті, оның құмтасты мен сазды топырақты, тығыз орманды таулары мен аңғарларын қамтиды. Саут Даунс жолы парктің барлық ұзындығын кесіп өтеді және ұлттық парк шегінде толығымен орналасқан жалғыз ұлттық жол болып табылады.

Тарих

Оңтүстік Даунс ұлттық паркі идеясы 1920 жылдары туындады, сол кезде әдемі төбелік ортаға төнетін қауіптерге байланысты халық алаңдады, әсіресе Шығыс Сассекс Даунстарындағы жоспарсыз тұрғын үй салудың салдары (Пейсхейвен осыған мысал болатын). 1929 жылы география ғылымының маманы Вон Корниш сияқты белсенділер бастаған Ауылдық Англияны сақтау жөніндегі кеңес Премьер-министрге ұлттық парктер құру, соның ішінде Оңтүстік Даунстың бір бөлігін ұлттық парк ретінде тағайындау туралы меморандум ұсынды. Бірақ, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Джон Доуэрден Англия мен Уэльстегі ұлттық парктер жүйесін қалай құруға болатыны туралы есеп беру сұралғанда, оның 1945 жылғы «Англия мен Уэльстегі ұлттық парктер» атты есебінде Оңтүстік Даунс ұлттық парк мәртебесіне ие болатыны көрсетілмеді, керісінше ол «басқа да қолайлы аймақтар» тізіміне енгізілді. 1947 жылы сэр Артур Хобхаус басқарған Ұлттық парктер комитетінің есебі басқаша көзқарас ұсынды және Оңтүстік Даунсты ұлттық парк ретінде тағайындауға ұсынылған он екі аймақтың тізіміне қосты. Джон Доуэр оны «ұлттың игілігі үшін ерекше ландшафттық сұлулығы қатаң сақталатын, жақсы және салыстырмалы түрде жабайы елдің кең аумағы» деп сипаттады. Оңтүстік Даунс – алғашқы ұсынылған он екі ұлттық парктердің соңғысы болды. 1940 жылдан бастап егіс шаруашылығының салдарынан сазды төбелік жерлерге зиян келтірілді, қой шаруашылығының төмендеуіне себеп болды, бұл тағайындау жұмыстарын кешіктірді. 1956 жылы Ұлттық парктер комиссиясы Оңтүстік Даунсты ұлттық парк ретінде қарастырғанмен, оның бұдан былай орынды емес екенін анықтады, себебі егіс алқаптарының кеңеюі Оңтүстік Даунстың ұлттық парк ретіндегі әлеуетін төмендетті. Дегенмен, ол аймақтың «үлкен табиғи сұлулығын» мойындады және оны ерекше табиғи сұлулық аймағы ретінде белгілеуді ұсынды. Нәтижесінде екі AONB құрылды, округ шекарасы бойынша бөлінді: 1962 жылы Шығыс Гэмпшир AONB және 1966 жылы Суссекс Даунс AONB. Бұл аймақтар кейіннен Оңтүстік Даунс ұлттық паркінің негізін құрады. 1999 жылдың қыркүйегінде үкімет ұлттық парктер саясатын қарап шыққаннан кейін Оңтүстік Даунс ұлттық паркін қолдады және оны құру бойынша кеңес өткізді. 2003 жылдың қаңтарында сол кездегі Ауылдық агенттік (қазір Табиғи Англия) 2003 жылы ұсынылған паркті тағайындау туралы бұйрық шығарды, ол 2003 жылдың 27 қаңтарында Қоршаған орта жөніндегі мемлекеттік хатшыға жіберілді. Ұсынылған бұйрыққа қарсылықтар мен ұсыныстар түскендіктен, 2003 жылдың 10 қарашасынан 2005 жылдың 23 наурызына дейін қоғамдық тыңдау өтті, мақсаты министрлерге ұлттық парк бекітілуі керек пе және егер солай болса, оның шекарасы қайда болуы керектігін ұсыну болды. Тыңдау нәтижелері 2005 жылдың соңына дейін күтілді, бірақ Жаңа Орман ұлттық паркін тағайындау туралы бұйрықтың бір бөлігін даулаған Жоғары сот ісіне байланысты заңдық мәселе туындағандықтан кейінге шегерілді. Жоғары сот ісі бойынша апелляциядан және 2006 жылғы Табиғи орта және ауылдық қоғамдастықтар туралы заңға енгізілген жаңа заңнамадан кейін, 2006 жылдың 31 наурызында Оңтүстік Даунс тыңдауының есебі жарияланды. Ол бастапқыда ұсынылған ұлттық парк көлемін 23%-ға қысқартуды ұсынды, оны көбірек сазды төбелік жерге шоғырландырып, қазіргі Шығыс Гэмпшир мен Суссекс Даунс AONB-ның үлкен бөлігін алып тастады. Бұл өте даулы болды, нәтижесінде Ауылдық Англияны қорғау кампаниясы және басқалар парк шекарасына екі AONB-де геологиясы, экологиясы және ландшафты Оңтүстік Даунс тауларының сазды төбелерінен мүлдем өзгеше болатын батыс Вейлд аймағын қосуды талап етті, осылайша оның дамудан қорғалғанын қамтамасыз етуді көздеді. Мемлекеттік хатшы 2007 жылдың 2 шілдесінен 13 тамызына дейін өткізілген кеңес барысында ұсынылып отырған ұлттық паркке қатысты жаңа мәселелер бойынша қарсылықтар мен ұсыныстарды қабылдады. Қабылданған жауаптарды ескере отырып, Мемлекеттік хатшы 2003–2005 жылдардағы қоғамдық тыңдауды қайта ашуды жөн деп тапты. Тыңдау 2008 жылдың 12 ақпанында қайта ашылып, 27 отырыс күнінен кейін 2008 жылдың 4 шілдесінде аяқталды. Инспектордың есебі 2008 жылдың 28 қарашасында ұсынылды. 2009 жылдың 31 наурызында тыңдау нәтижесі жарияланды. Мемлекеттік хатшы Хилари Бенн Оңтүстік Даунс ұлттық парк болып тағайындалатынын жариялады және 2009 жылдың 12 қарашасында ол тағайындауды растайтын бұйрыққа қол қойды. Ол батыс Вейлд, Льюс қаласы және Дитчлинг ауылы сияқты көптеген даулы аймақтардың ұлттық парктің құрамына енетінін растады.

The idea of a South Downs National Park originated in the 1920s, when public concern was mounting about increasing threats to the beautiful downland environment, particularly the impact of indiscriminate speculative housing development on the eastern Sussex Downs (Peacehaven was an example of this). In 1929, the Council for the Preservation of Rural England, led by campaigners including the geographer Vaughan Cornish, submitted a memorandum to the Prime Minister urging the case for national parks, including a national park on part of the South Downs. When however, towards the end of World War II, John Dower was asked to report on how a system of national parks in England and Wales might be established, his 1945 report, National Parks in England and Wales, did not identify the South Downs for national park status, but rather included it in a list of "other amenity areas". Sir Arthur Hobhouse's 1947 Report of the National Parks Committee took a different view, and he included the South Downs in his list of twelve areas recommended for designation as a national park, defined by John Dower as an "extensive area of beautiful and relatively wild country in which, for the nation's benefit the characteristic landscape beauty is strictly preserved". The South Downs was the last of the original twelve recommended national parks to be designated. Extensive damage to the chalk downland from 1940 onwards through arable farming, and a resulting decline in sheep grazing, militated at an early stage against further work on designation. When in 1956 the National Parks Commission came to consider the case for the South Downs as a national park, it found designation no longer appropriate, noting that the value of the South Downs as a potential national park had been reduced by cultivation. It did however recognise the "great natural beauty" of the area, and proposed it be designated as an Area of Outstanding Natural Beauty. In due course two AONBs were designated, split along the county boundary, namely the East Hampshire AONB in 1962 and the Sussex Downs AONB in 1966. These were later to form the basis of the South Downs National Park. In September 1999 the government, following a review of national parks policy, declared support for a South Downs National Park, and announced a consultation on its creation. In January 2003 the then Countryside Agency (now Natural England) made an Order to designate the proposed park in 2003 which was submitted to the Secretary of State for the Environment on 27 January 2003. As a result of objections and representations received on the proposed Order, a public inquiry was conducted between 10 November 2003 and 23 March 2005, with the aim of recommending to ministers whether a national park should be confirmed and, if so, where its boundaries should be. The results of the inquiry were expected by the end of 2005, but were delayed pending a legal issue arising from a High Court case challenging part of the Order designating the New Forest National Park. Following an appeal on the High Court case and new legislation included in the Natural Environment and Rural Communities Act 2006, the South Downs Inquiry report was published on 31 March 2006. It recommended a 23% reduction in the size of the originally proposed national park, focussing it more narrowly on the chalk downland and excluding from it a large part of the existing East Hampshire and Sussex Downs AONBs. This proved highly controversial, leading to calls from the Campaign for the Protection of Rural England and others for the inclusion of the so called western Weald, a region within the two AONBs possessing a geology, ecology and landscape quite different from the chalk hills of the South Downs, within the park boundary to ensure that it remained protected from development. The Secretary of State invited objections and representations on new issues relating to the proposed national park in a consultation that ran from 2 July to 13 August 2007. In the light of the responses received, the Secretary of State decided that it was appropriate to re open the 2003–05 public inquiry. The inquiry re opened on 12 February 2008 and was closed on 4 July 2008 after 27 sitting days. The Inspector's report was submitted on 28 November 2008. On 31 March 2009 the result of the inquiry was published. The Secretary of State, Hilary Benn, announced that the South Downs would be designated a national park, and on 12 November 2009 he signed the order confirming the designation. He confirmed that a number of hotly disputed areas – including the western Weald, the town of Lewes and the village of Ditchling – would be included within the national park.

География

Саут-Даунс ұлттық паркі Англияның оңтүстігінде, батысында Гэмпширдегі Винчестер қаласына жақын Сент-Кэтрин төбесінен басталып, шығысында Суссекстің Истборн қаласына жақын Бичи-Хедке дейін созылады. Батыс жағында парктің оңтүстік шекарасы оңтүстік жағалаудан шамамен кішкентай арақашықтықта орналасқан; осылайша Саутгемптон, Портсмут, Чичестер, Богнор Регис және Литтлгемптон сияқты ірі жағалау қалалары парктің құрамына кірмейді. Шығысқа қарай, парктің оңтүстік шекарасы жағалауға жақынрақ келгенде, Вортинг, Брайтон және Хоув, Ньюхейвен, Сифорд және Истборн қалаларын қоспау үшін мұқият жоспарланған. Бұл қалалардың барлығы 19-шы және 20-шы ғасырларда Даунс аймағына елеулі үлкен өзгерістер енгізген. Керісінше, парк құрамына Батыс Вейлдте орналасқан Петерсфилд, Лисс, Мидхерст және Петворт сияқты бірнеше қалалар, сондай-ақ Суссекстің тарихи қалалары Арундель және Льюс кіреді. Ұлттық паркте тұратын халықтың жалпы саны шамамен 108 000 адамды құрайды. Олардың 42 000-ы Гэмпширде, 40 000-ы Батыс Суссексте және 25 000-ы Шығыс Суссексте тұрады. Шығыс Гэмпшир аудандық кеңесі және Чичестер ауданында әрқайсысында шамамен 30 000 тұрғын, ал Льюс ауданында 22 000 адам тұрады. Винчестерде 11 500 тұрғын бар, ал қалған аудандар мен муниципалитеттерде одан да аз тұрғындар тұрады. Ұлттық парктің ауданы 410 шаршы километрді құрайды, оның ішінде Гэмпшир, Батыс Суссекс және Шығыс Суссекстің үлесі тең. Аудандық кеңестердің ішінде Чичестер ауданы ең үлкен аумаққа ие ( ), одан кейін Шығыс Гэмпшир ауданы ( ), Винчестер ауданы ( ), Льюс ауданы ( ) және Арун ауданы Хоршам ауданында ( ) және Велден ауданында ( ) орналасқан. Шекаралық бірнеше түзетулерден басқа, парк бұрын ерекше табиғи сұлулық аймақтары ретінде белгіленген Шығыс Гэмпшир және Суссекс Даунс AONB сияқты екі аймақты қамтиды. Паркке Петерсфилдке жақын орналасқан Королева Елизаветаның ауылдық паркі де кіреді. Саут-Даунс ұлттық паркінің борпылдақ топырақты төбелері оны Ұлыбританиядағы басқа ұлттық парктерден ерекшелендіреді. Алайда, ұлттық парктің шамамен 23 пайызы мүлдем басқа және күрт контрастты физиографиялық аймақтан тұрады – Батыс Вейлд. Оның орманды төбелері мен аңғарлары берік құмтастар мен жұмсақ сазды топырақтардан тұратын ежелгі Вельд геологиясына негізделген. Ұлттық парктің ең биік нүктесі – Блэкдаун, теңіз деңгейінен жоғары, ол Гринсэнд қырқасында орналасқан, ал Оңтүстік Даунс тауларының борпылдақ жартасындағы ең биік нүктесі – Буссер төбесі, теңіз деңгейінен жоғары. Ұлттық парктің ішінде Литлингтонның ақ аты және Уилмингтонның ұзын адамы сияқты екі сазды бейнелер бар.

The South Downs National Park stretches for across southern England from St Catherine's Hill near Winchester in Hampshire in the west to Beachy Head, near Eastbourne in East Sussex in the east. In its western half, the southern boundary of the park lies up to inland from the south coast; it thus excludes the major coastal towns and cities of Southampton, Portsmouth, Chichester, Bognor Regis and Littlehampton. Further east, where the park's southern boundary lies much closer to the coast, it has been carefully drawn to exclude the urban areas of Worthing, Brighton and Hove, Newhaven, Seaford and Eastbourne, which had all made substantial encroachments onto the Downs during the 19th and 20th centuries. By contrast, the park includes a number of towns situated in the western Weald, including Petersfield, Liss, Midhurst and Petworth, and the two historic Sussex towns of Arundel and Lewes. The total population living within the national park is approximately 108,000. Of these 42,000 live in Hampshire, 40,000 in West Sussex and 25,000 in East Sussex. East Hampshire District Council area and Chichester District each have around 30,000 residents in the area and Lewes District 22,000. Winchester has 11,500 residents in the park, with much smaller numbers for the other districts and boroughs. The national park has an area of , of which is in Hampshire, in West Sussex and in East Sussex. Among the district council areas, Chichester District has the largest area at , followed by East Hampshire District with , Winchester with , Lewes District with and Arun are in Horsham District and in Wealden District. Apart from a number of boundary revisions, the park incorporates two areas previously designated as Areas of Outstanding Natural Beauty, the East Hampshire AONB and Sussex Downs AONB. The park also includes the Queen Elizabeth Country Park near Petersfield. The South Downs National Park's chalk downland sets it apart from other national parks in Britain. However, almost a quarter (23%) of the national park consists of a quite different and strongly contrasting physiographic region, the western Weald, whose densely wooded hills and vales are based on an older Wealden geology of resistant sandstones and softer clays. The highest point in the national park, Blackdown, at above sea level, is in fact situated in the Weald, on the Greensand Ridge, whereas the highest point on the chalk escarpment of the South Downs, Butser Hill, has an elevation of above sea level. Within the national park there are two chalk hill figures, the Litlington White Horse and the Long Man of Wilmington.

Геология

Ұлттық парктің көп бөлігі бор таулы жазықтардан тұрады, бірақ маңызды бөлігі батыс Уэльдтің құмтастары мен сазды топырақтарынан құралған, бұл тығыз орманды төбелер мен аңғарлары бар ерекше және контрастты ландшафт. Бор, 100 миллион мен 66 миллион жыл бұрын, бұл аймақ теңіз астында болған кезде пайда болған. Кенозой дәуірінде бор Уэльд өрлеуінің бөлігі ретінде көтеріліп, үлкен Уэльд-Артуа антиклинін құрады, бұл Альпы тауларын жасаған осы құрылымдық қозғалыстардың нәтижесі болды. Бор тау жынысының салыстырмалы түрде келеңсіздігі, ауа райының әсерінен классикалық куэста жер бедерін қалыптастырды, солтүстікке қарай беткейі бар бор жарлары Эстборн батысынан Англия арнасына дейін көтеріліп, Бичи Хед, Жеті қарындас және Сифорд Хедтің әсерлі ақ жартастарын құрайды. Бұл жартастар соңғы мұз дәуірінен кейін, теңіз деңгейінің көтерілуімен және Англия арнасының пайда болуымен қатар, теңіздің борды ойып салуынан пайда болды. Оңтүстік Даунс Истборн аймағынан бастап Оңтүстік Сассекс арқылы Хэмпширге дейін солтүстік-батыс бағытында тікелей созылады, оңтүстік жағалау жазығын Уэльдтің сазды топырақтары мен құмтастарынан бөліп тұрады. Жардың артында, төменгі беткейінде, құрғақ аңғарлар мен жел өткелдерімен бөлінген биік, тегіс, төңкерілген төбелер және Кукмир, Уз, Адур және Арун өзендерінің кең сағалары орналасқан. Бор – ақ түсті шөгінді тау жынысы, ерекше біртекті, ұсақ дәнды және өте кезеңді. Ол коколитофорлар деп аталатын микроорганизмдерден түскен ұсақ кальцит пластиналарынан (коколиттерден) тұрады. Қабаттарында көптеген кремний түйіндері бар, олар тас құралдарын жасауға, сондай-ақ тұрғын үйлер салуға кеңінен қолданылды. Ұлыбританиядағы ұқсас аймақтарға Норт-Даунс және Чилтернс жатады. Батыс бөлігінде ұлттық парк Оңтүстік Даунстың бор жарларынан солтүстікке қарай өте ерекше және контрастты физиографиялық аймаққа – батыс Уэльдке, төменгі Гринсэнд тасқа ойылған батыс Ротер өзенінің аңғарына және Гринсэнд қырқасы мен Уэльд сазының тығыз орманды төбелері мен аңғарларына (Хаслемердің оңтүстігінде) дейін кеңейеді.

Most of the national park consists of chalk downland, although a significant part consists of the sandstones and clays of the western Weald, a strongly contrasting and distinctive landscape of densely wooded hills and vales. The chalk was formed in the Late Cretaceous epoch, between 100 million and 66 million years ago, when the area was under the sea. During the Cenozoic era the chalk was uplifted as part of the Weald uplift which created the great Weald Artois Anticline, caused by the same orogenic movements that created the Alps. The relatively resistant chalk rock has, through weathering, resulted in a classic cuesta landform, with a northward facing chalk escarpment that rises dramatically above the low lying vales of the Low Weald. The chalk escarpment reaches the English Channel west of Eastbourne, where it forms the dramatic white cliffs of Beachy Head, the Seven Sisters and Seaford Head. These cliffs were formed after the end of the last ice age, when sea levels rose and the English Channel was formed, resulting in under cutting of the chalk by the sea. The South Downs run linearly west north westwards from the Eastbourne area through southern Sussex to the Hampshire downs, separating the south coastal plain from the clays and sandstones of the Weald. Behind the escarpment, on the dip slope, are the characteristic high, smooth, rolling downland hills interrupted by dry valleys and wind gaps, and the major river gaps of the Cuckmere, Ouse, Adur and Arun. The chalk is a white sedimentary rock, notably homogeneous and fine grained, and very permeable. It consists of minute calcite plates (coccoliths) shed from micro organisms called coccolithophores. The strata include numerous layers of flint nodules, which have been widely exploited as a material for manufacture of stone tools as well as a building material for dwellings. Similar areas in Britain include the North Downs and the Chilterns. In its western section, the national park extends north beyond the chalk escarpment of the South Downs into a quite different and strongly contrasting physiographic region, the western Weald, taking in the valley of the western River Rother, incised into Lower Greensand bedrock, and the densely wooded hills and valleys of the Greensand Ridge and Weald Clay south of Haslemere.