Ресейдің этникалық топтары
-
Бүряттар: Тарихы, мәдениеті және тілінің қауіпсіздігі
Бүряттар – Сібірдегі этникалық топ. Көшпелі мал шаруашылығы, тіл (бүрят тілі – құрылыстағы тіл), мәдениеті, тарихы туралы ақпарат. UNESCO-ның қорғау тізімінде.
-
Солтүстік Азияның Эвенк халқы
Евенкілер: Солтүстік Азияның түңгіс тайпасы. Ресейде және Қытайда танылған, халық саны, тарихы және ежелгі салт-дәстүрлері туралы ақпарат.
-
Аляска және Ресей Шығысының жергілікті халықтары: Юпиктер
Юпиктер – Аляска мен Ресейдің Шығыс Аймағындағы ежелгі халықтар. Алютиқ, Орталық Аляска Юпиктері, Сібір Юпиктері топтарын қамтиды. Тарихы, мәдениеті туралы ақпарат.
-
Ресейдегі Юкагирлер: Тарихы мен өмір салты
Юкагирлер – Ресейдің алыс шығысындағы Колыма бассейнінде тұратын Сібір этностық тобы. Тundra және Taiga юкагирлері, тарихы, саны және ассимиляциясы туралы ақпарат.
-
Орталық Азиядағы Дунган тілі
Дұңған тілі – Қазақстан, Ресей, Қырғызстанда таралған сино-тибеттік тіл. Хуэй этносымен байланысты, кирил әліпбиінде жазылады, сөздік құрамы ерекше.
-
Дуңғандар: Қытай Хүй этносының Орталық Азиядағы тарихы мен қоныстануы
Дұңғандар: Қытай Хүй этносының Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығындағы ұрпақтары. Қазақстанда, Қырғызстанда, Ресейде таралған. Хүйлердің тарихы мен мәдениеті.
-
Батыс Сібірдің халықтары: Хантылар тарихы мен өмірі
Батыс Сібірдің халықтары: Ханты тайпасы – Ресейдегі Югра аймағында тұратын ежелгі ұғыр халқы. Тілдері ресми мәртебеге ие. 2021 жылғы санақ бойынша 31 мыңнан астам ханты бар.
-
Солтүстік Ресейдегі Ненецтер: Тұрмыс, мәдениет және қазіргі қиындықтар
Ненцы – арктик аймағында тұратын халық. Тіл, мәдениет, тұрмыс-тіршілік ерекшеліктері, сондай-ақ қоршаған ортаға қауіп төнуі туралы ақпарат.
-
Шығыс Қытай мен Шыңжаңдағы Сибе Этносы
Сібе (Шыбо) – Қытайдың Синьцзян, Цзилинь және Ляонин аймақтарында тұратын тунгус тілді халық. 2010 жылғы санақ бойынша 190 мыңнан астам адамды қамтиды.
-
Чукотка-Камчатка тілдері және чукчи тілінің жағдайы
Шығыс Сібірдегі чукчи тілі – чукот-камчатка тілдер отбасынан. Чукчи халқының тілі, мәдени ерекшеліктері, луоравэтлат этнонимі туралы ақпарат.
-
Қытайдың солтүстік-батысындағы моңғол тайпалары
Қытайдағы моңғолдар: ту тайпасы, халқы, тілі, саны, географиясы. Моңғұл тілі – моңғол тілдері отбасына жатады, бірақ қытай және тибет тілдерінен әсер алған.
-
Даур халқының тарихы мен мәдениеті
Даурлар – Қытайдың солтүстік-шығысында және бұрын Сібірде қоныстанған моңғол тілдес этностық топ. 2010 ж. санағы бойынша 131 992 адамды құрайды. Тілдері – дагур тілі.
-
Қытайдағы Сары Ұйғырлар: Тіл және Тарихы
Жоғарғы уйғырлар (Югурлар) – Қытайдағы түркі-моңғол этностық тобы. Гаңсу провинциясында тіршілік етеді, буддизм дінін ұстанады. Тілдері түркілік, сондай-ақ моңғол және қытай тілдерінде сөйлейді.
-
Солтүстік Азияның Нанай халқы
Нанай халықтары – Солтүстік-Шығыс Азияның тунгус этносы. Амур, Сунғари және Уссури өзендері бойында тұрады. Тілдері – маньжу-тунгус тобынан.
-
Удмурттар: Тарихы, мәдениеті және санының өзгеруі
Удмурттар – Ресейдегі финно-угорлық халық. Тілдері, тарихы, «чудь отяцкая» атауының мағынасы туралы ақпарат. Удмурт тілі мен этнографиясы.
-
Шешенстан тарихы: ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін
Чеченстан тарихы: тайпалар, Ичкерия, еркіндік пен теңдік дәстүрі. Солтүстік Кавказ халықтары тарихындағы зерттелмеген беттер.
-
Ресейдегі шағын халықтар
Ресейдегі аз санды ұлттар тізімі: тарихы, мәдениеті, тілдері. Мемлекеттік қолдау шаралары, халық санының шектеулері туралы ақпарат.
-
Коми халқының этнографиялық тарихы мен атаулары
Көмилер – Ресейдің солтүстік-шығысындағы ежелгі халық. Тарихы, географиясы, "Пермяк", "Зырян" атаулары және "Көми" өзін-өзі атауы туралы ақпарат.
-
Сахалар: Түркі тілдес халықтың тарихы мен шығу тегі
Саха (якуттар) – Сібірдің солтүстігіндегі түркі тілдес халық. Тілдері – якут тілі. Тарихы, этнонимиясы, географиясы туралы мағлұматтар.
-
Сибірдегі түрік тайпалары: Тыва халқының тарихы мен мәдениеті
Тувалықтар: Сібірдегі түрік тілдес халық. Тува, Моңғолия, Қытайда қоныстанған, көшпенді мал шаруашылығымен айналысады. Тілдері – тува тілі.
-
Тува тілінің диалектілері мен ерекшеліктері
Тува тілі: тарихы, диалектілер (батыс, орталық, солтүстік-шығыс, оңтүстік-шығыс). Тувалықтардың өзіндік атауы – сойон, урянхай. Тілдің негізі – орталық диалект.
-
Солтүстік халықтарының дәстүрлі шаңырағы
Яранга – Солтүстік халықтарының дәстүрлі киіз үйі. Сибір, Чукчи тайпаларында қолданылады. Бұйыны ағаштан, жабыны рен жәдітесінен жасалған.
-
Енецтер: Сібірдегі кішкентай халықтың тағдыры
Энецтер – Сібірдегі шағын самодийлік этностық топ. Енисей өзені маңында тұрады, тілі – энец тілі. 2010 ж. санақ бойынша Ресейде 227 адам қоныстанған.
-
Беринг бұғазының Юпик халқы және тілі
Чұқшы түбегінде және Сент-Лоуренс аралында тұратын Юиттер (Сибир Юпиктері) туралы ақпарат. Олардың тілі, тарихы және өзіндік атауы – Йупигыт.
-
Ресей және Қытайдағы Эвенки тілі
Евенки тілі – Ресей мен Қытайда кең таралған тунгус тілдерінің ішіндегі ең ірі тіл. Тілдің қалыптасуына якут, бурят және орыс тілдерінің әсері зор.
-
Ресейдегі Қалмық тілінің жағдайы мен тарихы
Қалмақ тілі – Ресейдегі Ойрат тілінің түрі, Калмыкияда кең таралған. 110 мың адам сөйлейді, ЮНЕСКО бойынша тілдің жоғалу қаупі бар. Ойраттардың тарихы.
-
Мари халқының тарихы мен мәдениеті
Марийцы: Финно-угорская этническая группа, проживающая в России (Волга, Кама). История, происхождение названия, связи с древними племенами. Mari El.
-
Ресейдің алыс шығысындағы Нивх халқы
Ресейдің алыс шығысындағы Нивх халықтары: тұрмыс-тіршілік, балық аулау, аң аулау және тарихи қоныстану аймақтары туралы мағлұмат. Нивхгу, Nʼivxgu.
-
Ресейдегі маньси этносы
Манси – Ресейдегі Об-ұғырлық халық. Тіл, мәдениет, тарихы, «Yugraны сақтау қауымдастығы» ұйымы туралы ақпарат. Ханты-Мансия аймағының түпкі тұрғындары.
-
Сібірдің кет халқы
Кеттер – Сібірдегі ежелгі халық. Йенисей бойында тұрады, тілі – йенисейлік. Ресейде 1220 адам қалған. Тарихы, мәдениеті туралы біліңіз!
-
Солтүстік Кавказ Аварлары: Тарихы мен мәдениеті
Аварлар – Дағыстандағы ең ірі этникалық топ. Солтүстік Кавказдағы ежелгі тайпа, тілі – солтүстік-шығыс кавказ тілдері отбасынан. Таулы өңірде қоныстанған халық.
-
Сібірдегі Остяктар: Тарихи атаулар мен халықтар
Остяк – ежелгі атау, Сибирьдегі халықтар (ханты, кет, селькуп) үшін қолданылған. Тарихы, этнографиясы, қазіргі қолданысы туралы ақпарат.
-
Камчатка Ительмендері
Ительмены – Камчатканың ежелгі халықтары. Тілі жоғалып бара жатқан, шағын этникалық топ. Тарихы, мәдениеті және тілі туралы ақпарат.
-
Таймыр самадилері: Нганасан халқының тарихы мен мәдениеті
Нганасандар: Сібірдің солтүстігіндегі таймыр түяғындағы шағын этникалық топ. Тарихы, өмір салты, ресейліктермен қарым-қатынасы туралы ақпарат.
-
Кабардин тайпасы тарихы мен мәдениеті
Кабардиндер – ежелгі Кавказ өңірінен шыққан черкес тайпаларының бірі. Тарихы, тілі, географиясы және Кабардин-Балкариядағы өмір салты туралы ақпарат.
-
Жайық-Орал казақтарының тарихы
Урал казақтары: Яйық өзені бойындағы казак әскері тарихы, шығу тегі, Яйық атауы, құрамы мен 14 ғасырдан бастау алатын тарихы туралы ақпарат.
-
Солтүстік Еуропалық Вәпстері
Вепс халқы: Финн-ұғыр тілдері тобына жататын, Ресейде және Украинада өмір сүретін шағын этникалық топ. Вепс тілі, саны, тарихы туралы ақпарат.
-
Евенктер: Тіл, шаруашылық және тарихы
Евенктер туралы мақала: Эвендердің тарихы, "Ламут" атауының шығу тегі, өзін-өзі анықтауы және эвенктерден ерекшеленуі туралы ақпарат.
-
Солтүстік Кавказ Хун тайпаларының тарихы
Кавказ халықтары: Күн (Хуни) тайпасы туралы 2-ғасырдан бастапғы мәліметтер. Тегі, географиясы және ежелгі Еуропадағы гундармен байланысы зерттеледі.
-
Сібірлік Татарлар: Тіл, Тарих және Этнографиялық Ерекшеліктері
Сібір татарлары: Оңтүстік Сібірдегі түркі тілді этностық топ. 2010 ж. санағы бойынша 6779 адам. Тарихы, саны, және басқа Сібірлік түркі халықтарымен байланысы.
-
Хакастар: Тарихы мен этнографиялық сипаттамасы
Хакастар – Сібірдегі түркі тілдес халық. Тарихы, мәдениеті, тілі және атаулары (қырымдықтар, татарлар) туралы ақпарат. Қазақша мақала.
-
Тофалар халқының тарихы мен мәдениеті
Тофалар – Ресейдегі түркі тілдес халық. Тарихы, мәдениеті, тіршілік салты (көшпенділік, шаманызм) және қазіргі халқы туралы ақпарат.
-
Камчадалдар: Тарихы мен этнографиялық ерекшеліктері
Камчадалдар – Камчатканың орыс-жергілікті халықтарының ұрпақтары. Тарихы, тілі, діні, шаруашылығы туралы ақпарат. Камчатка мәдениеті.
-
Сибірдегі Шалқандар: Тіл, тарих және мәдениеті
Чалқандар – Сібірдегі түркі тілдес халық. Тілдері – Солтүстік Алтай Чалқан тілі. Этнографиялық зерттеулерде жеке халық ретінде танылған, бірақ санауда алтайлықтармен біріктірілген.
-
Амур бойындағы Негидалдар: Тіл, мәдениет және тарихы
Негидалдар: Ресейдегі Хабаровск өңірінде тұратын кішкентай халық. Тілі – құрып бара жатқан, екі диалекті бар. Түп-тегі – ежелгі Evenks тайпалары.
-
Солтүстік Сібірдегі селькуп халқы
Селькупы – Сібірдің солтүстігіндегі шағын ұлт. Тілдері, тұратын аймақтары (Томск, Красноярск, Тюмень облыстары) және этнонимдері туралы ақпарат.
-
Телеуттар: Сібірдің түркі халықтарының тарихы мен мәдениеті
Телеуттар – Сібірдің түрік тілдес халықтары. Кемерово облысында 2643 адам тұрады. Тілдері – Оңтүстік Алтай тілдер тобына жатады.
-
Сибірдегі түрік тайпасы Кумандиндер
Кумандиндер – Сібірдегі түркі тілдес халық. 2892 адамды құрайды, солтүстік Алтай тілінде сөйлейді. Тарихы, саны, және Алтай халықтарымен байланысы туралы ақпарат.
-
Телеңгіттер: Алтайдың тарихы мен этнографиясы
Телеңгіттер – Ресейдің Алтай Республикасында тұратын түркі тілдес халық. Тарихы, мәдениеті, дулан тайпаларымен байланысы туралы ақпарат.
-
Бүріяттағы сойоттар: тіл, мәдениет және тарихы
Сойоты – түркі тілді Buryatia этносы. Тілдерін жаңғыртуда, Buryat мәдениетіне әсер етіп, көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан.
-
Лақтың этносы және тарихы
Лақтар: Дағыстандағы ежелгі этникалық топ. Лақ тілінде сөйлейді, Лакія аймағында қоныстанған. 200 мыңға жуық халқы бар. Тарихы, мәдениеті туралы ақпарат.
-
Shors
-
Камчатка Ительмен тілінің жағдайы мен тарихы
Камчаткадағы Ительмен тілі: Соңғы қалған Камчатка тілдерінің бірі. Сөйлейтін саны азайып, жандандыруға тырысып жатыр. Этностың саны, мектептегі оқыту.
-
Румыниялық аю оқытушылары: Молдовадағы урсари тайпасы
Румыния, Болгария, Молдовадағы рома халқының дәстүрлі «аю оқытушылары» (урсари) тобы туралы мақала. Тарихы, өмірі, географиясы.
-
Ағұлдар: Дағыстандағы этностық топ
Ағұлдар – Ресейдің Дағыстан республикасында тұратын этностық топ. 34 мыңнан астам адамды құрайды, лезги тілдер тобына жатады. Тарихы, мәдениеті туралы ақпарат.
-
Fuyu Kyrgyz language
-
Югра: Ескі орыс деректемелеріндегі жерлер мен халықтар туралы
Югра – ежелгі орыс жылнамаларындағы Уралдың солтүстік-шығысындағы жерлер мен халықтар атауы. Қазіргі Ханты-Манси АО–Югра аймағын қамтиды. Тарих, этнография.
-
Көне Сібір мәдениеті: Диңлің тайпасының тарихы
Көне Сібір мәдениеті: Діңлің тайпасы – түркі тілдес халық, скифтермен байланысты. Тарихы, шығу тегі, Тіелемен арақатынасы туралы ақпарат.
-
Сібірдің демографиясы және этникалық құрамы
Сібір халқы: география, тығыздық, облыстар бойынша демографиялық мәліметтер. Халық саны, тығыздығы ең жоғары және ең төмен аймақтар туралы ақпарат.
-
Хакас тілі және оның тарихы
Хакас тілі – Сібірдегі халықтардың түрік тілі. 73 мың халықтың 42 мыңы қолданады. Диалектілер, география, тіл тарихы туралы ақпарат.
-
Кавказ халықтарының этникалық және тілдік әртүрлілігі
Кавказ халықтары: 50-ден астам этникалық топтар, тілдер мен тарих. "Кавказдан" шыққандар туралы ғылыми емес зерттеулерге шолу. Этногенез бен тілдік жіктелу.
-
Кавказ мұралары: Тухум – теіптер мен ауылдық қауымдастықтар жүйесі
Түкхүм: чечен тайпаларының әскери-экономикалық одағы. Мамакаев ұсынған жүйе, теіптердің арасындағы қарым-қатынас, тілдік ерекшеліктер. Тарих, мәдениет.
-
Солтүстік Монголиядағы көшпелі бұлан өсірушілер қауымдастығы
Солтүстік Монголиядағы Тсаатан тайпасы – бұғы өсірушілер, Dukhan тілінде сөйлейді. Мәдениеті, тілі және тұрмыс-тіршілігі туралы ақпарат.
-
Altai people
-
Alyutors