Кіріспе

Сальвино Д’Армато дельи Армати Флоренциялық 13 ғасырда көзілдірікті ойлап тапқан деп кейде айтылады, алайда бұл мәлімдеме жалған екені және сол кезде Армати әулетінде осындай есімді адам болмағаны дәлелденді. Сальвино дельи Арматинің көзілдіріктің авторы екені туралы алғашқы жазба 1684 жылы пайда болды. Флоренциялық Фердинандо Леопольдо дель Мильйоре (1628–1696) «Фиренце, ең асыл қала, суреттелген» атты кітап жариялады. Бұл тіркелімде Арматинің эпитафиясы былай деп көрсетілген: «Qui diace Salvino d'Armato degl'Armati di Fir., Inventor degl'occhiali. Dio gli perdoni la peccata.». Аудармасы: «Міне, Флоренциялық, көзілдірікті ойлап тапқан Армато дельи Арматидің ұлы Сальвино жатыр. Құдай оның күнәларын кешірсін.» Дель Мильйоре бұл жерлеу тізімін ешқашан ұсынбаған және ол табылмаған. Дель Мильйоре Д’Арматидің қабірі мен эпитафиясы шіркеуді қалпына келтіру кезінде жойылғанын мәлімдеді. 1920 жылы итальян ғалымы Исидоро дель Лунго (1841–1927) мыналарға назар салды: (1) «Сальвино дельи Армати» есімді ешкімді көзілдіріктің авторы деп басқа жерде атамаған, (2) 14 ғасырда эпитафияда «la peccata» емес, «le peccata» деп жазылуы тиіс еді, және ең бастысы, (3) 14 ғасырда флоренциялық тілде «өнертапқыш» деген термин болмаған. Дель Лунго сондай-ақ 1340 жылы «Сальвино дельи Армати» қайтыс болғанын, бірақ ол көзілдірікпен айналыспаған қарапайым шебер болғанын анықтады. Дәлелдің жетіспеуі Сальвино дельи Армати туралы бұл пікірдің таралуына кедергі келтірмеді. 1738 жылы флоренциялық Доменико Мария Манни (1690–1788) осы тақырыпта кітап жариялады: «Degli occhiali naso inventati da Salvino Armati, gentiluomo fiorentino. Trattato istorico» (Сальвино Армати, флоренциялық джентльмен ойлап тапқан көзілдірік туралы тарихи трактат). Алайда сыншылар «Сальвино Армати» есімін 1286 жылғы Флоренциядағы Армати әулетінің шежіресімен, көзілдірік ойлап табылған кезеңмен сәйкес келтіру мүмкін емес екенін көрсетті. Дәлелдің жоқтығына қарамастан, тарихшы Паскуале Виллари 1855 жылы Флоренцияда Сальвино дельи Арматиге көзілдіріктің авторы ретінде құрмет көрсетіп, тақта орнатты. (Бұл тақта кейін алынып тасталды.) Сонымен қатар, 1850–1900 жылдар аралығында Сальвино дельи Арматинің портреті және оның эпитафиясы бар тақта Санта-Мария-Маджоре шіркеуінің Орландини де Беккуто отбасының капелласына орнатылды. 20 ғасырда Сальвино дельи Арматинің көзілдірікті ойлап тапқаны туралы мәлімдеме жалған екенін көрсетуге күш-жігер жұмсалды: «Dizionario enciclopedico italiano» (1955), 1-том, Сальвино дельи Арматиді және Дель Мильйоренің жалған мәлімдемесін ашты. Сонымен қатар, оптикаға маманданған итальян физигі Васко Рончи, американдық ғылым тарихшысы Эдвард Розен және итальяндық офтальмолог профессоры Джузеппе Альбертоти (1851–1936) да осы тақырыпта мақалалар жариялады.