Кіріспе

Әскери қызметтен босату

Әскери қызметтен босату – қарулы күштердің әскери қызметке деген міндеттемесінен босатылған кезде беріледі. Әр елдің әскерінде әртүрлі босату түрлері бар. Олар, әдетте, адамның оқуын аяқтағандығы және одан кейін қызмет мерзімін толық және қанағаттанарлық түрде орындағандығына негізделеді. Басқа босату түрлері қызметтің сапасы, гуманитарлық немесе медициналық себептермен қызмет мерзімін ертерек аяқтау қажеттігі, есірткі немесе алкогольге тәуелділік мәселелерінің болуы, емдеу мен кеңес беруге ұмтылуы, сондай-ақ тәртіп бұзулар үшін жазалардың немесе қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін сотталғандығы сияқты факторларға байланысты болады. Бұл факторлар олардың қайта әскери қызметке қабылдану мүмкіндігіне және босатылғаннан кейін жәрдемақы алу құқығына әсер етеді.

Ұлыбритания

Әскерден шығудың бірнеше себебі бар, оның ішінде қызмет мерзімінің аяқталуы, денсаулықтың нашарлауы, күтіп алуға тәуелділік және қиын жағдайлар. Ұлыбритания қарулы күштерінің әскери қызметшілері босату туралы қарастырылар алдында өзінің қызметтік міндеттемелерін толық орындауы тиіс. Қызмет мерзімін аяқтамай, заңмен белгіленген тәртіппен өтілмей, әскерден кетуге тырысатын әскери қызметшілер қылмыстық жазаға тартылуы мүмкін. Тұрақты әскердегі қызметтің аяқталуымен, әскери қызметшілер әдетте міндетті резервке өтеді. Бұл міндеттіліктің ұзақтығы қызмет түріне, шеніне және қызметке қабылдану кезіндегі міндеттемелеріне, сондай-ақ 1980 немесе 1996 жылғы Резервтік күштер туралы заңға бағынуына байланысты.

Америка Құрама Штаттары

Көбінесе, АҚШ әскерін тастаған адам босатылады, емес, қызметтен шығарылмайды. АҚШ әскеріне қабылдану әдетте сегіз жылдық міндеттемемен байланысты, ол белсенді және резервтік қызметтің араласуымен орындалады. Егер адам сегіз жылдан кем белсенді қызметтен ерікті түрде шықса, ол әдетте қалған мерзімін Жеке дайындық резервінде (IRR) өтейді. АҚШ-та қызметтен босату немесе шығару – бұл әскери зейнеткерлік емес; 20 жыл немесе одан көп қызмет еткен адамдар зейнеткерлікке шығарылып, Зейнеткерлер резервіне ауыстырылады. Денсаулығына байланысты мүгедектігі бар әскери қызметшілер де зейнеткерлікке шығарылады (осыған медициналық зейнеткерлік дейді), олар қызметтен босатылмайды. Қызметтен шығарудың себептері: Алайда, Сенат түзетуді жойды.

Құрметті босатқыш

Құрметті босату алу үшін әскери қызметші өз қызметі үшін жақсыдан тамашаға дейінгі баға алған болуы керек. Міндетті орындаудың қажетті талаптарын орындаған немесе одан да жоғары деңгейде атқарған, ешқандай немесе минималды бұзушылық жасаған емес және қызметтік мерзімін толық аяқтаған әскери қызметшілер әдетте құрметті босату алады. Дегенмен, егер босату себебі бұзушылыққа байланысты болмаса, толық қызмет мерзімін аяқтамаған жағдайда да құрметті босату мүмкін. Мысалы, тағайындалған міндеттерді орындауға физикалық немесе психологиялық тұрғыдан қабілетсіз болған әскери қызметшілердің қызметі, олар стандарттарды орындаған немесе одан асып кеткен жағдайда, жағдайларына немесе мүгедектігіне қарамастан, құрметті қызмет ретінде қарастырылады. Сол сияқты, күшін қысқарту (RIF) салдарынан міндетті босатуға іріктеліп алынған әскери қызметшілер, белсенді қызметте жүріс-тұрысы стандарттарға сәйкес келсе немесе одан да жоғары болса, әдетте құрметті босату алады. Құрметті босатылған адамдар белгілі бір жағдайларда АҚШ әскеріне қайта қабылдануы мүмкін. AR 635-200-нің 9-тармағына сәйкес: "Осы бөлім бойынша босатылған сарбаздардың қызметі, егер сарбаз бастапқы деңгейде болмаса және қызметінің сипаттамасы қажет болмаса, құрметпен немесе құрметті жағдайда босатылған деп есептеледі. Егер үкімет алғашқыда соңғы босату процесіне AR 600-85-тің 6-тармағының 4-тармағында сипатталған шектеулі қолданылатын дәлелдерді енгізсе, құрметті босату міндетті болып табылады. (Қайта бастау немесе қайта қарау процедуралары үшін 2-6-тармаққа қараңыз.)"

Жалпы есеп

Жалпы босатулар – ресми түрде «қадірлі жағдайдағы жалпы босатулар» деп аталады – әскери қызметшілерге, егер олар ұсақ немесе орташа дәрежедегі тәртіпсіздік жасаған немесе қызметін қанағаттанарлық деңгейде атқарған, бірақ әскери қызметшілерден күтілетін көрсеткіштерге жетпеген жағдайларда беріледі. Жалпы босату алған мүшелер көбінесе GI Bill бағдарламасына қатысуға, ардагерлер комиссияларында жұмыс істеуге және басқа да, құрметті босату талап ететін бағдарламаларға қатысу құқығынан айырылады, сондай-ақ қайтадан әскери қызметке қайта оралу мүмкіндігінен айырылуы мүмкін. Алайда, мүгедектік және денсаулық сақтану сияқты «стандартты» VA артықшылықтарының көп бөлігіне немесе барлығына олар лайықты болады. Федералдық және штаттық заңдар, мысалы, Иллинойс штатының Адам құқықтары туралы заңы, әскери қызметтен нашар босату алған ардагерді тұрғын үймен қамтамасыз етуден немесе жұмысқа орналастырудан бас тартуға тыйым салады, егер ардагерге құрметсіз босату берілмесе.

Құрметті (OTH) босатудан басқа

Құрметсіздікпен босату – барлық әскери қызметшілерден күтілетін мінез-құлық пен қызметтен елеулі алшақтық болып табылады және зорлық-зомбылық, қауіпсіздік ережелерін бұзу, заң органдарымен үлкен мәселелер, сондай-ақ тыйым салынған есірткі заттарды иелену немесе пайдалану сияқты ауыр тәртіп бұзушылықтар үшін беріледі. Президент Джеральд Форд Вьетнам соғысына қарсы шыққан әскери қызметшілерге президенттік кешірім алу және олардың жазалау босатуларын Кешірімді босатуға өзгерту процедурасын жасады. Бұл елден шығып кеткендерге де қайта оралу мүмкіндігін берді. Егер әскери қызметшілер балама қызметтің белгілі бір талаптарын орындаса, оларға Таңдаулы әскери қызмет жүйесінен аяқтау туралы сертификат беріледі.

Жазалық босатулар

Жазалау түріндегі босатулар жақсы тәртіп пен тәртіпке нұқсан келтіретін мінез-құлық болып табылады.

Жаман мінез-құлық бойынша босату (BCD)

Жаман мінез-құлық бойынша босату, көбінесе бастапқы әріптерден туындаған "үлкен тауық кешкі асы" немесе "үлкен ақылсыз үйрек" деп аталады, тек әскери сот (арнайы немесе жалпы) ғана әскери қызметшіге жаза ретінде бере алады. Жаман мінез-құлық бойынша босатуға дейін әскери түрмеде қамауда болу мерзімі болуы мүмкін. Босату өзі апелляциялық қарау процесі аяқталғаннан кейін ғана, немесе түрме жазасы қарастырылған жағдайларда, жаза мен апелляциялық қарау процесінің екеуі де аяқталғаннан кейін беріледі. Жаман мінез-құлық бойынша босатылған жағдайда көптеген немесе барлық ардагерлік жәрдемақылар жоғалады, ал жалпы сот арқылы босатылғандар мүгедектік компенсациясына құқылы болмайды. Мұндай ардагерлер медициналық көмек ала алғанымен, оны VA арқылы ала алмайды. Сонымен қатар, мемлекеттік көмек көбінесе қол жетімді болмайды және абыройсыз босатылғандар үшін банк несиелерін алу өте қиын болғандықтан, абыройсыз босатылған ардагерлердің жоғары білім алуы жиі қиындыққа ұшырайды. АҚШ федералды заңы бойынша, абыройсыз босатылғандарға оқ-дәрі, қару немесе жарылғыш заттарды иеленуге тыйым салынған. 1968 жылғы Қаруды бақылау заңына сәйкес, абыройсыз босату ATF 4473 нысанындағы сұраққа жауап беруде шегерімді жағдай болып табылады, оны федералды қару лицензиясынан қару сатып алу үшін толтырып, қол қою қажет, және көп жағдайда Брейдидің тексеруінен бас тартуға әкеледі, оны сатуға рұқсат беру үшін орындау және өту қажет. Көптеген ардагерлер азаматтық өмірге оралғаннан кейін жұмыс табуда қиындыққа кезеседі.

Тапсырма алған лауазымды адамдар үшін ұқсас іс жүргізу

Комиссиялық офицерлердің шені әскери сот шешімімен төмендетілмейді, сондай-ақ оларға нашар мінез-құлық көрсеткені үшін немесе арсыздықпен босатылмайды. Егер офицер жалпы әскери соттың үкімімен кінәлі деп танылса, онда оған "қызметтен шығару" жазасы берілуі мүмкін, бұл жауынгерге арсыздықпен босату сияқты салдарларды білдіреді және офицердің қанағаттанарлық қызмет атқарған соңғы шеніне дейін төмендетуге әкелуі мүмкін. АҚШ Қаржы министрлігінің шешімінде, офицер арсыздықпен босатылғанның орнына қызметтен шығарылса да, "арсыз жағдайларда Қарулы Күштерден босатылған" деген тіркес, жалпы әскери соттың офицерге берген қызметтен шығаруын да қамтиды. Сондықтан, арсыз жағдайда қызметтен шығарылған офицерге федералдық заң бойынша қару-жарақ немесе оқ-дәрілерді иеленуге тыйым салынады, бұл тыйым арсыздықпен босатылған адамға да қолданылады. Егер әскери сот офицерді айыптап, бірақ қызметтен шығару жазасын тағайындамаса, офицердің әскери тармағының басшысы оны сол тармақтың офицерлер тізімінен (ресми тізімнен) шығаруы мүмкін. Мұндай босату жазалау емес, әкімшілік шара ретінде қарастырылады.

Апелляциялық рәсімдер

Қызметтен босатылғаннан кейін әскери қызметші (немесе әскери қызметші қайтыс болған жағдайда оның жақын туыстары) алған босату түріне шағымдануға құқылы. 15 жыл ішінде босатылған болса, DD 293 нысанын, ал 15 жылдан астам уақыт өткен болса, DD 149 нысанын толтыру қажет. Нысандар мазмұны бойынша едәуір өзгеше және сәйкесінше Босатуды қарау кеңесіне (DRB) және әскери тіркемелерді түзету кеңесіне (BCMR) жіберіледі. Осы әрекетті заңмен реттеуге болады. Әскери қызметші (немесе оның қайтыс болған жағдайда жақын туыстары) босату кезіндегі қателік, заңбұзушылық немесе теңсіздік туралы дәлелдер ұсынуы керек. Дегенмен, көптеген шағымдар қабылданбайды және әскери қызметшінің лайықты мінездемеден заңсыз айырылғаны дәлелденсе ғана өзгерістерге рұқсат беріледі.

Жазалаушылық босатуларды апелляциялық қарау

Әскери соттың шешімімен тағайындалған кез келген жазалау шарасы, әрбір әскери тармақтың апелляциялық сотымен автоматты түрде қаралады. Бұл – Армияның қылмыстық апелляциялық соты (ACCA), Әуе күшінің қылмыстық апелляциялық соты (AFCCA), Әскери-теңіз күштерінің қылмыстық апелляциялық соты (NMCCCA) және Жағалау күзетінің қылмыстық апелляциялық соты (CGCCA). Бұл соттарда апелляциялық әскери судьялар жұмыс істейді және олар аралық апелляциялық соттар ретінде жұмыс істейді, сонымен қатар заңдық қателіктердің барлық мәселелерін және айыпталудың фактілік негізін қайта қарау құқығына ие. Егер үкімет немесе айыпталушы осы апелляцияның нәтижесіне наразы болса, айыптау немесе жаза Қарулы Күштердің Апелляциялық Сотына (CAAF) шағымдану арқылы жоғары деңгейде қаралуы мүмкін. Бұл сот дискрециялық қарау құқығына ие, яғни кейбір жағдайларда қарау туралы өтінішті қабылдамауға құқылы. Дегенмен, бұл сот өлім жазасынан түскен істерді немесе әрбір әскери қызметтің Бас судья-адвокаты апелляциялық қарау үшін жіберген істерді міндетті түрде қарауы тиіс. CAAF алдындағы тараптар АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануға құқылы. Алайда, бұл құқық тек CAAF қараған істерге ғана қолданылады. Сондықтан, көптеген әскери сот ісінде CAAF соңғы инстанция болып табылады, өйткені оның қарау туралы өтінішін қабылдамауы жоғары деңгейде шағымдану мүмкіндігін жоққа шығарады. Жазалау шарасы қолданылған және тағайындалған жаза мерзімін өткерген әскери қызметшілер әдетте апелляциялық соттардың олардың ісін соңғы қарауына дейін апелляциялық демалысқа жіберіледі. Бұл өз кінәсін мойындаған мүшелерді де қамтиды, өйткені барлық істер автоматты түрде қаралады. Апелляциялық демалыста болған кезде әскери қызметші әрекеттегі әскери қызметкер саналады және Әскери сот төрелігінің бірыңғай кодексіне бағынады. Мүше толық медициналық көмек және әрекеттегі әскери қызметкерге берілетін басқа да жеңілдіктерге құқылы болса да, жалақы немесе жәрдемақы алмайды және әскери міндеттерден босатылады. Әскери сотта жазалау шарасы қолданылған және апелляциялық қарау процесі аяқталмас бұрын қайтыс болған әскери қызметші құрметті жағдайда әрекеттегі қызметкер ретінде қайтыс болды деп есептеледі. Оның жақын туыстары басқа әскери қызметшінің отбасыларына берілетін барлық құқықтар мен жеңілдіктерге ие болады.

Әкімшілік босатулар мен әскери соттардың арнайы БКД-ларын жетілдіру

Босату рәсімі аяқталғаннан кейін, жалпы, бастапқы деңгейдегі/сипатталмаған және артықшылықсыз жағдайда (UOTHC немесе OTH) босатылғандар тиісті әскери бөлімшенің Босатуды қарау кеңесіне (DRB) жүгініп, босату статусын жақсартуға шағымдануға құқылы. Алайда, шағым әскери қызметтен шығу күнінен бастап 15 жыл ішінде берілуі керек, сондай-ақ қызметтің сипаттамасы қателік немесе әділетсіздік салдарынан болғанын дәлелдеу қажет. Арнайы әскери соттың үкімімен шығарылған "жаман мінез-құлық" үшін берілген босату тек кешірім ретінде жаңартылуы мүмкін. Босатуды қарау кеңесі босату себебін өзгерту туралы шағымдарды да қарастыра алады (ДД 214 нысанының 28-тармағында көрсетілген). DRB әскери қызметке қайта қабылдауға (RE) немесе босату кодына (SPD) қатысты тікелей өтініштерді қарастырмайды, бірақ босату статусы жақсартылған жағдайда, олар қызметтің жаңа сипаттамасына және/немесе босату себебіне сәйкес өзгертілуі мүмкін. Егер босатудан өткеннен кейін 15 жылдан асса, шағымдар тиісті әскери бөлімшенің Әскери/Теңіз жазбаларын түзету жөніндегі кеңесіне (BCM/NR) жолдануы керек. BCM/NR кең ауқымды шағымдар мен түзетулерді қарастырады және оны белсенді қызметтегілер, резервтегілер, Ұлттық гвардия, зейнеткерлер және босатылған ардагерлер пайдалана алады. Әдетте, шағым қателік немесе әділетсіздік орын алған күннен бастап үш жыл ішінде берілуі керек, бірақ көбінесе ерекше жағдайлар жасалады. АҚШ-та әскери қызметтен босатылған немесе шығарылған әрбір әскери қызметшіге DD 214 нысаны және босату туралы куәлік беріледі (босату түрін көрсетеді). Резервтегі әскери қызметші әрекетке шақырылғанда, ол әрекетсіз қалғаннан және резервке оралғаннан кейін DD 214 алады. 8 жылдық белсенді қызмет немесе резервтік міндеттемесін толықтырмайынша босатылғандар әскери міндеттемелерінің қалған бөлігі үшін (MSO) Жеке резервке (IRR) ауыстырылады. Жеке резервке жататын әскери қызметшілер жаттығуларға қатыспайды және жалақы алмайды, бірақ соғыс немесе ұлттық төтенше жағдай кезінде 8 жылдық мерзім аяқталғанша қайта шақырылуы мүмкін. Бір мерзім қызметін (әдетте 3-6 жыл) аяқтағаннан кейін құрметпен босатылған көптеген әскери қызметшілер қалған 8 жылдық MSO үшін IRR-ге ауыстырылады. Зейнеткерлерге DD 214 нысаны беріледі, бірақ АҚШ-тың әскери зейнеткерлігі босату ретінде қарастырылмайды, себебі зейнеткерлер белгілі жағдайларда, жалпы 30 жылдық қызмет мерзіміне жеткенше қайта шақырылуы мүмкін. DD 214 – әскери қызмет туралы анықтама. Онда қызметте өткізілген жалпы уақыт, қызметке қабылданған және босатылған күндер, шендер, шетелдегі қызмет туралы құжаттама, мақтау белгілері, медальдар, білім алған курстар, қызметтің сипаттамасы және босату себебі көрсетілген. Жұмыс іздеу кезінде көптеген жұмыс берушілер DD 214 нысанының көшірмесін сұрайды. DD 214 нысанының екі түрі бар: жойылған ("қысқа") және жойылмаған ("ұзын") нұсқалары. Жойылған нұсқада босату себебі сияқты кейбір ақпараттар қалдырылмайды. Жұмыс берушілер көбінесе өңделмеген нұсқаны сұрайды, бірақ оның заңдылығы кейбір жағдайларда күмәнді. Оны, әсіресе "ұзын" нұсқада жеке өмірге қатысты құпиялылықты бұзатын немесе кемсітуге әкелуі мүмкін фактілер келтірілсе (мысалы, психологиялық, медициналық немесе мүгедектік мәселелер), федералды немесе штаттық еңбек заңдарымен тыйым салынған жағдайларда беруден бас тартуға болады. Мысалы, Иллинойс штатының Адам құқықтары туралы заңы қолайсыз босатуға байланысты кемсітуге тыйым салады. Әскери қызметші босатылған кезде өңделген, өңделмеген немесе екі нұсқаны да сұрауы мүмкін. 1970 жылдардан бері құрметпен босатылған ардагерлерге жақтауға арналған куәлік (DD 256) беріледі. Ұсынылған босатуға ие болғандарға да ұқсас куәлік беріледі (DD 257). Әрбір куәліктегі нөмірден кейін бір немесе бірнеше әріп оны берген әскери бөлімшені көрсетеді. Мысалы, "256A" куәлігі Армиядан беріледі. Ардагерлердің ұзақ қызметі үшін немесе олардың жұбайларына да басқа куәліктер ұсынылуы мүмкін. Ақпараттық еркіндік туралы заңға сәйкес, әскери қызмет туралы мәліметтер (шешілген түрде) сұраныс бойынша қоғамға қолжетімді. Алайда, 1974 жылғы Құпиялылық туралы заңмен қорғалған ақпарат тек ардагердің келісімімен ғана жариялануы мүмкін.

Әскери қызметтен босатудың біркелкі белгісі

Соғыс кезінде американдық әскерилер көбінесе құрметті түрде зейнеткерлікке шығарылған ардагерлерді жергілікті қызметкерлерден немесе дезертирлерден ажырату үшін олардың формаларында тағуға арналған арнайы белгілер берген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін (1917–1919) Армия қызыл түсті босату шеврондарын шығарды, олар туниканың немесе пальтоның төменгі оң жақ жеңінде ұшы жоғары қаратылып тағылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан аздан бұрын және кейін (1939 жылдың қыркүйегі – 1946 жылдың желтоқсаны) Армия Құрметті босату белгісін (немесе "Жыртылған үйрек") шығарды. Бұл – сары жіппен зәйтүн түсті ромбқа тігілген, шеңбер ішіндегі бүркіт белгісі, ол "А" класты форманың оң жақ кеуде қалтасына тағылған. Теңіз корпусы 1916 жылдан қазіргі уақытқа дейін азаматтық киіммен тағуға арналған Құрметті босату белгішесін шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1941-1945 жылдары зейнеткерлікке шыққан теңізшілер көк немесе ақ формамен (көк формада ақ ромб, ал ақ формада көк ромб) төменгі оң жақ жеңінде контрастты ромб таққан. Босатылған теңіз жаяу әскерлерінің қызметтік жасыл немесе қызметтік хаки "Альфаларында" және пальтосында оң жақ жоғарғы иығында (ерекше бөлім белгісі сияқты) ақ ромб тағылған. 1945 жылы Әскери-теңіз күштері мен Теңіз корпусы соғыстың соңында көптеген қызметкерлерді босатуды басқару үшін Армияның "Жыртылған үйрек" белгісін қабылдады.

Қайтадан әскери қызметке қабылдау коды

Тағы бір маңызды аспект – қайта тіркелуге жарамдылық (RE) кодексі. Бұл кодекс әскери қызметшінің қарулы күштерге қайта тіркелуі мүмкін жағдайларды көрсетеді. Әр RE кодісінің мағынасы әрбір әскери түрден өзгеше болуы мүмкін, себебі қазіргі таңдағыда қайта тіркелу шарттарын белгілеу әрбір қарулы күштер бөлімшесінің құзыретінде. Дегенмен, жалпы ереже бойынша, "1" сериялы RE кодексі қарулы күштердің кез келген құрамына қайта тіркелуге мүмкіндік береді, ал "3" сериялы RE кодексі көбінесе ветеранға жеңілдікпен қайта тіркелуге рұқсат береді. "2" сериялы RE кодтары көбінесе қайта тіркелуге шектеулер қояды: бұл әсіресе Әуе күштерінде кең таралған, онда Әуе күштерінен RE кодексі 2 арқылы шығарылған әскери қызметшілерге Әуе күштеріне қайта тіркелуге тыйым салынған (бірақ жеңілдікпен қарулы күштердің басқа құрамдарын қайта тіркелуге болады). "4" сериялы RE кодексі әдетте қарулы күштердің кез келген құрамына қайта тіркелуге кедергі келтіреді. (Егер адамның RE кодексі 4 болса, SPD кодексі мен жазбаша түсіндіру жеңілдікпен алынса, Теңіз күштеріне немесе Әуе күштеріне қабылдануы мүмкін.) "4" сериялы RE кодексімен шығарылған ветеранға қайта тіркелу үшін әдетте ерекше жағдайға рұқсат қажет болады. Ардагерлер істері жөніндегі департамент ветерандық мәртебені анықтағанда Әуе күштері, Армия және Әскери-теңіз күштері департаменттерінен өзгеше критерийлерді қолданады. Ветеранның мінез-құлқы арсыз болмаса, ол VA-ның денсаулық сақтау және тұрғын үй несиелері сияқты әлеуметтік жәрдемақыларын алуға құқылы.