Кіріспе

Көзге немесе оның қосымшаларына жасалатын хирургия

Көз хирургиясы, сондай-ақ офтальмологиялық немесе көздік хирургия деп те аталады, көзге немесе оның қосымшаларына жасалатын хирургия болып табылады. Көз хирургиясы офтальмологияның бір бөлігі және оны офтальмолог немесе көз хирургы жүргізеді. Көз – нәзік мүше, сондықтан операцияға дейін, операция кезінде және одан кейін қосымша зақымдануды азайту немесе болдырмау үшін тиісті күтім қажет. Көз хирургы пациент үшін тиісті хирургиялық процедураны таңдауға және қажетті қауіпсіздік шараларын қабылдауға жауапты. Көз хирургиясы туралы айтылымдар б.з.д. 1800 жылға дейін сонатын бірнеше ежелгі мәтіндерде кездеседі, ал катарактаны емдеу б.з.д. бесінші ғасырында басталған. Бұл операция кеңінен таралған хирургия түрі болып қала береді, көз ауруларын емдеу үшін әртүрлі техникалар әзірленді.

Дайындық және сақтық шаралары

Көз көптеген жүйкелермен қамтамасыз етілгендіктен, анестезия қажет. Көбінесе жергілікті анестезия қолданылады. Жылдам процедуралар үшін лидокаин гелімен беттік анестезия жиі қолданылады. Беттік анестезия науқастың қатысуын қажет ететіндіктен, балаларға, көздің ауыр жарақаттарына, үлкен орбитотомияларға және алаңдаған науқастарға көбінесе жалпы анестезия қолданылады. Анестезияны жүргізетін дәрігер немесе көз анестезиясы саласында тәжірибесі бар анестезиолог мейірбикесі немесе анестезиолог көмекшісі науқастың жүрек-қан тамыр жүйесінің жағдайын қадағалайды. Операциялық алаңды дайындау және инфекция қаупін азайту үшін стерильді шаралар қабылданады. Бұл шараларға повидон-йод сияқты антисептиктерді, сондай-ақ стерильді жабындар, халаттар және қолғаптарды қолдану кіреді.

Лазерлік көз хирургиясы

Лазерлік көз хирургиясы және рефракциялық хирургия терминдері көбінесе бірін-бірі алмастыра қолданылса да, бұл дұрыс емес. Лазерлер рефракциялық емес жағдайларды емдеу үшін де қолданылуы мүмкін (мысалы, тоқпанды жарып алуды жабыстыру үшін). Лазерлік көз хирургиясы немесе лазерлік мүйіз қабығы хирургиясы – бұл лазерді көздің бетін қайта қалыптастыру арқылы жақындықты (қысқа көру), алыстықты (ұзақ көру) және астигматизмді (көздің бетінің тегіс емес қисықтығын) түзетуге арналған медициналық процедура. Маңыздысы, рефракциялық хирургия барлығына да қолайлы емес, және кейбір адамдар операциядан кейін де көзілдірік немесе линза тағуға қабылдануы мүмкін. Соңғы жаңалықтарда көздің түсін қоңырдан көк түске өзгертетін процедуралар да пайда болды. Лазерлік хирургияға бармас бұрын, көз маманы пациенттің операцияға лайықты екенін анықтауы керек, және лазерлік хирургия жасамас бұрын бірнеше факторларды қарастыру қажет.

Катарактаны хирургиялық емдеу

Катаракта – қартаю, ауру немесе жарақат салдарынан көздің кристалл линзасының мөлдірлігінің жоғалуы немесе бұрқырауы, ол көбінесе жарықтың торлық қабықта анық бейне түзілуіне кедергі келтіреді. Көру қабілетінің айқын жоғалтуы болған жағдайда, линзаны хирургиялық жолмен алып тастау қажет болуы мүмкін, ал жоғалған оптикалық күшін әдетте пластикалық интраокулярлық линзамен толықтырады. Катарактаның жоғары таралуына байланысты, катарактаны алып тастау – ең көп жасалатын көз операциясы болып табылады. Операциядан кейін тынығу ұсынылады.

Глаукомаға операция

Глаукома – көру нервін зақымдайтын аурулар тобы, оның салдарынан көру қабілеті төмендейді және көбінесе көз ішіндегі қысымның артуымен сипатталады. Глаукоманы хирургиялық жолмен емдеудің көптеген түрлері бар, олардың вариациялары немесе комбинациялары көзден артық сұйықтың шығуын жеңілдетіп, көз ішіндегі қысымды төмендетуге, ал кейбіреулері сұйықтың өндірісін азайту арқылы оны төмендетуге мүмкіндік береді.

Каналпластика

Каналпластика – бұл көздің табиғи дренаж жүйесі арқылы дренажды жақсартуға және көз ішіндегі қысымды ұзаққа созылған түрде төмендетуге арналған, енбешіл (теріге тілік салмайтын) процедура. Каналпластика микрокатетер технологиясын қарапайым және минималды инвазивті процедурада пайдаланады. Каналпластика жасау үшін офтальмолог көздің ішіндегі каналға кіру үшін өте кішкентай тілік жасайды. Микрокатетер іріккені (радужканы) айналып, канал бойымен жүріп, негізгі дренаждық каналды және оның кішірек жинағыш каналдарды стерильді, гель тәрізді вискоэластикалық материалды енгізу арқылы кеңейтеді. Содан кейін катетер алынып тасталады және каналға тігіс салынып, бекітіледі. Каналды кеңейту арқылы көздің ішіндегі қысымды төмендетуге болады.

Окулопластикалық хирургия

Окулопластика – көзді және оған байланысты құрылымдарды қайта жаңартумен айналысатын офтальмологияның тар саласы. Окулопластика хирургтары көз қабақтарының түсуін (блефаропластика) түзету, жас ағу жолдарының бітелуін жою, көз ұясының сынықтарын емдеу, көздің ішіндегі және айналасындағы ісіктерді алып тастау, сондай-ақ лазерлік тері жаңарту, көзді көтеру, маңдайды көтеру және тіпті бетке жасалатын жасарту процедуралары сияқты әртүрлі шаралар жасайды. Көбінесе қолданылатын процедуралар:

Басқа хирургиялық операция

Бұл сипатталған процедуралардың көпшілігі тарихи маңызы бар және асқынулар қаупі болғандықтан ұсынылмайды. Атап айтқанда, глаукоманы бақылау мақсатында цилиарлық денеге жасалған операциялар, себебі глаукома үшін лазерлік әдістер, енбеуші хирургия, қорғалған сүзілу хирургиясы және сетон клапандарының имплантациясы сияқты әлдеқайда қауіпсіз хирургиялық емдер ойдағыдай жасалған. Цилиаротомия – глаукоманы емдеуде цилиарлық аймақтың хирургиялық бөлінуі. Иридез – оқушыны қайта орналастыру үшін иристің бір бөлігін алып, мүйіз қабығының тілігіне енгізіп, бекіту процедурасы. Иридокорнеосклеректомия – ирис, мүйіз қабығы және склераның бір бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау. Иридоциклэктомия – ирис пен цилиарлық денені хирургиялық жолмен алып тастау. Иридоцистектомия – жасанды оқушы жасау үшін иристің бір бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау. Иридосклеректомия – глаукоманы емдеу үшін лимба аймағында склераның және иристің бір бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау. Иридосклеротомия – глаукоманы емдеу үшін склера мен ирис шетін хирургиялық түрде тесіп, пункция жасау. Риномектомия – ішкі көз бұрышының бір бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау. Трепанотрабекулектомия – созылмалы ашық және созылмалы жабық бұрышты глаукоманы емдеуде қолданылады.