Кіріспе

Грузия князі, тарихшы, филолог және әлеуметтанушы Михаил "Михако" Г. Церетели, сондай-ақ Михаил фон Церетели (23 желтоқсан 1878 - 2 наурыз 1965) – грузия князі, тарихшы, филолог, әлеуметтанушы және қоғамдық қайыраткер. Әр түрлі кезеңдерде ол марксист, анархист және ұлтшыл болды.

Өмір

1878 жылы Батыс Грузияның Имерети аймағындағы Цхруквети ауылында дүниеге келген. Оның әкесі – Георгий Церетели. Оның ағасы Василий Церетели (1862-1938) – танымал грузин дәрігері, жазушы және қоғамдық қайырымдылық жасаушы. 1911 жылы Михаил Церетели Гейдельберг университетін (Германия) бітірді, 1913 жылы тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1914 жылдан 1918 жылға дейін Берлин университетінде доцент болып жұмыс істеді және Тәуелсіз Грузия комитетінің төрағасы болды. 1916 жылы Церетели Лозаннадағы Ұлттар одағында Грузияны өкілдік етті, ал 1918-1919 жылдары Грузия Демократиялық Республикасының (ГДР) Швеция мен Норвегиядағы елшісі қызметін атқарды. 1919-1921 жылдары Церетели Тбилиси мемлекеттік университетінде (ТМУ) профессор болды. 1921 жылдың 25 ақпанында Грузияны Кеңес Ресейі басып алды. 1921 жылдың наурыз айынан бастап Михаил Церетели эмиграцияда өмір сүрді. 1921 жылдан 1933 жылға дейін Церетели Брюссель университетінде (Бельгия) профессор, ал 1933 жылдан 1945 жылға дейін Берлин университетінде профессор болды. 1945 жылдан кейін Мюнхенде тұрып, жұмыс істеді. 1930-1940 жылдары «Грузия Ұлттық Комитетінің» (Берлин-Париж) төрағасы болды. Принц Церетели «Бәді Картлиса – Revue de Kartvelologie» (Париж) журналының редакциялық алқасының мүшесі болды. Профессор Церетелидің ғылыми қызметінің негізгі салалары: шумерология, Грузия және Кавказ тарихы, Иберо-Кавказ өркениетінің тарихы, рустевология (Шота Руставели – XII ғасырдың ұлы грузин ақыны), халықтар құқығы, социология және т.б. Ол 80-нен астам ғылыми-зерттеу еңбектің авторы (олардың ішінде 10-ға жуық монография). Михаил Церетели 1965 жылы Мюнхенде қайтыс болды. Ол Левиль-сюр-Оржде (Франция) жерленген. 2013 жылы қаза болғаннан кейін Грузияның Ұлттық Батыры атағымен және орденімен марапатталды.

Таңдалған библиография

"Ұлт және адамзат. Социологиялық зерттеу" (монография), Тбилиси, 1910, 250 б. (грузин тілінде). "Сумер және грузин: салыстырмалы филология саласындағы зерттеу" (монография), JRAS, 1913 (ағылшын тілінде). Шота Руставели. "Барыс терісіндегі адам". М. Церетели редакциялаған және грузин тілінен аударған, Мюнхен, 1955 (неміс тілінде). "Грузия және бірінші дүниежүзілік соғыс" (монография), Потсдам, 1915 (неміс тілінде). "Сумер және грузин тілдері" – "Бәді Картлиса. Картвелология журналы", № 32–33, Париж (неміс тілінде).