Кіріспе

Қытай Чан буддизмінің тармағы – Каодун мектебі – Қытай Чан буддизмінің тармағы және Чанның бес мектебінің бірі. Бұл мектеп отырып медитацияға (Ch: zuochan, Jp: zazen) және "бес дәреже" іліміне ерекше мән берді. Сун әулеті кезінде Хунчжи Чжэньцзюэ сияқты Каодун шеберлері "тыныш жарықтандыру" (можао) медитациясын дамытты.

Этимология

Каодун мектебінің басты тұлғасы – мектебін құрған Донгшан Лянцзи (807–869, 洞山良价, жап. Тозан Рёкай) және оның ізбасары Каошан Бенджи (840–901, 曹山本寂, Ц'ао шан Пен чи, жап. Созан Хонжаку) болды. Кейбір деректерде «Каодун» атауы «Донгшан» және «Каошан» есімдерінің қосылуынан пайда болған делінеді. «Као» Хуаниннің Чан мектебінің алтыншы атасының «тау аты» – Каоксиден (曹溪) алынған болуы мүмкін, себебі Каошан өзінің замандасы және Дхарма мұрагері Юнджу Даоинға қарағанда оның маңызы аз болды.

Тарих

Каодун мектебін Дуншань Лянцзи және оның Дхарма мұрагері Каошан Бенджи құрды. Дуншан өзінің рухтық тізбегін Шиту Сицянға (700–790), Мазу Даойидің (709–788) замандасына дейін жегізді. Шиту мен Мазудың өз заманындағы екі ұлы шебер болғаны туралы айтылымдар олардың қайтыс болғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң пайда болды. Шитудың кейінгі танымалдылығы Дуншань Лянцзидің маңыздылығымен байланысты. Шиту өмірінде ықпалды немесе әйгілі болған жоқ: 11 ғасырда Каодун мектебі құлай жазуға айналды. Даянг Цзиньчуань (942–1027), Каодун рухтық тізбегінің соңғы өкілі, өзінің Дхармасын Линдзи мектебінің мұғалімі Фушань Файюань арқылы, оның шәкірті Тузи Ицинге (1032–1083) тапсырды, ол Цзиньчуань қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң дүниеге келді. Солтүстік Сун (960–1127) дәуірінде Каодун әлеуметтік элитада сәттілікке жете алмады. Чанда Линдзи және Юньмен мектептері үстемдік құрды. Каодун мектебін қайта жаңғыртуға Тузи Ициннің шәкірті Фуронг Даокай (1043–1118) табысқа жетті, ол сәтті монах болды. Оның Дхарма "немересі" Хунчжи Чжэньцзюэ (1091–1157) Оңтүстік Сун (1127–1279) дәуірінде элиталық ғалымдар арасында зор табысқа жетті, себебі императорлық сарай қоғамға ықпалын азайтты, ал Чан мектептері қолдау үшін элиталық ғалымдарға тәуелді болды. Хунчжи және Чжэнцзи Цинляо басшылығымен Каодун мектебі қайта жаңғырылып, Сун дәуірі Чан дәстүрінің маңызды біріне айналды. Бұл Сун дәуірінің ұстаздары "тыныш жарықтандыру" немесе "сергек ойлау" (қыт. 默照禅) деп аталатын тәжірибе үйретті, ол ішкі табиғаттағы будда табиғаты және оның туа біткен жарыққа сенуге негізделген. Будда санада бар екендігіне сенгендіктен, адамға барлық күш-жігерді тоқтатып, үндемей отырып медитация жасау қажет болды. Қайта жаңғырған Каодун мектебінің табысы Линдзи мектебінің өкілдерінен, мысалы, Дахуи Цонгаодан қарсылық тудырды, ол коан практикасының Хуа Тоу әдісін насихаттады және тыныш жарықтандыруды пассивтік деп сынады. 1227 жылы Тендай мектебінің бұрынғы шәкірті Доген Зенджи Тяньтун Руцзиннің басшылығымен Каодун буддизмін зерттеді және Сото сектасын құру үшін Жапонияға оралды. Оның рухтық тізбегіне Фушань Файюань арқылы Дхарманы беруден басқа, Эйсай және оның шәкірті Мёзен арқылы Линдзи Дхармасын беру, Догеннің мұғалімі, сондай-ақ Нонин мектебі арқылы Дахуи Цонгаоның Линдзи Дхармасын беру де кіреді.

Ұрпақ картасы

Шиту арқылы Каодун Хуиненгке қатысты екенін көрсетеді.