Кіріспе
Нивхтар немесе Гиляктар (Нівхтар немесе Нивхи, немесе Гиляктар; этноним: Нивхгу, Нʼивхгу (Амур) немесе Ниғвңгун, Нʼiɣvŋgun (Е. Сахалин) "халық") – Сахалин аралының солтүстік жартысында және Амур өзенінің төменгі ағысында, сондай-ақ Ресейдің іргелес материктік жағалауында қоныстанған ежелгі этностық топ. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар Маньчжурияның бір бөлігін мекендеген болуы мүмкін. Нивхтар дәстүрлі түрде балық аулаумен, аң аулаумен және ит өсірумен айналысқан. Олар жартылай көшпелі өмір салтын ұстанған, жазда теңіз жағалауында, ал қыста өзендер мен ағындар бойында қоныстанып, лосось балығын аулаған. Нивхтардың қоныс аумағы тайга орманды аймақтарымен сипатталады, мұнда суық, қарлы қыстар мен ағаштардың сирек кездесетін, жайлы жаздар болады. Нивхтар көршілес Қытай және Жапониямен ұзақ жылдар бойы сауда және мәдени байланыстарды қолдап келген. Бұрын Цин Қытайының ықпал аймағында болған бұл аймақ, 1858 және 1860 жылдардағы екі шарттық келісім бойынша Ресей империясының құрамына қосылды. Одан кейін Нивхтардың дәстүрлі өмір салты отарлау және коллективизация салдарынан күрт өзгерді. Бүгінде Нивхтар орыс үлгісіндегі тұрғын үйлерде тұрып, өзендер мен теңіздердің балықтан толуының азайуы мен ластануына байланысты орыс ас тағамдарын қабылдады. Нивхтар шаманизмді ұстанады, ол қысқы Аю фестивалі үшін маңызды, бірақ кейбіреулері орыс православиесіне көшкен. Нивхтар халқы соңғы екі халық санауында азайып келеді: қазіргі таңда көпшілігі орыс тілінде сөйлейді, ал 5 пайыздан аз ғана адам өздерінің туған Нивх тілінде сөйлейді. Нивх тілі оқшауланған тіл немесе шағын тілдер отбасы ретінде қарастырылады, бірақ ыңғайлы болу үшін Палеосибир тілдерімен бірге топтастырылған. Нивх тілі төрт диалектіге немесе тілге бөлінеді.
The Nivkh, or Gilyak (also Nivkhs or Nivkhi, or Gilyaks; ethnonym: Нивхгу, Nʼivxgu (Amur) or Ниғвңгун, Nʼiɣvŋgun (E. Sakhalin) "the people"), are an Indigenous ethnic group inhabiting the northern half of Sakhalin Island and the lower Amur River and coast on the adjacent Russian mainland. Historically, they may have inhabited parts of Manchuria. Nivkh were traditionally fishermen, hunters, and dog breeders. They were semi nomadic, living near the coasts in the summer and wintering inland along streams and rivers to catch salmon. The land the Nivkh inhabit is characterized as taiga forest with cold snow laden winters and mild summers with sparse tree cover. The Nivkh had long maintained trade and cultural relations with neighboring China and Japan. Previously within Qing China's sphere of influence, the Russian Empire annexed the region following two treaties in 1858 and 1860. Subsequently, traditional Nivkh lifestyle was significantly altered by colonization and collectivization. Today, the Nivkh live in Russian style housing and with the overfishing and pollution of the streams and seas, they have adopted many foods from Russian cuisine. The Nivkh practice shamanism, which is important for the winter Bear Festival, though some have converted to Russian Orthodoxy. The population of Nivkhs has decreased with each of the last two censuses: Most speak Russian today, while less than 5 percent speak their native Nivkh language. Nivkh is considered a language isolate or small family, although it is grouped for convenience with the Paleosiberian languages. Nivkh is divided into four dialects or languages.
Этимология
Нивх (нивх тілінде Nivkhgu), эндоним, нивх тілінде "адам" деген мағынаны білдіреді. 1920-ші жылдардағы батыс әдебиетінде оларды "нивхи" деп те атаған, себебі орыс тіліндегі "нивх" (нивх) сөзінен туындаған "нивхи" көпше түрі латын әрпіне аударылған. Алғашқы рет 17-18 ғасырларда орыс саяхатшылары бұл тайпаны "Гиляк" (сондай-ақ "Гилиак" немесе "Гилиацкий") деп атаған. "Гиляк" атауының этимологиясы тіл білімінде даулы мәселе, кейбір ғалымдар бұл атаудың Нивхтерге жақын тұратын тунгус тайпасы берген сыртқы атаудан шыққан деп санайды. Басқа ғалымдар "Гиляк" атауы "Киле" тайпасынан шыққан дейді, оларға орыстар жаңылысып Нивхтер деп атаған. "Гиляк" – Амур өзені аймағындағы мәдени жағынан ұқсас халықтарды білдіретін тунгус тіліндегі "Гилеке" және маньчжур тіліндегі "Гилеми" (Гилими, Гилями) сөздерінің орыс тіліне аудармасы. Батыс әдебиетінде бұл термин көбінесе Нивхтерге қатысты қолданылған.
Шығу тегі
Нивхтердің шығу тегі қазіргі археологиялық зерттеулерде анықтау қиын. Олардың балық аулау және жағалаудағы теңіз жануарларын аулау арқылы күнкөріс жасауы Камчатка түбегіндегі коряктар мен ительмендерге өте ұқсас. Иттермен жүретін шаналарды жасау да осы Чукотко-Камчаткалық топтарға ұқсас. Рухани сенімдері Солтүстік Американың Солтүстік-Батыс жағалауындағы үндістердікіндей, олардың ата-бабалары осы аймақтан көшіп келген. Микролиттік мәдениет соңғы мұз дәуірінде Сібірдің қатал климатында технологиялық тұрғыдан жетілген. Мұз ерігеннен кейін оңтүстіктен тунгус тайпалары жылы солтүстік аймақтарына еніп, жергілікті халықты басып табалады. Нивхтер жылы климатқа бейімделе алатын, жаңа келгендермен ассимиляцияланбайтын немесе ығыстырылмайтын соңғы тірі этникалық топ саналады, сондықтан нивх тілі оқшауланған. 2004 жылғы Солтүстік Сахалин үшін ең ерте археологиялық радиокөміртектік даталау – б.з.д. 4950–4570 жылдарға жататын Неолит дәуіріндегі Имчин 2 орны, ол батыс жағалаудағы Тим өзенінің сағасына жақын орналасқан. Майкл Фортескью нивх тілінің Солтүстік Американың мосан тілдерімен байланысты болуы мүмкін деп болжайды (бірақ мосан көбінесе тілдер отбасы емес, тілдік одақ ретінде қарастырылады). Фортескью сондай-ақ нивх тілінің Чукотко-Камчаткалық тілдермен туыс екенін көрсетеді, бұл Чукотко-Камчаткалық-Амур тілдер отбасын құрайды, бірақ Глоттолог бұл дәлелдерді «жеткіліксіз» деп бағалаған. Жақында Сергей Николаев екі мақаласында нивх және Солтүстік Американың алгик тілдері арасындағы жүйелі байланыс, сондай-ақ осы екеуінің және Британдық Колумбия жағалауындағы вакаш тілдерінің арасындағы алыс байланыс туралы дәлелдер келтірді.
Қазіргі заманға дейінгі тарих
Сахалин нивхтары аралды Плейстоценнің соңғы кезеңінде мекендеген, ол кезде арал Азия құрлығына Тартар бұғазы арқылы жалғасқан болатын. Мұз дәуірі шегінген кезде мұхит деңгейі көтеріліп, нивхтер екі топқа бөлінді. Нивхтер Солтүстік-Шығыс Азияның кең аумағында болған және басқа халықтар мен олардың мәдениеттеріне әсер еткен деген пікір бар. Нивхтер Хоккайдоға жеткен Сусуя, Охотск және Тобинай мәдениеттерімен байланысты болуы мүмкін, сондай-ақ олар Сатсумон мәдениетімен де қарым-қатынас жасаған. Бірнеше тарихшылар нивхтердің Гогурё патшалығында болғанын айтады. Нивхтердің ата-бабалары тарихи және прототарихи Маньчжурияда одан да маңызды рөл атқарған болуы мүмкін деген жорамалдар бар. Нивхтердің жерлері Маньчжурияның солтүстік жағалауында, Тугур шығанағындағы орыс бекінісінен шығысқа қарай Амур өзенінің сағасына дейін, содан кейін оңтүстікке қарай Тартар бұғазы арқылы Де Кастриз шығанағына дейін созылған. Бұрын олардың аумағы батысқа қарай кем дегенде Уда өзені мен Шантар аралдарына дейін жеткен, бірақ маньчжурлар, кейіннен орыстар оларды ығыстырып шығарды. Нивхтер туралы тарихтағы ең алғашқы жазба 12 ғасырға жататын қытай жылнамасындағы Юань Қытайының моңғол билеушілерімен байланыста болған Жилиэми халқы туралы мәліметтер болып табылады. Сахалиндегі нивх әйелдері Минь әулетінің хан қытай шенеуніктеріне үйленген, өйткені Минь Сахалин мен Амур өзені аймағынан салық жинаған. Сахалиннің жергілікті басшылары өз қыздарын маньчжур шенеуніктеріне әйелдікке берген, бұл Цинь әулеті Сахалинде билік жүргізіп, олардан салық алған кезде бекітілген.
Патшалық Ресей және Жапония империясы
Нивхтар көптеген ғасырлар бойы маньчжурлардың тәуелділігінде болды. 1689 жылғы Нерчинск шартынан кейін олар орыстар, маньчжурлар және жапондар, сондай-ақ жапондардың қарауындағы айнұлар арасында делдалдық қызмет атқарды. Сахалиннің оңтүстігіндегі айнұлармен алғашқы қарым-қатынас көбінесе жауалы болды, бірақ екеуі арасында сауда-сатық болғаны байқалды. Нивхтар казактардың жаулап алуынан және орыс патшалығының ықпалынан қатты зардап шекті; олар соңғыларын кинрш (шайтан) деп атады. Ресей империясы 1858 жылғы Агун шарты және 1860 жылғы Пекин конвенциясынан кейін Нивх жерлерін толық бақылауға алды. Орыстар Сахалинде 1857 жылдан 1906 жылға дейін жұмыс істеген жазалау колониясын (каторга) құрды. Олар көптеген орыс қылмыскерлерін және саяси қуғын-сүргіншілерді сол жерге жеткізді, соның ішінде Нивхты жақсы білген ерте этнограф Лев Штернберг те бар. Нивхтардың саны тез азайды, кейде оларды түрме күзетшілері ретінде және қашқан сотталғандарды ұстау үшін пайдаланды. Жапон империясы Сахалиннің солтүстік бөлігін бақылауға алмаса да, Жапония мен Ресей 1855 жылғы Шимода шарты аясында аралды бірлесіп басқарды. 1875 жылғы Санкт-Петербург шартынан 1905 жылғы Портсмут шартына дейін Ресей Сахалиннің барлық бөлігін басқарды. 1905 жылдан 1945 жылға дейін Сахалин 50-ші солтүстік ендік параллелі бойынша Ресей мен Жапония арасында бөлінді. Ресей 1880 жылдан 1948 жылға дейін Нивх жерлерінде жапон кәсіпкерлеріне балық аулауға рұқсат берді. Ресейлік Приамур генерал-губернаторлығы орыс жұмыс күшін табуда қиындықтарға тап болды және жапондық және нивх балықшыларына аймақты дамытуға мүмкіндік берді, бірақ оларға ауыр салық салынды. Ресей билігі бұрынғы жағалау және өзен жүйелерінде Нивхтардың балық аулауын тыйым салу және балықтан алынған салықтарды арттыру арқылы шектеді. Жапондықтардың (кейіннен ресейліктердің) Тартар бұғазы мен Төменгі Амур өзенінде балық шаруашылығын шамадан тыс пайдалануының алғашқы жағдайы 1898 жылы болды. Бұл көптеген Нивхтарды қымбат ресейлік тағамдарды импорттамайынша аштыққа ұшыратты. Нивхтар үшін қысқа мерзімді автономды округ құрылды. Үкімет оларға кең ауқымды балық аулау құқықтарын берді, олар 1960 жылға дейін күшін жойған жоқ. "Қазіргі Айнұ: Этникалық көші-қон романсы" (現代アイヌ: 民族移動のロマン, Косуге Сугавара, 1966, Genbunsha баспасы) бойынша, Нивхтар Жапонияда Абашири, Хакодате және Саппорода тұрды. Қарафутодан Абашириге көшірілген белгілі Нивх Чио Накамура (1906–1969), Поронаиск (敷香町) шаманы болды. 2004 жылға қарай Абаширидегі Нивх Орок қауымы жоғалып кеткен. Антрополог Чунер Таксами алғашқы қазіргі заманғы Нивх әдебиетінің өкілі және Сібір құқықтарын қолдаушы ретінде танылды. Бұл көші-қон Нивхтардың тәуелділігіне айналған кеңестік ұжымдар арқылы жүзеге асырылды. Мектеп немесе электр генераторы сияқты мемлекеттік қаржыландырылатын мекемелердің жабылуы азаматтарды үкімет қалаған елді мекендерге көшуге итермеледі. Қазіргі уақытта Сахалиннің солтүстігінде тұратын Нивхтардың болашағы шетелдік батыс компаниялары басқаратын "Сахалин I" және "Сахалин II" деп аталатын ірі мұнай өндіру жобаларымен қауіпті күйде. 2005 жылдың қаңтарынан бастап Нивхтар, олардың сайланған басшысы Алексей Лиманцо бастаған, Shell және Exxon жоспарларын тәуелсіз этнологиялық саралауды талап етіп, зорлық-зомбылықсыз наразылық акцияларын өткізіп келеді. Бірлік акциялары Мәскеуде, Нью-Йоркте және кейін Берлинде ұйымдастырылды. 1990 жылы құрылған ай сайынғы "Нивх Диф" газеті Батыс Сахалин диалектісінде шығарылады және Некрасовка ауылында орналасқан.
Ауыл өмірі
Нивхтер көшпенді-қонысқа ұқсас аңшы-жинақшылар болған, олардың жазғы және қысқы қоныстары болған. Нивх ауылдары бірнеше отбасымен бөліскен үш-төрт шаңырақты құрады, ал ірі ауылдар сирек кездесіп, көбінесе Амур өзенінің сағасында орналасқан. Ру мүшелері ауылдан алыс аң аулау және балық аулау кезінде бірлесіп жұмыс істеген.
Неке
Неке көптеген палео-сибірлік топтардан өзгеше, экзогамиялық сипатта болады. Клан ішінде неке эндогамиялық, ал кіші кландар экзогамиялық болып табылады. Нивх анимистері Сахалин аралын құрсағына жатқан, ағаштары оның шашы болған алып жануар деп есептейді. Егер жануар ашуланса, оянады, жерді дірілдетеді, соның салдарынан жер сілкінісі болады. Нивхтардың бай фольклоры, әндері және мифтері бар, оларда адамдар мен әлемнің қалай пайда болғаны, ал көне заманда керемет батырлардың, рухтардың және жануарлардың қалай шайқасқандығы туралы айтылады. Кейбір нивхтар орыс православиесіне немесе басқа діндерге ауысты, бірақ көптегені әлі де дәстүрлі сенімдерін сақтайды. Отқа ерекше құрмет көрсетіледі. Ол клан бірлігінің символы болып табылады. От – олардың ата-бабаларының қасиетті құдайы, ол оларды жаман рухтардан қорғайды және кланды зияннан сақтайды. Ашық отқа рухтарды ынаяттандыру үшін темекі жапырағы, дәмдеуіштер немесе аздаған арақ құйып "сыйлап" отыратын. Нивхтар да құдайларға жиі "тағам" арқылы сыйлықтар ұсынатын. Теңіз құдайы саяхатшыларды қорғауы үшін теңізге маңызды нәрсені "тағам" ретінде беретін.
Шамандық
Шаманның (ч'ам) негізгі рөлі нивхтер үшін ауруды диагностикалау және емдеу болды. Шамандар әдетте металдан жасалған белбеулері бар әсем пальто киетін. Ауруларды емдеу үшін өсімдіктерден, кейде жануарлардан жасалған дәрі-дәрмектер қолданылды. Аурудың алдын алу үшін емделушілерге талисмандар қолданылды немесе сыйға берілді. Аю нивхтердің қасиетті ата-бабаларының және аю түріндегі құдайлардың жер бетіндегі киелі көрінісі саналды (Аюға табыну туралы қараңыз). Мереке кезінде аюға арнайы жасалған салтанатты костюм кигізілетін. Оған той ұйымдастырылып, сый-сияпаттар сыйланып, құдайлар әлеміне алып кету үшін, тайпаларға мейірім көрсету мақсатында берілетін. Тойдан кейін аю құрбандыққа шалынып, діни салт-дәстүрмен желінетін. Сонымен қатар, иттің де құрбандыққа шалынған жағдайлары болған. Аюдың рухы тау құдайларына «құштарлықпен» оралып, нивхтерге мол өнімді орман сыйлап, ырыс берді. Мұндай мейрамды әдетте туыстары туысының қайтысына құрмет көрсету үшін ұйымдастыратын. Жалпы, Аю мерекесі – тайпалар арасындағы рәсім, онда әйел алған тайпа әйел берген тайпамен туыстық байланысты, қайтыс болған туыстың өлімінен кейін жаңадан орнатуға тырысатын. Аю мерекесі Кеңес үкіметі кезінде тоқтатылған, бірақ Кеңес Одағының ыдырауынан кейін қайта жанданды, бірақ діни емес, мәдени шара ретінде. Жапониядағы айнұ халқында да осыған ұқсас рәсім бар – Иоманте.
Қоршаған орта
Ресейдің Қиыр Шығысында суық және қатал климат. Балыққа бай Амур өзенінің сағасында, Нихне-Амурский және Тахтинский аудандарында қыста жел қатты соғып, қар көп жауады, қыстың ортасында температура көбінесе төмендейді. Жаздар ылғалды және қоңыржай жылы болады, температура шамамен аралығында өзгереді. Аймақтың биомы тайга және мәңгі жасыл қылқан жапырақты орманмен сипатталады, оған лавр, ырыс, қайын, жапырақ, сирень, жиде және кең жазықтықтағы батпақты шөптер кіреді. Биік жерлерде шырша, қарағай, күл, әк, жаңғақ, ал тау шаңырағында кедр мен лишайниктер өседі. Амурдың жаңбырлы маусымында су тасқыны болатын шығанағына жақын жерлерде аюлар, түлкілер, сотырлар, қояндар, Сібір жолбарыстары, бұлан, қарақұйрықтар және еліктер кездеседі. Солтүстік Сахалин экологиялық жағынан қиын, көбінесе тайгалық. Қысы ұзаққа созылады, орташа температурасы -19 °C (-2 °F), бірақ аралдың маңындағы жылы Тынық мұхиты ағындарының арқасында жаздар қысқа болғанымен, орташа температурасы 15 °C (59 °F) дейін жетеді. Қыста Сахалин аралын (Нивх тілінде Йх миф) қатты қар жауып тұрады, себебі Сібірден мұссондық желдер соғып, Охот теңізі, Жапон теңізі және Тартар бұғазы арқылы өтетін кезде ылғалдылықты жинақтайды. Солтүстікте шөлейтті тундра басым, онда лавр, қайың және түрлі шөптер сияқты ағаштар сирек кездеседі, ал оңтүстіске қарай жылжи отырып, қарағай мен шырша көрінеді. Аралдың ірі өзендері – Тым және Поронай, олар балыққа, әсіресе лососьқа бай. Ресейлік отарлаудан бұрын Нивх ауылдары осы өзендер бойында шамамен 5 км қашықтықта орналасқан. Тартар бұғазының ені қазірде шамамен және суы терең емес, сондықтан қыс мезгілінде жаяу немесе ит жегіде жүріп өтуге болатын мұзды көпір пайда болады. Мұз дәуірінің ең жоғары нүктесінде теңіз деңгейі бүгінгіден төмен болды. Еуразия құрлығы Сахалинмен Татар бұғазы арқылы және Хоккайдомен Соя бұғазы арқылы байланысқан, сол арқылы адамдар қоныс аударған. Бұл байланыс ағаштардың, өсімдіктердің және жануарлардың, соның ішінде қазір жойылып кеткен мамонттардың ұқсастығын түсіндіреді. Мұз дәуірінің шегінуі аймақты жылытып, ағаштар мен жануарлардың көбеюіне жағдай жасады, осылайша Нивхтер үшін жаңа ресурстар пайда болды. Соя бұғазының ашылуы және одан кейін Тартар бұғазының кеңеюі аралға және төменгі Амур өзеніне жылы Тынық мұхиты ағымдарының келуіне мүмкіндік берді.
Тұрғын үйлер
Нивхтер қыста өздері салған екі түрлі тұрғын үйде тұрды. Олардың ең ежелгісі рив (немесе то) еді. Бұл үйдің диаметрі шамамен 7,5 метр болатын, ағаш тіреулермен нығайтылып, тығыздалған топырақ пен шөппен жабылған. Үйдің ортасында ошақ және жарық пен түтін шығаратын түтін тесігі болды. Қыста қолданылатын тағы бір үй түрі – Нанай диосына ұқсас шад рив, ол Амур өңіріндегі Маньчжур және Қытай тұрғын үйлерінің үлгісімен салынған. Балықты сақтаудың дәстүрлі тәсілі – юкола, ол балықты белгілі бір тәсілмен кесіп, тұз қолданбай, суық ауада іліп кептіруден тұрады. Сақтау процесі адамдарға жарамсыз, бірақ иттің тағамы ретінде пайдаланылатын көптеген кептірілген балық қалдықтарын тудыратын. Кептірілген балықты ұнтақтап, балық терісі, су, теңіз майы және жидектермен араластырып, айран тәрізді консистенцияға жеткізген тағам – нивхтердің сүйікті тағамы мос деп аталады. Нивхтерлер ларга (түлен), сақиналы, ленталы түлендер, теңіз арыстандары, үйрек, сотыр және сусарларды аулайтын. Олар түрлі жидектер, жапайы пияз, қызғалдақтар мен жаңғақтар жинайтын.
Y-хромосомалық ДНК гаплогруппалары
Лелл және басқалар. (2002) он жеті Нивх еркегінің үлгісін зерттеді және олардың алтауының (35%) C гаплогруппасы M48-ге, алтауының (35%) P гаплогруппасы M45-ке, екеуінің (12%) C гаплогруппасы M130-ға, екеуінің (12%) K гаплогруппасы M9-ға (O M119, O M122, N, Tat, P M45 емес), ал біреуінің (6%) O гаплогруппасы M119-ға жататынын анықтады. Тадзима және басқалар. (2004) жиырма бір Нивх еркегінің үлгісін зерттеді, олардың сегізінің (38%) C гаплогруппасы M217-ге жататынын анықтады, бұл гаплогруппа коряктар, ительмендер, юкагирлер, тунгустар және моңғолдар арасында да кең таралған; алтауының (29%) K гаплогруппасы M9-ға (O M122, O M119, P P27 емес), төртеуінің (19%) P гаплогруппасы P27-ге (R SRY10831.2 емес), екеуінің (9,5%) R гаплогруппасы SRY10831.2-ге, ал біреуінің (4,8%) BT гаплогруппасы SRY10831.1-ге (RPS4Y711, DE YAP, K M9 емес) жататынын анықтады. Владимир Николаевич Харковтың докторлық диссертациясының тұжырымына сәйкес, Сахалин облысынан алынған 52 Нивхтің (Нивхи) үлгісінде мынадай Y ДНК гаплогруппалары анықталды: 71% (37/52) C M217 (C M77/M86 және C M407 емес), 7.7% (4/52) O M324 (O M134 емес), 7.7% (4/52) Q M242 (Q M346 емес), 5.8% (3/52) D M174, 3.8% (2/52) O M175 (O P31 және O M122 емес), 1.9% (1/52) O P31 және 1.9% (1/52) N M46/M178.
Митохондриялық ДНК гаплогруппалары
Торрони және басқалар (1993) Сахалин аралының солтүстігіндегі Рыбновск және Некрасовка ауылдарында тұратын 57 нивхтың қан үлгілерін жинағанын хабарлады. Starikovskaya және басқалар (2005) мен Bermisheva және басқалар (2005) мәліметтері бойынша, осы нивх үлгісінің мүшелері Y гаплогруппасына (37/57 = 64,9%), D гаплогруппасына (16/57 = 28,1%), G1 гаплогруппасына (3/57 = 5,3%) және M гаплогруппасына (xC, Z, D, G) (1/57 = 1,8%) жатады. Нивхтардың тағы бір үлгісінде, мүмкін «материкте тұратындары» (бірақ бастапқы мәтінде қате болуы мүмкін), Bermisheva және басқалар (2005) келесі мтДНК гаплогруппаларын анықтады: 67,3% (37/55) Y гаплогруппасы, 25,5% (14/55) G гаплогруппасы, 3,6% (2/55) D гаплогруппасы, 1,8% (1/55) M гаплогруппасы (xC, Z, D, G) және 1,8% (1/55) N немесе R гаплогруппасы (xA, B, F, Y). Бір Y1a гаплотипі сегіз нивх есімінде, тағы бір Y1a гаплотипі алты нивх есімінде, ал тағы екі Y1a гаплотипі әрқайсысы үш нивх есімінде кездесті, бұл осы популяцияның генетикалық әртүрлілігі төмен екенін көрсетеді. G1b, нивхтар арасында табылған тағы бір мтДНК гаплогруппасы ретінде, Duggan және басқалар (2013) оны Камчатка эвендерінің (6/39 = 15,4%), коряктардың (2/15 = 13,3%), юкагирлердің (2/20 = 10,0%), Иенгра эвенктерiнiң (2/21 = 9,5%) және Томпо эвендерінің (1/27 = 3,7%) үлгілерінде де тапты. Олар Starikovskaya және басқалар (2005) Г1 гаплогруппасы негидалдарда да кең таралғанын дәлелдеу үшін сілтеме жасайды. YFull және Dryomov және басқалар (2020) мәліметтері бойынша, Duggan және басқалардың (2013) нивх үлгісінен алынған G1b гаплогруппасының екі мүшесі G1b G16129A! * тобына жатады, ал осы үлгідегі G1b гаплогруппасының қалған мүшесі G1b1a G16244A тобына жатады. М. А. Губина және басқалар (2013) Сахалин облысы Ноглики ауылының 17 нивхының митохондриялық ДНК-сын зерттеді және олардың Y гаплогруппасына (8/17 = 47,1%, барлығы Y1a+T16189C! ), D гаплогруппасына (3/17 = 17,6%, оның ішінде 2/17 D4e5b және 1/17 D4j4a), G гаплогруппасына (3/17 = 17,6%, оның ішінде 2/17 G1b1 16207 және 1/17 G1b1a 16244), H гаплогруппасына (2/17 = 11,8%) және U5 гаплогруппасына (1/17 = 5,9%) жататынын анықтады. Ноглики нивхтары арасында H және U5 гаплогруппаларының болуынан көрінетін Батыс Еуразияның ықпалынан басқа, Duggan және басқалардың (2013) және Gubina және басқалардың (2013) нивх үлгілері арасында D4 және G1b гаплогруппаларының субкладтарына қатысты ешқандай сәйкестік жоқ, тек әрбір үлгіде G1b1a G16244A тобының бір мүшесі кездеседі.