Кіріспе

Венгрияның Конституциялық соты (Магярország Alkotmánybírósága) – Венгрияның арнайы соты, Венгрия Парламентінің актілерін сот арқылы тексеруді жүзеге асырады. Конституциялық соттың ресми орналасқан жері – Будапешт. 2012 жылға дейін оның орны Эстергом қаласында болды. Конституциялық сот 2011 жылдың 1 қыркүйегінен бастап 15 судьядан тұрады (бұрын Сот 11 судьядан тұрған). Одан кейін судьялар өздерінен біреуін жасырын дауыс беру арқылы Сот Төрағасы (бас судья) етіп сайлайды. Сот Төрағасы тағайындайтын бір немесе екі вице-президент, Төрағаның қандай да бір себеппен болмаған жағдайында оның орнын басады. Конституциялық сот заңдардың Конституцияға сәйкестігін қарайды, және осы шешімдерге шағымдануға құқық жоқ. Конституциялық сот Конституцияны қорғаудың басты органы болып табылады, оның міндеттері – заңдардың Конституцияға сәйкестігін тексеру, конституциялық тәртіпті және Конституциямен кепілдендірілген негізгі құқықтарды қорғау. Конституциялық сот өз міндеттерін тәуелсіз түрде орындайды. Өзінің бюджетімен және Парламент сайлайтын судьяларымен ол жалпы сот жүйесінің құрамына кірмейді.

Құру

1989 жылғы 19 қазанда Венгрия Парламенті Конституциялық сотты құру туралы қаулы қабылдады. Бірақ оның ұйымдастырылуы және құзыреті саяси жүйені демократиялық өзгертуге дайындаған үшжақты келіссөздер аясында бұрын айқындалған болатын. Конституциялық сот туралы негізгі қағидалар 1989 жылғы қазан айында Парламент Конституцияға түзетулер енгізу арқылы (32-а бап) бекітілді. Соттың құрылу мақсаты – құқықтық мемлекетті орнатуға және конституциялық тәртіп пен негізгі құқықтарды қорғауға көмектесу болды. Парламент 1989 жылғы 19 қазанда Конституциялық сот туралы XXXII заңды қабылдады, ал Конституциялық сот 1990 жылғы 1 қаңтарда жұмысын бастады.