Кіріспе

Шарон тарих мұражайы

Шарон ғибадатханасы – Онтарио штатының Шарон ауылында орналасқан ашық аспан астындағы мұражай кешені. 1990 жылы ол Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды. Кешенге сегіз мұражай ғимараты мен тұрғын үй кіреді, ал 1,8 гектар аумақта 6000-нан астам артефакт сақталған. Қазіргі иесі – Шарон ғибадатханасы мұражай қоғамы – ғимаратты экскурсиялар, концерттер, тойлар және басқа да арнайы шаралар үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Ол 1825 және 1832 жылдар аралығында бұрынғы квакер Дэвид Уилсон басқарған «Бейбітшілік балалары» сектасының күшімен салынды. Қалпына келтірілген басқа ғимараттардың ішінде Дэвид Уилсонның кабинеті, кішкентай ғимарат бар. Ғибадатхананың бас құрылысшысы салған және жақын жердегі Доан отбасының бұрынғы шаруашылығынан көшірілген 1819 жылғы Ебенизер Доан үйі ертедегі бақ стилінде қайта жаңартылды. Сонымен қатар, кешенде ортақ тамақ дайындалып, берілген «асхана», дәуірлік ат-көліктерімен бірге «көлік сарайы» және Дэвид Уилсонның тағы бір сәулеттік ерекшелігі – дөңгелек әжетханасы орналасқан. Онтарио мұрасы қоры оның сақталуы сақтау стандарттарына сәйкес келетінін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік жеңілдіктерді ұсынады.

Бейбітшілік ұлдары

Бұл сектаның басшысы Дэвид Уилсон болды. Ол 1778 жылы Нью-Йорк штатында дүниеге келіп, 1801 жылы Жоғарғы Канадаға көшіп келді. Ол әйелінің мүшесі болған квакерлерге қосылды, бірақ 1812 жылғы соғыс басталғанда уағыздай бастаған кезде оның діни қызметі қабылданбады. Оның сектасы рәсімдерге, музыкаға және практикалық білім беруге ерекше мән берді. Сектаның ізбасарлары белсенді саяси реформаторлар болды және Уилсон провинцияның алғашқы саяси партиясы – Канадалық Альянс қоғамын құруда шешуші рөл атқарды. Бірнеше мүшесі 1837 жылғы Жоғарғы Канада көтерілісіне Уильям Лайон Маккензиге қосылды. Олар Оранж орденінің саяси зорлық-зомбылықпен қорқытуына қарамастан, «жауапты үкіметтің әкелері» Роберт Болдуин мен Луи Лафонтеннің сайлауын қамтамасыз ету арқылы Канададағы демократияның дамуында маңызды рөл атқара берді. Уилсон 1866 жылы қайтыс болғаннан кейін сектаның саны азайды. Соңғы қызмет 1889 жылы ғибадатханада өткізілді.

Символизм

Көрерлік арманмен "Христиан шіркеуін Израильдің барлық даңқымен әшекейлеуге" шақырылған Бейбітшілік балалары Сүлейменнің ғибадатханасын "Жаңа Иерусалимнің" орталығы ретінде қайта тұрғызды. Бұл үш қабатты құрылыс "көрген адамды таң қалдыру үшін есептелген; оның өлшемдері, сәулеті, орналасқан жері – бәрі де ерекше". Қатыгез және бейжай ағылшын перғауынынан қашқан Бейбітшілік балалары өздерін Жоғарғы Канаданың шөлінде адасқан жаңа израильдіктер деп санады. Ғибадатхананың символикасы – квакер дәстүрі мен Ескі өсиеттің бейнелерінің сақтықпен үйлесімі. Ғибадатхана шаршыланып салынған (квакерлердің жиналыс үйлерінен өзгеше), бұл "барлық адамдармен әділдікпен қарым-қатынас жасауды" білдіреді. Төрт қабырғасының ортасындағы есік арқылы шығыстан, батыстан, солтүстіктен және оңтүстіктен адамдар тең және бірдей дәрежеде кіре алады. Ғимараттың ортасында он қағида жазылған ашық Киелі кітап сақталатын "қорап" орналасқан. Қорап төрт тірекпен қоршалған: "Сенім, үміт, махаббат және қайырымдылық" – шіркеудің тіректері. Осы ішкі тіректердің айналасында шәкірттердің есімдерімен аталатын тағы он екі тірек тұр. Ғибадатхана үш қабаттан тұрады және үштік символиканы көрсетеді, биіктігі 21 метрден аспайды. Әр қабаттың төбесінің әр бұрышында төрт алтын мұнарасы бар әшекейлі шам орналасқан; бұл он екі шам "жарықтанғанда" "құтқарылуды уағыздау үшін әлемге тараған он екі елшінің символы" болып табылады. Ғибадатхананың ең жоғарғы нүктесінде төрт шамның арасында алтын шар ілінген; Үміт ауылының ең биік жерінде олар өздерінің ең жоғары үмітін – әлемге бейбітшілік тілегін жазды.

Қолданылуы

Ғибадатхана – Бейбітшілік Балаларының бейбітшілік, теңдік және әлеуметтік әділеттілік қағидаларына негізделген қоғам туралы көрінісі. Бұл ғимарат айына бір рет кедейлерге садақа жинау үшін, екі арнайы тойда және Рождествода қолданылды; "Үміт" ауылында (қазір Шарон) орналасқан тағы екі үй тұрақты жексенбілік құлшынысқа пайдаланылды. "Нұрландыру" – бұл топтың екі жылдық тойымен байланысты, шам жағып өткізілетін кешкі қызмет болды: маусым айында Дэвид Уилсонның туған күнінде аталатын Пасха тойы және қыркүйек айының бірінші жұма күні кешкісінде өткізілетін Алғашқы жемістер тойы. Келесі күні өткен тойға мыңнан астам адам жиналды. Бұл нұрландыру рәсімдері саяси мақсаттарда да пайдаланылды. Мысалы, Уилсон 1843 жылы Роберт Болдуин мен Луи Лафонтеннің парламентке сайлау науқандарын нұрландыру және тойлармен бірге өткізді.

Эбенезер Доан, құрылыс шебері

Шарон ғибадатханасын жобалау және салуға жауапты "Бас шебер" немесе сәулетші-құрылысшы – Эбенизер Доан (1772–1866). Доанның өте білікті құрылысшы екені ғибадатхана құрылысында қолданылған шығармашылық техникалармен дәлелденеді. Қарапайым тас іргетасы тіпті тоңу сызығының астына да түспейді, бірақ ғимарат 175 жылдан астам уақыт бойы берік күйінде сақталып келеді. Доан 1812 жылы «Бейбітшілік балалары» қатарына қосылған, Пенсильвания штатының Бакс округынан келген ерте квакер көшпендісі болды. Оның алғашқы үйі (1819), шараба және астық сақтау қоймасы қазір ғибадатхана аумағына көшіріліп, қайта жаңартылды.

Йорк пионерлері мен тарихи қоғам кезеңі

Ақсақал Джеймс Л. Хьюздің ықпалымен Торонтодағы Йорк пионерлік және тарихи қоғамы 1917 жылы ғибадатхананы және оның жерін сатып алу үшін қаражат жинады және 1918 жылы ғибадатхананы мұражай ретінде ашты. Ұзақ өтпей Йорк пионерлері Дэвид Уилсонның кабинетін осы жерге көшірді. Бұл Канададағы тарихи мұраны сақтаудың ең алғашқы мысалдарының бірі болып табылады, және осы себепті ғибадатхана 1993 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш атағын алды. Йорк пионерлері Йорк округінің түкпір-түкпірінен артефактілерді жинап, округтік мұражай мен саябақ құрды, олардың барлығы ғибадатханада қойылды. Айналасына бейсбол алаңы, демалыс орны және тағам сататын дүкен салынды. 1950 жылдары осы орынның мақсаты өзгеріп, «Бейбітшілік балалары» тарихына көбірек назар аударыла бастады. Йорк пионерлері ғибадатхананың бас шебері Эбенезер Доанның 1819 жылғы үйін және «Бейбітшілік балалары» тобының оркестр жетекшісі Джесси Доанмен байланысты ағаш үйін қалпына келтіріп, осы жерге көшірді. Бұл сатып алулар 1967 жылы, Канаданың жүз жылдық мерейтойында көрме ғимаратының салынуымен жалғасты. Бейсбол алаңы және парктің алғашқы күндерінен қалған басқа да нысандар алынып тасталды. Соңында, олар асхана мен қақпаны ғибадатхана аумағына көшірді.

Шарондағы музыка

1981 жылы ғибадатхананың аяқталуының 150 жылдығын мерекелеу үшін Йорк пионерлік және тарихи қоғамы Лоренс Чернидің көркемдік жетекшісі болған "Шарондағы музыка" атты жыл сайынғы жазғы концерттік сериясын құрды. Серия 1981 жылдан 1990 жылға дейін өткізілді. Концерттердің саны алғашқы маусымда бесеуден 1989 жылы он төртке дейін артты; 1990 жылы фестивальдің барлығы Гарри Сомерстің тапсырысымен жазылған "Серинетта" операсының қойылымына арналды. "Шарондағы музыка" Джон Беквиттің (Свандардың "Қытай" атты үш мотеті), Фил Ниммонс, Линда С. Смит, Кэрол Энн Уивер, Глен Бур, Дерек Холман және тағы да көптеген авторлардың жаңа туындыларын тапсырыс берді. Бірінші серияның естелік альбомы, Елмер Айзелер әншілері мен Джон Беквиттің басқаратын аспаптық ансамблінің қатысуымен жарық көрді (1982, Мельбурн SMLP 4041/RCI 554). Концерттердің көп бөлігі CBC радиосында таратылды.

Самуэль Лунт, фильм

1985 жылы түсірілген «Самуэль Лунт» фильмінің көп бөлігі ғибадатхана аумағында түсірілді және 1985 жылдың желтоқсанында көрсетілімге шықты. Оны 1837 жылғы көтерілістің шейітінің ұрпағы Эливира Лунт өндірді, ал сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Лоренс Кин жүзеге асырды. Р. Х. Томсон Самуэль Лунт рөлінде, ал Дэвид Фокс Дэвид Уилсон рөлінде ойнады.

Серинет операсы

"Серенетта" – Гарри Сомерстің музыкасы және Джеймс Ринейдің либреттосы бар екі актілі "Фестиваль операсы". Ол Канада Кеңесі мен Онтарио Өнер Кеңесінің қолдауымен Music at Sharon-ның он жылдығына (1990 жыл) арналған опера ретінде тапсырыс берілді; ол ғибадатханада қойылым қою үшін арнайы жобаланды. Опера 1990 жылдың 7 шілдесінде тұңғыш рет қойылды және CBC радиосының "Сенбі күнгі түстен кейін операда" бағдарламасында көрсетілді. Қойылымды Виктор Фельдбрилл жүргізді, режиссері – Кит Тернбулл, суретшісі – Сью Ле Пейдж. Ринейдің либреттосы 1830 жылдардағы Ридут және Джарвис отбасылары арасындағы тарихи араздыққа және тарихи Сэмюэл Джарвистің "кіші ағасы" болған ойдан шығарылған басты кейіпкер Колин Джарвистің Шарон қаласындағы утопиялық қоғамға тартылуына негізделген. Операның орталық символы – Еуропадан әкелінген механикалық ән салатын құс – "серенетта". Әр акт орындаушылар мен көрермендердің ғибаратқа бірге кіруімен басталды; финал шамдармен жарықтандырылған ғибадатхананың ішінде орындалды, ал көрермендер сырттан бақылады, бұл ғибадатхананың алғашқы жылдық "жарықтандыруына" ұқсас болды. Операның сәттілігі жыл сайынғы күзгі "жарықтандыру" дәстүрін қайта жаңартуға әкелді. Бұл туындыда 14 әнші-актер және 12 музыканттан тұратын камералық оркестр қатысады.

Шарон ғибадатханасы музей қоғамы

1991 жылы қайырымдылық, коммерциялық емес Шарон Храм Музейі қоғамы құрылды және ол Йорк пионерлік және тарихи қоғамының міндеттемелерін қабылдады. Қазіргі таңда ол осы нысанға және оның ғимараттарына, артефакттарына және құжаттарына иелік етеді және оларды күтіп ұстайды. Храм қазір Ұлттық тарихи ескерткіш және мұражай, сондай-ақ Ұлттық бейбітшілік орны болып табылады. 2010 жылы Лорена МакКеннитт жазда "The Wind That Shakes the Barley" альбомын осы жерде жазды. МакКеннитт: "Сәулет және дыбыс арасында қызықты өзара әрекеттесу бар, бұл визуалды да, дыбыстық та жағынан көрінеді. Храм бәрімізге шабыт берді". Аталған нысан мен аумағы әрқашан іске қосылған, көптеген қоғамдық және жеке шаралар өткізіледі.

Қалпына келтіру

Ғибадатхана 1917 жылы Йорк пионерлік және тарихи қоғамы тарапынан бұзудан сақталғаннан бері, ғимаратта мерзімді түрде қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп келеді, бірақ маңызды құрылымдық өзгерістер енгізілген жоқ. Онтарио мұра қоры 1995 жылы сыртқы жағын кең ауқымда қалпына келтіруге қаржы бөлді және қазіргі таңдағыда осы және алаңдағы басқа ғимараттарға консервациялық жеңілдіктер ұстап тұр. Инфрақұрылымды дамыту қорынан алынған грант арқылы тағы да ауқымды жұмыстар атқарылды. Соңғы жұмыстардың қатарында: ағаш жалатыр шатырды қалпына келтіру, сыртқы қабырғаларын бояу, ғибадатхана терезелерін толықтай қайта жасау (1993); арканы ішінара қалпына келтіру, алтын шарды ауыстыру (1996); едендерге жөндеу шараларын жасау (1998); ғибадатхана есіктерін қалпына келтіру және бояу (2001); бірінші қабаттағы терезелерді қайта бояу (2003); ғибадатхана ішіндегі төбе жабыншаларын жөндеу (2005); іргетасты жөндеу, өрт сигнализациясы жүйесін орнату (2011).