Екінші дүниежүзілік соғысында Ирландияның төтенше жағдайы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ирландия Республикасында төтенше жағдай

Төтенше жағдай (Ré na Práinne / An Éigeandáil) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тәуелсіз Ирландия мемлекетінде жарияланған төтенше жағдай, осы кезеңде мемлекет бейтараптығын сақтады. 1939 жылдың 2 қыркүйегінде Dáil Éireann бұл жағдайды жариялады, соның арқасында Оирехтас келесі күні 1939 жылғы Төтенше өкілеттіктер туралы заңды қабылдады. Бұл заң үкіметке кең ауқымды өкілеттіктер берді, оның ішінде адамдарды қамауға алу, баспасөз бен хат-хабарларды цензуралау және экономиканы бақылау құқықтары кірді. Төтенше өкілеттіктер туралы заң 1946 жылдың 2 қыркүйегінде күшін жойды, алайда төтенше жағдай 1976 жылға дейін ресми түрде тоқтатылмады.

Төтенше жағдайдың негізі

1922 жылғы 6 желтоқсанда, Тәуелсіздік соғысын аяқтаған Англо-Ирландиялық келісімнен кейін, Ирландия аралы Ирландия еркін мемлекеті ретінде белгілі дербес доминионға айналды. 1922 жылғы 7 желтоқсанда Солтүстік Ирландия деп танылған алты солтүстік-шығыс округінің парламенті Ирландия еркін мемлекетінен шығып, Ұлыбританияға қайта қосылуға дауыс берді. Бұл келісімге жауап ретінде Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) келісімді қолдаған және қарсы болған топтары арасында қызыл Ирландия азаматтық соғысы басталды. 1932 жылдан кейін жаңа мемлекеттің басқарушы партиясы республикалық «Фианна Фейл» болды, оның төрағасы Эмон де Валера (Ирландия соғыстары мен Пасха көтерілісінің қатысушысы). 1937 жылы де Валера жаңа конституцияны қабылдады, ол мемлекетті Ұлыбританиядан одан әрі алшақтатты және оның атын «Ирландия» деп өзгертті. Сондай-ақ ол 1932-1938 жылдар аралығында Англо-Ирландия сауда соғысын жүргізді. Де Валераның Ұлыбритания премьер-министрі Невилл Чемберленмен жақсы қарым-қатынасы болды. Ол екі елдің экономикалық дауларын шешті және 1921 жылғы Англо-Ирландиялық келісім бойынша британдық сот өкілінде қалған Берехэвен, Коб және Лоуг Свилли келісімдік порларын қайтару бойынша келіссөздер жүргізді. Екі ел арасындағы негізгі келіспеушілік Солтүстік Ирландияның мәртебесіне қатысты болды. Ирландия оны өз заңды аумағы деп санайтын, ал Ұлыбритания оны өз заңды аумағы деп санайтын. Ирландия ішінде келісімге қарсы қарулы оппозиция келісімге қарсы ИРА деп аталды және өзін Ирландияның «нағыз» үкіметі деп есептеді. Бұл ИРА 1939 жылғы қаңтардан 1940 жылғы наурызға дейін Англияда ірі саботаж және бомбалау науқанын жүргізді – 1939 жылғы «S» жоспары. Бұл шабуылдар шамамен 300 жарылыс/саботаж әрекеттерінен тұрды, нәтижесінде 10 адам қаза тауып, 96 адам жарақат алды.

Төтенше жағдай жариялау

1939 жылдың 1 қыркүйегінде неміс әскерлері Польшаға батыстан басып кірді (содан кейін 17 қыркүйекте Совет Одағы шығыстан басып кірді), бұл Ұлыбритания және Франциямен, сондай-ақ олардың одақтастарымен соғыстың басталуына әкеп соқты. 2 қыркүйекте де Валера Dáil Éireann (парламенттің төменгі палатасы) ел үшін ең жақсы саясат – бейтараптық екенін мәлімдеді. Ол Dáil және жалпы ел тарапынан дерлік толық қолдау тапты (дегенмен көптегендер британдық әскер қатарына қосылды). 1937 жылғы Конституцияға түзетулер енгізіліп, Үкіметке төтенше жағдайларда қажетті шараларды қабылдауға рұқсат берілді, сосын 1939 жылғы Төтенше жағдайлар туралы заң қабылданды, ол баспасөз бен почта хат-хабарларын цензуралауды қамтыды. Үкімет жаңа министр Сеан Лемас басшылығымен елдің экономикалық өмірін бақылауға алды. Осы өкілеттіктердің барлығы кеңінен пайдаланылды. Қылмыс жасаған немесе жасауға дайын тұрғандарды қамауға алу ИРА-ға қарсы жиі қолданылды. Цензураны қорғаныс шараларын үйлестіру министрі Франк Эйкен басқарды. Мемлекеттің бейтараптығына зиян келтіруі мүмкін материалдардың жариялануын болдырмау және оның шетелдік барлау орталығына айналуына жол бермеу қажет болды. Бірақ Төтенше жағдай кезеңінде Заң, Ұлыбритания қарулы күштерінде қызмет ететін ирландтық әскерлердің саны туралы ақпаратты жариялауды немесе мемлекет ішіндегі еңбек дауларын болдырмау сияқты партиялық саяси мақсаттар үшін де қолданыла бастады. Сонымен қатар, ирланд халқына берілетін ақпарат та мұқият бақыланды. Де Валера Сыртқы істер министрінің міндеттерін атқарды, бірақ Сыртқы істер департаментінің хатшысы Джозеф Уолше өте ықпалды болды.

Бейтараптық саясаты

Төтенше жағдай жарияланған кезде Уолш Дублиндегі неміс министрі Эдуард Хемпельден Германия өз легациясын тыңшылыққа пайдаланбайтынына және Ұлыбританиямен Ирландияның саудасына шабуыл жасамауына кепілдік беруін сұрады. Одан кейін ол 6 қыркүйекте Лондонға сапар шегіп, Доминион хатшысы Энтони Иденмен кездесті, ол келісімшіл болды және келесі кабинет отырыстарында Ирландияның бейтараптығын қорғады. Сонымен қатар, сэр Джон Маффиді Дублиндегі Ұлыбритания өкілі етіп тағайындау туралы келісімге келді. Ирландия үкіметі үшін бейтараптық екі тараптың біріне де жақтаспауды білдірді. Бір жағынан, бұл әскери іс-қимылдарды ашық түрде жариялауды, мысалы, су асты қайықтарының көрінуін немесе парашютистердің келуін, сондай-ақ кез келген шетелдік барлау қызметін тоқтатуды білдірді. Ирландияның географиялық орны осы саясатты (көптеген тарихшылардың пікірінше, толық және тұрақты түрде қолданылды) Германияға қарағанда одақтастарға көбірек пайда әкелді. Мысалы, мемлекетке құлаған британдық ұшқыштарға, егер олар жауынгерлік миссияда болмағанын дәлелдей алса, босатылуға рұқсат берілді; әйтпесе олар "лицензиямен" босатылды (қалмауға уәде). Көптеген адамдар Солтүстік Ирландия арқылы Ұлыбританияға қашуды таңдады. Сонымен қатар, одақтас механиктерге құлаған одақтас ұшақтарын алып кетуге рұқсат берілді. Британдық және ирландтық барлау қызметтері арасында кең ауқымды ынтымақтастық және Атлант мұхитының егжей-тегжейлі ауа райы туралы ақпарат алмасу болды; D күніне жасалған шабуылға қатысты шешімге Блэксод шығанағындағы ауа райы туралы есеп әсер етті. Екінші жағынан, соғыстың алғашқы жылдары үкімет екі тараптың бірін де ашық түрде қолдамады. Бұл ішінара де Валераның ұлттық бірлікті сақтауының қажеттілігіне байланысты, бұл британдықтармен байланысқа түскімсіз ирланд қоғамының үлкен бөлігін қанағаттандыруды білдірді, олардың кейбіреулері Германияға (1916 жылғы көтерілісшілерге қару-жарақпен қамтамасыз етуге жасаған әрекет сәтсіз аяқталған) белгілі бір дәрежеде құрметпен қарады. Айкен мен Уолш та осы көзқарасты бөлісті. Де Валера мен Ричард Малкахи сияқты көптеген адамдар, британдықтарға қарсы наразылықтың салдарынан, ирланд халқының Германияға деген симпатиясы басым екенін болжады, ал де Валера одақтастарға қосылудың қоғамдық пікірді толығымен немістерге қарай бұратынын қауптады. Де Валера басқарған Фианна Фейл үкіметі жалғыз өзі билік жүргізді және шешім қабылдау кезінде басқа партияларды қабылдамады.

On the declaration of the emergency, Walshe asked for assurances from the German minister in Dublin, Eduard Hempel, that Germany would not use its legation for espionage nor attack Irish trade with Great Britain. He then travelled to London on 6 September where he met the Dominions Secretary, Anthony Eden, who was conciliatory and defended Irish neutrality in subsequent Cabinet meetings. In addition, the appointment of Sir John Maffey as a British representative in Dublin was agreed. For the Irish government, neutrality meant not displaying alignment with either side. On one hand, that meant the open announcement of military activity such as the sighting of submarines or the arrival of parachutists and the suppression of any foreign intelligence activity. Ireland's geographic position meant that this policy (which was, in the view of most historians, applied fully and consistently) tended to benefit the Allies more than Germany. For example, British airmen who crash landed in the State were allowed to go free if they could claim not to have been on a combat mission; otherwise they were released "on licence" (promise to remain). Many chose to escape to Great Britain via Northern Ireland. Also, Allied mechanics were allowed to retrieve crash landed Allied aircraft. There was extensive co operation between British and Irish intelligence and the exchange of information such as detailed weather reports of the Atlantic Ocean; the decision to go ahead with the D day landings was influenced by a weather report from Blacksod Bay, County Mayo. On the other hand, in the first few years of the war, the government did not show any overt preference for either side. This is partly because de Valera had to keep national unity, which meant accommodating the large swathe of Irish society that rejected anything to do with the British, some of whom admired Germany (which had failed in an attempt to supply a small cache of arms to the rebels of 1916) to some extent. These attitudes were shared by Aiken and by Walshe. Many, including de Valera and Richard Mulcahy, estimated Irish popular sympathies as favouring Germany due to anti British hostility, and de Valera feared that joining the Allies would drive public opinion completely towards the Germans. The Fianna Fáil government, headed by de Valera, ruled alone and did not accommodate any other party in decision making.

ИРА және төтенше жағдай

Төтенше жағдайдың алғашқы айларында мемлекетке ең үлкен қауіп ИРА-дан келді. 1939 жылғы Рождестволық шабуылында ИРА Ирландия армиясынан 1 миллион оқ-дәрі ұрлады (оның көп бөлігі кейін апталар ішінде қалпына келтірілді), сондай-ақ көптеген адамдар, көбінесе полицейлер қаза тапты. Бұған қоса, Сеан МакБрайдтың хабеас корпус талабы қолданыстағы төтенше жағдай заңнамасын күштен шығарды, нәтижесінде барлық тұтқындалғандар босатылды. Үкімет 1939 және 1940 жылдарғы Мемлекетке қарсы қылмыстар туралы заңдарға жауап берді, ол Арнайы қылмыстық сотты құрды және ИРА белсенділерін қайтадан тұтқындап, интернатқа жіберді. Осы кезеңде екі ИРА мүшесі аштық ереуілінен қайтыс болды – еркін қауымдастық құруды талап ету және екі тұтқынды (ИРА еріктілері Ники Доэрти және Джон Двайер) қылмыстық бөлімнен түрмедегі республикалық аймаққа (Маунтджой түрмесі) көшіруді талап ету. 17 ақпан күні 1940 жылы Тони Д'Арси өзінің қайда болғанын есеп беруден бас тартып, аты-жөні мен мекенжайын бермегені үшін тұтқындалды және үш айға сотталды. ИРА еріктісі Д'Арси 52 күндік аштық ереуілінен (16 сәуір 1940 ж.) 32 жасында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде оның әйелі мен үш баласы болды. 29 желтоқсан күні 1939 жылы Джек Макнила және басқа бірнеше адам Дублиннің оңтүстігінде заңсыз радио хабар тарату станциясы орналасқан жерде тұтқындалды. Макнила мен тағы үш ИРА мүшесі Маунтджой түрмесіне қамалды, әскери трибуналда «Ирландиялық республикалық пират радиостанциясын басқару арқылы үкімет функциясын узурпациялау» қылмысы бойынша сотталды (және кінәлі деп танылды). Макнила екі жылға бас бостандығынан айырылды. Ирландия еркін мемлекеті үкіметінен ешқандай жеңілдік алмағандықтан, Макнила 19 сәуірде 1940 жылы Дублиндегі Сент-Брисин әскери госпиталінің әскери бөлімінде 55 күндік аштық ереуілінен кейін қайтыс болды. 1940 жылдың қыркүйегінде екі полицейді өлтіргені үшін екі ИРА мүшесі (Патрик Макграт және Томас Харт) жазаланды. ИРА интернаттаудың қатаң қолданылуына, аштық ереуілдердің тоқтатылуына және өлім жазасы қолданылатын қылмыстар үшін асылуға қарсы тұруда тиімсіз болып көрінді. 1940 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың желтоқсанына дейін Ирландияда жеті ИРА мүшесі жазаланды: Патрик Макграт, Томас Харт, Ричард Госс, Джордж Плант және Морис О’Нилл атылып, ал тағы екеуі асылды (Том Уильямс Крамлин Роуд түрмесінде, Белфаст және Чарли Керинс Маунтджой түрмесінде, Дублин). Морис О’Нилл мен Ричард Госс – Ирландия мемлекеті адам өлтірмеген қылмыс үшін өлім жазасын алған жалғыз адамдар. 1941 жылы ИРА-ның Германияның басып кіруіне деген үміті күшін жойды және АҚШ-тан қаржы ағыны тоқтатылды. ИРА жетекшілері көбінесе Curragh лагерінде интернатта болды, онда оларға барған сайын жаман қарайтын, немесе қашып жүрді. Көптеген интернаттағылар шартты түрде босатылды. ИРА Солтүстік Ирландияда аз ғана белсенділік танытты, бірақ Ирландияның тұрақтылығына қауіп төндірмеді. ИРА неміс барлау қызметімен (Abwehr) және Сыртқы істер министрлігімен байланыс орнатты, Франсис Стюарт сияқты адамдар Германияға сөйлесуге барды, бірақ бұл әрекеттер Abwehr және Сыртқы істер министрлігінің нашар жұмысы мен ИРА-ның әлсіздігі салдарынан көбінесе нәтижесіз болды. Германиядан да адамдар Ирландияға келді, олардың ең танымал өкілі Герман Гертц болды, ол «Кэтлин жоспарымен» ұсталды, бұл жоспар ИРА-ның Германияның қолдауымен Солтүстік Ирландияға басып кіру жоспарын егжей-тегжейлі сипаттады. (Сондай-ақ Ирландиялық республикалық армияның Abwehr-мен ынтымақтастығын қараңыз.)

In the early months of the emergency, the greatest threat to the State came from the IRA. In the Christmas Raid in 1939, one million rounds of ammunition were stolen from the Irish Army by the IRA (though it was mostly recovered in the following weeks) and there were a number of killings, mostly of policemen. In addition, the existing emergency legislation was undermined by the obtaining of a writ of habeas corpus by Seán MacBride which resulted in the release of all those who had been interned. The government responded with the 1939 and 1940 Offences Against the State Acts, which established the Special Criminal Court, and rearrested and interned IRA activists. During this time two IRA men died as the result of hunger strikes – demanding free association and to have two prisoners (IRA Volunteers Nicky Doherty of County Meath and John Dwyer) moved from the criminal wing to the Republican area within the prison (Mountjoy Jail). On 17 February 1940 Tony D'Arcy was arrested and sentenced to three months for refusing to account for his movements and for not giving his name and address. IRA volunteer D'Arcy died as a result of a 52 day Hunger strike (16 April 1940) at the age of 32. At the time of his death D'Arcy left a wife and three young children. On 29 December 1939 Jack McNeela and several others were arrested in south Dublin at a location where an illegal radio transmitter was operating. McNeela and three other IRA men were imprisoned in Mountjoy Jail, tried (and found guilty) by a military tribunal for "conspiracy to usurp a function of Government" by operating a pro Irish Republican pirate radio station, with McNeela being sentenced to two years imprisonment. With no concessions from the Irish Free State government, McNeela died on 19 April 1940 after 55 days on hunger strike in the Military Wing of St Bricin's Military Hospital, Dublin. Two IRA men (Patrick McGrath and Thomas Harte) were executed for the murder of two policemen in September 1940. The IRA became increasingly ineffective in the face of the resolute use of internment, the breaking of hunger strikes, and the application of hanging for capital offences. A total of seven IRA men were executed in Ireland between September 1940 and December 1944: Patrick McGrath, Thomas Harte, Richard Goss, George Plant, and Maurice O’Neill were executed by firing squad, while two others were hanged – Tom Williams in Crumlin Road Gaol, Belfast) and Charlie Kerins in Mountjoy Jail, Dublin. Maurice O'Neill and Richard Goss were the only people executed by the Irish state for a non murder crime. During 1941, the IRA's hopes of a German invasion had faded and funding from the United States had been cut off. The IRA leadership were mostly interned within the Curragh Camp, where they were treated increasingly harshly, or on the run. Most internees accepted release on parole. The IRA remained barely active in Northern Ireland, but they were not a threat to the stability of Ireland. The IRA fostered links with German intelligence (the Abwehr) and Foreign Ministry, with men such as Francis Stuart travelling to Germany to talk, though these attempts were largely ineffectual due to a combination of Abwehr and Foreign Ministry incompetence and IRA weakness. Germans also came to Ireland, the most notable of whom was Hermann Görtz, who was captured in possession of "Plan Kathleen", an IRA plan that detailed a German supported invasion of Northern Ireland. (See also Irish Republican Army–Abwehr collaboration.)

Біріктіруден бас тартылды

1940 жылдың маусым айында Ирландиядағы британдық өкілі Маффи «біздің аралдық тобымыздың стратегиялық біртүтастығы» Ольстер одағынан басым болуы керек деп талап етті, ал Черчилль Ирландияға қарсы әскери қимылдар жасалмауы керектігін нақты айтты. 1938 жылы Ирландиямен сауда келісімін жүргізген, Доминион істері жөніндегі мемлекеттік хатшы болған британдық денсаулық сақтау министрі Малкольм Макдональд, мүмкіндіктерді зерттеу үшін Де Валерамен бірге Дублинге жіберілді. Осыдан кейін Чемберлен Ұлыбритания үкіметін біртүтас Ирландия құруға міндеттейтін алты тармақты ұсыныс жасады және осы мақсатқа жету үшін бірлескен орган құруды ұсынды. Бірлескен қорғаныс кеңесі дереу құрылып, мемлекетке әскери жабдықтар беріледі. Қарсылығында мемлекет одақтастарға қосылып, барлық неміс және итальяндық шетелдік азаматтарды ұстап алуға міндеттенетін еді. Ирландия үкіметі бұл ұсынысты қабылдамады, содан кейін Ирландияның бірігуіне қатысты қадамдарды күшейту мақсатында түзетулер енгізілді. Енді Ирландиядан соғысқа қосылу талап етілмей, тек британдық күштерді ирландиялық базалар мен порттарды пайдалануға шақыру ғана қаланды. Де Валера 4 шілдеде түзетілген ұсынысты қабылдамады және қарсы ұсыныс жасамады. Мұның бір себебі, егер мұндай ұсыныс қабылданса, Ирландияның болашақтағы бөлінуі қаншалықты зиян келтіретінін бағалау қиындығы болды. Басты себептердің бірі – Ирландия үкіметі Ұлыбританияның соғысты жеңіске жеткізе алмайтынына сенгендіктен, жеңілген тарапта болуды қаламады. Келіссөздер барысында Уолш Де Валера үшін екі ескертпе дайындады (олардың бірі «Ұлыбританияның сөзсіз жеңілісі» деп аталды), онда Ұлыбританияның оқшаулануы, империясының ыдырауы және соңында Германияның оны талқандайтыны болжалды. Вальш Петан үкіметінің сипаттамасын жақсы бағалады. Уолштің ескертпелері Де Валераға әсер етті, ол Макдональдқа Ұлыбританияның «осы алып [неміс] машинасына» қарсы тұра алмайтынын айтты. Дегенмен, 1940 жылдың мамырынан бастап Уолш пен ирландиялық әскери барлау қызметінің полковнигі Лиам Арчер Солтүстік Ирландиядағы әріптестерімен Германияның басып кіруі жағдайында Ирландияны қорғау мәселесін талқылады және Ұлыбританияның шекара арқылы әскери қимылдарының жалпы стратегиялық жоспары – «W жоспары» әзірленді, егер шақырылса іске асырылатын еді.

By June 1940, the British representative in Ireland, Maffey, was urging that "the strategic unity of our island group" should take precedence over Ulster Unionism, and Churchill was making clear that there should be no military action taken against Ireland. The British Minister for Health, Malcolm MacDonald, who had negotiated the 1938 trade agreement with Ireland whilst Secretary of State for Dominion Affairs, was sent to Dublin to explore possibilities with de Valera. From these Chamberlain produced a six point proposal that committed the UK government to a united Ireland and proposed the setting up of a joint body to effect this. A Joint Defence Council would be set up immediately and the State provided with military equipment. In return the State would join the Allies and intern all German and Italian aliens. Rejected by the Irish government, the proposal was then amended to strengthen the steps towards a united Ireland, and no longer requiring Ireland to join the war, but only to invite British forces to use Irish bases and ports. De Valera rejected the revised proposal on 4 July and made no counter proposal. One reason for this would have been the difficult calculation of how damaging the inevitable split in Ireland would be if such a proposal was accepted. One of the main reasons was that the Irish Government thought that the UK would lose the war and did not want to be on the losing side: during the negotiations Walshe had produced two memoranda for de Valera (one entitled Britain's Inevitable Defeat) predicting the isolation of Great Britain, the dismemberment of its empire, and finally its inevitable crushing by Germany. Walshe also wrote approvingly of the character of the Pétain government. Walshe's memoranda affected de Valera, with him telling MacDonald that Great Britain "could not destroy this colossal [German] machine". Nevertheless, from May 1940, Walshe and Col Liam Archer of Irish Military Intelligence discussed the defence of Ireland in the event of a German invasion with counterparts in Northern Ireland and a general strategic plan for UK military action "Plan W" across the border "if invited" was developed.

Порттар мен теңіз қатынасы

Ирландияның саудасының басым бөлігі Ұлыбританиямен жүзеге асырылды, ал тауарлардың көп бөлігі де сол елден келіп түсті. Германия Ұлыбританияны блокадалауға тырысқан кезде бұл ирланд үкіметі үшін үлкен қиындықтар тудырды. Сонымен қатар, Ұлыбритания ирланд кемелерінен өздерінің "navicert" жүйесі бойынша жұмыс істеуді талап етті. 1940 жылдың қыркүйегінде сауда, теңіз көлігі және экспорт мәселелері бойынша келісімдерге келуге әрекет жасалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. "Екі тарап арасындағы негізгі дау – Ұлыбритания ұсынған бағалар" болды. Бұл Германия тарапынан көрсетілген қысым нәтижесінде, жүк тасымалдау және жөндеу мүмкіндіктерін беруден бас тартуға байланысты болды, соның ішінде Ирландияны блокадалау туралы ұсыныс пен Уэксфорд графтығындағы Амбростаун және Кэмпил елді мекендерін бомбалау да осыған себеп болды. 1940 жылдың күзіне қарай Германияның басып кіру қаупі азайды, бірақ Ұлыбритания мен Ирландия арасындағы қарым-қатынас нашарлады, себебі одақтас кемелері U-көшбасшалардың шабуылынан көп шығынға ұшырады. Бұл шығындарды азайту үшін Ұлыбритания Ирландияның батыс жағалауында теңіз және әуе базаларын орналастыруды қалады. 5 қарашада Төменгі палатада Черчилль былай деді:

"Біздің флотилияларымыз бен ұшақтарымызды Ирландияның оңтүстік және батыс жағалауларында жанармаймен қамтамасыз етуге және осылайша Ирландияның да, Ұлыбританияның да тіршілік көзі болып табылатын сауданы қорғауға мүмкіндік болмауы – өте ауыр және қайғылы жағдай, және бұл жүк біздің иығымызға ешқашан салынуға тиіс емес еді, олар қаншалықты кең болса да." Ирландия үкіметі бұл сөздерді басып алу туралы нақты ескерту ретінде қабылдады. Қарулы басып алу мүмкіндігі де болды (Ұлыбритания 1940 жылдың мамырында Исландияны басып алған болатын), бірақ барлық дәлелдер осылай болса да, бұл қауіптің аса зор болмағанын көрсетеді. Британдық кабинет пен үкіметтің, сондай-ақ олардың одақтастарының көптеген өкілдері Ирландияға қарулы араласуға қарсы болды; алайда, 1940 жылдың соңы мен 1941 жылдың басында екі ел арасындағы қарым-қатынас нашарлады. Британдықтар Солтүстік Ирландиядағы әскерлердің орналасуы туралы ақпаратты Ирландиямен бөлісуді тоқтатты, ал ирланд армиясы британдықтарға қарсы қорғаныс жоспарларын жасады. Ұлыбритания Ирландиямен сауданы шектеуді де бастады, себебі егер Ирландия тауар жеткізушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ештеңе жасамаса, онда Ұлыбританияда сезіліп жатқан қиындықтарды бөлісуі керек деп санды. Екі ел арасындағы қарым-қатынас 1941 жылдың ортасында ғана жақсарды, Германияның Кеңес Одағына басып кіруі және соғыс өнеркәсібінде жұмыс істеу үшін Ұлыбританияға ирланд иммигранттарын қабылдау туралы келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде 1945 жылға қарай шамамен 200 000 ирланд азаматы осы елде жұмыс істеді.

Экономика

Тек 2000 жылдан бастап соғыс кезеңіндегі ирланд экономикасы дипломатия және соғыс мәселелерінен алшақтап, зерттелді. 1940 жылдың ортасында Францияның құлауынан кейін көмір, өндірілген тауарлар мен отын майына қатысты Ұлыбританияға тәуелділік сақталып, олардың жеткізілуі азайды, бұл баға инфляциясына және белсенді қара нарыққа әкелді. Бидай қоры төмендеген кезде "кедейлер нан іздеген ауылды тышқандар сияқты" екені айтылды, ал толық нормалаудың енгізілуі "біршама кешіктірілді" деп есептелді. Тиф қайта оралды және үкімет 1941 жылдың соңында ашаршылықтан көмек көрсетуді жоспарлай бастады. Дублиндегі британдық баспасөз атташесі Джон Бетджеман "Көмір жоқ. Бензин жоқ. Газ жоқ. Электр жоқ. Парафин жоқ. Гиннес жақсы" деп хабарлады. 1942 жылдың наурыз айында үкімет сыра экспортын тоқтатып, бидайды көбірек, ал арпаны аз өсіруге шешім қабылдады. Сыра тапшылығының алдындағы жағдайлардың нәтижесінде, Ұлыбритания нан жасауға жарамды бидай мен көмірді жеткізіп, ал Ирландия сыра экспортына рұқсат берді. "Бұл жабдықтамалар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейтарап Ирландияны аман сақтауға және оның бейтараптығын сақтап қалуға мүмкіндік берді".

Ирландия мен бейтарап АҚШ

Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде АҚШ президенті Франклин Рузвельт болды. АҚШ бейтараптық саясат ұстанды, ал Рузвельттің әрекеттері бейтараптық заңнамасымен шектелгенімен, ол нацистік идеологияға қарсы күрестің жақтаушысы, Ұлыбританияның соғыстағы мүддесін қолдаушы және Черчилльмен жеке қарым-қатынаста болды. АҚШ-тың Ирландиядағы өкілі Дэвид Грей, Рузвельт пен оның әйелі Элеонораның жақын досы еді. Де Валера АҚШ-ты кез келген тараптан болатын басқыншылыққа қарсы қорған ретінде қарастырды, ал АҚШ Ұлыбританияның соғыстағы қолдауын басымдыққа қойды. Сондықтан, Ирландияның бейтараптығын қолдағанмен, оның бүкіл аралға таралуына күмәнданады және порттар мәселесі бойынша Ұлыбританиямен келісімге келуді қалады, мүмкін оларды жалға алу арқылы. Қару сату мәселесі аса маңызды болды. Соғыс жариялану АҚШ-ты сол кездегі заңдарға сәйкес соғысушы тараптарға қару сатудан заңдық тұрғыдан тоқтатып тастады. Бұл себепті Ирландия қысқа мерзімге заңды айналып өту үшін қару сатудың транзиттік арнасы ретінде қарастырылды. Алайда, 1939 жылдың қараша айында Конгресс «ақша және алып кету» қағидасы бойынша барлық соғысушы тараптарға қару сатуға рұқсат беретін заңды өзгертуге келісті. Дегенмен, Ирландия үкіметі АҚШ-тан қару сатып алуды қалады. Бұл Грей мен британ үкіметі тарапынан қолдау тапты, бірақ тек өздерінің үлесінен емес. Нәтижесінде, 1940 жылы АҚШ-тың барлық артық қару-жарағы Ұлыбритания мен Канадаға сатылды. Рузвельт әкімшілігінің Ұлыбританияны күшті қолдауы Ирландия үкіметін 1940 жылдың қараша айында өткен президент сайлауында Рузвельтке қарсы изоляционистік көзқарасты күшейтуге және де Валераның АҚШ-қа изоляционизмді қолдау туралы Рождестволық радио хабарламаларын таратуға итермеледі. 1941 жылдың қаңтар айында Ұлыбритания мен Ирландияға сапармен келген Рузвельттің арнайы өкілі Венделл Уилкиге ықпал ету әрекеті сәтсіз аяқталды. АҚШ-тан қару алу мақсатымен де Валера Айкенді Вашингтонға жіберді. Грей сапар идеясын қолдады, бірақ Айкеннің осы міндетті атқаруға лайықты екеніне күмәнданады және ирландтардың қару-жарақ алуы үшін британдық сатып алу комиссиясымен ынтымақтасу қажет екенін атап өтті. Айкен 1941 жылдың наурыз айында Ирландиядан кетті. Сент-Патрик күніне арналған сөзінде де Валера Ирландия екі тараптан да блокадаға ұшырағанын және бейтараптық Ирландияны «империялық авантюризмнің қауіп-қатерлерінен» қорғағанын мәлімдеді. Айкеннің сапары сәтсіз аяқталды. Оның британдықтарға қарсы көзқарасы және американдықтардың пікірінше, Ирландияның әскери әлеуетін жоғары бағалауы, әкімшіліктің соғысқа қатысты саясатына қайшы келді. Рузвельт пен әкімшіліктің басқа да мүшелерін наразылыққа ұшыратқаннан бөлек, ол Грей берген Элеонора Рузвельт сияқты жоғары лауазымды демократтарға арналған ұсыным хаттарын пайдаланбады. Айкен сапарының соңғы жеті аптасын әкімшілікке қарсы сөйлеулермен өткізді, изоляционистік көзқарастармен тығыз байланыста болды. Нәтижесінде АҚШ мемлекетке қару сатпады, екі ел арасындағы қарым-қатынас нашарлады, АҚШ Ұлыбританияны қолдауында одан да бекем болды. 1941 жылдың қазан айында Ирландия үкіметінен Ленд-Лизингке байланысты қызметкерлерді орналастыру туралы Солтүстік Ирландияға қатысты ниетін сұраған нота алғаннан кейін АҚШ Мемлекеттік департаменті оларды британ үкіметіне жолдады, өйткені Солтүстік Ирландия, олардың талабы бойынша, Ұлыбританияның бір бөлігі еді.

At the beginning of the Second World War, the United States President was Franklin Roosevelt. The United States was neutral, and Roosevelt's actions were circumscribed by neutrality legislation; however, Roosevelt was a vehement anti Nazi, an unequivocal supporter of the UK in the war, and personally close to Churchill. The US minister to Ireland was David Gray, a personal friend of Roosevelt and his wife Eleanor. De Valera saw the US as a bulwark against invasion from any party, while the US saw the support of Britain in the war as the priority, and so while supportive of Irish neutrality was sceptical of it extending over the whole island and wanted an arrangement to be made with the UK over ports, possibly through the leasing of them. The sale of arms was a major issue. The declaration of war legally impeded the US from selling any arms to belligerents under the laws in force at the time; this led to Ireland being briefly considered as a possible conduit for arms sales to circumvent the law. However, in November 1939 Congress agreed to change the law to allow the sale of arms to all belligerents on a "cash and carry" basis. Nevertheless, the Irish government wanted the US to sell them arms. This was supported by Gray, and by the British government, but only if not at the expense of their own allocation. As a result, in 1940 all surplus US arms were sold to the UK and Canada. The strong support of the UK by the Roosevelt administration led the Irish government to try to bolster anti Roosevelt isolationist opinion in the November 1940 presidential election and a Christmas radio broadcast by de Valera to the US supporting isolationism. An attempt to influence Roosevelt's special emissary, Wendell Willkie, on a visit to Great Britain and Ireland in January 1941, failed. In a further attempt to obtain arms from the US de Valera decided that Aiken should visit Washington. Gray supported the idea of a visit, but had doubts over whether Aiken was the right person to make it, and stressed that the Irish were only likely to obtain arms if they co operated with the British Purchasing Commission. Aiken left Ireland in March 1941. For his St Patrick's Day address, de Valera claimed that Ireland was under blockade from both sides and that neutrality protected Ireland from "the hazards of imperial adventure". Aiken's visit was disastrous. His anti British views and, in American eyes, overestimation of Ireland's military capabilities went across all the administration's policies towards the war. As well as alienating Roosevelt and other members of the administration, he failed to use the letters of introduction to senior Democrats, including Eleanor Roosevelt, provided to him by Gray. Aiken spent the last seven weeks of his visit on what was seen as an anti administration speaking tour, associating closely with isolationist opinion. The result was that the US would not sell any armaments to the State, and relations between the two countries significantly worsened, the US becoming even more unequivocal in its support of the UK. In October 1941 on receiving a note from the Irish government asking for its intentions with regard to Northern Ireland on the stationing of personnel associated with lend lease, the US State Department referred them to the British government as Northern Ireland was, they insisted, part of the UK.

Белфаст жарылысы

Сол уақытта Солтүстік Ирландия (Ұлыбританияның бір бөлігі ретінде) соғыста болды және Белфасттағы Харланд және Вольф кеме жасаушылықтары неміс шабуылының стратегиялық мақсаттарының бірі болды. 1941 жылдың 7 сәуірінде Люфтваффе Белфастқа бомба шабуылы жасады, нәтижесінде сегіз адам қаза тапты. 1941 жылдың 15 сәуірінде 180 Люфтваффе бомбалаушысы Белфастқа шабуылдады. Белфасты қорғауға тек бір Ұлыбритания Корольдік әуе күштері эскадрильясы және жеті зениттік батарея болды. 200 тоннадан астам жарылғыш заттар, парашюттерге ілінген 80 жер минасы және 800 отты бомба контейнері тасталды. 1000-нан астам адам қаза тауып, 56 000 үй (қаланың тұрғын үй қорының жартысынан астамы) зақымданды, нәтижесінде 100 000 адам уақытша баспанасыз қалды. Сағат 4:30-да Солтүстік Ирландияның сауда министрі Бэзил Брук де Валерадан көмек сұрады. Екі сағат ішінде Дублин, Дрогеда, Дандолк және Дун Лаогхайр қалаларынан 13 өрт сөндіру машинасы Белфасттағы әріптестеріне көмек көрсету үшін Ирландия шекарасын өтті. Де Валера бұл оқиғадан кейін "олар біздің халқымыз" деген сөздерімен сөйледі. 4 мамырда тағы бір шабуыл болғанымен, ол кемежайлар мен кеме құрылыс алаңдарымен шектелді.

Дублиндегі бомбалау

1941 жылдың 2 қаңтарында Ирландия аумағына бірнеше шағын неміс бомбалаулары болды. Борис, Карлоу округінде үш адам қаза тауып, Вексфорд, Дублин және Каррагта басқа да оқиғалар тіркелді. Халық бұған дейін де алаңдаған еді, неміс басқыншылығынан қорқып, бомбалаулар осы алаңдаушылықты күшейтті. Немістерді одан әрі ашуландырмау үшін Ирландия билігі бастапқыда бомбалардың неміс екенін растаудан бас тартты. Кейіннен қоғамдық пікір мен ИРА-ның бомбалар британдық немесе неміс болғанымен, британдық ұшақтардан тасталғаны туралы мәлімдемелері Ирландия үкіметін жоққа шығаруға мәжбүр етті. 1941 жылдың 30-31 мамыр түнінде Дублиннің солтүстік бөлігі Люфтваффе әуе шабуылына ұшырады. Summerhill Parade, North Strand және North Circular Road көшелерінде отыз сегіз адам қаза тауып, жетпіс үй қирады. Бұрынғы бомбалау оқиғаларынан өзгеше, бұл шабуылды Люфтваффе жасады деген күмәнді болған жоқ. Ирландия үкіметі дереу наразылық білдірді, ал Германия жоғары желдің немесе британдықтардың навигациялық сигналдарға араласуының нәтижесі екенін айтып, кешірім сұрады. Кейінірек Черчилль бұл шабуылдардың себебі британдықтардың Люфтваффе радиожүргізу сәулелерін бұрмалап, ұшақтарды жолдан тайдырған өнертабысы болуы мүмкін екенін мойындады. Ол кезде Дублинде қараңғыландыру ережелері шектеулі болғандықтан, қала британдық қалалар сияқты емес, жақсы көрінетін. 3 қазанда неміс ақпарат агенттігі неміс үкіметі өтемақы төлейтінін хабарлады, бірақ соғыстан кейін тек Батыс Германия ғана Маршалл жоспарынан қаражатты пайдаланып оны төледі.

Достастар мен бейтараптық

1940 жылдың маусым айында бейтарап Ирландия мемлекетін одақтастарға қосылуға ынталандыру үшін Черчилль де Валераға Ұлыбритания Ирландияның біртұтас болуын қолдайтынын мәлімдеді, бірақ Черчилль мұны іске асыра алмайтынына сенген де Валера бұл ұсыныстан бас тартты. Британдықтар Дублин үкіметіне жасалған ұсыныс туралы Солтүстік Ирландия үкіметін хабардар етпеді, ал де Валеряның бас тартуы 1970 жылға дейін жарияланбады. 1941 жылы ирланд полициясы Герман Гертц тұрған үйден «Жасыл операцияны» тапқанда, ирландтар дереу Лондондағы MI5-ке көшірмелерін жіберді, ал олар өз кезегінде оларды Белфасттағы Корольдік Ольстер полициясына (RUC) жолдады. Содан кейін британдық және ирландтық барлау қызметтері мен әскерилері бірлесіп W жоспары бойынша әрекет ету жоспарларын жасады. Ирландия армиясының штаб бастығы генерал Маккенна Белфасттағы британдық офицерлерге үнемі барып тұрды, ал 1942 жылы он екі ирланд офицері британдық арнайы күштерімен Армағ графтығының Пойнтцпасс қаласында оқу-жаттығудан өтті. Ынтымақтастық осымен шектелмеді, сонымен қатар британдықтар GPO желілері арқылы сигнал берді, егер неміс ұшақтары Ирландияға қарай бет алса. 1940 жылдың желтоқсанынан бастап Дублин үкіметі Лондоннан «Блитц» салдарынан эвакуацияланған 2000-нан астам британдық әйелдер мен балаларды қабылдауға келісті. Бұл эвакуацияланғандардың арасында бомбалаудан жетім қалған екі жүзден астам бала болды. Ирландиялық кемелерге жасалған шабуылдар, мысалы, Керлогке жасалған шабуыл, британдықтар бастапқыда немістерге жатқызған, бірақ кейіннен жауапкершілікті мойындады және кемеде британдық оқ-дәрілерінің сынықтары табылған кезде өтемақы төлеуді ұсынды. Кемеге No. 307 польшалық түнгі ұрысшы эскадрильясының ұшақтары шабуыл жасады, француз кемесімен шатастырылған. Сент-Джордж каналының Ирландия жағалауынан 7 миль (11 км) қашықтықтағы кен орнату және Ирландия суларын британдық кемелердің қатынасы үшін пайдалану. Лондонға су асты қайықтары байқалғанда хабарланды. Донегал дәлізі британдық ұшақтарға Атлантика мұхиты үстінде патрульдік ұшу кезінде Ирландия аумағынан қысқа жолмен өтуге мүмкіндік берді. Мысалы, 1941 жылы Германияның «Бисмарк» соғыс кемесі Францияға бет алған кезде оны тапқан «Каталина» ұшағы. Соғыс кезінде Ирландияның әуе корпусы британдық қашып кеткен ондаған шарларын атып түсірді. Британдық қарулы траулер «Роберт Хасти» 1941 жылдың маусым айынан бастап Киллибегсте әуе / теңіз құтқару (ASR) міндеттерін орындау үшін орналастырылды. Ирландияға ұшып келген немесе қонған бірнеше одақтас ұшақ экипажы тұтқындалды, бірақ көбісі 1942 жылдан кейін Ұлыбританияға немесе Солтүстік Ирландияға қайтарылды. Соңғы босату 1944 жылдың маусым айында жасалды. Де Валера АҚШ әскерлері Солтүстік Ирландияға қонған кезде Америка үкіметінің «Ирландияны басып алуы» туралы қатты наразылық білдірді. Рузвельт қайтыс болғаннан кейін де Валера Сент-Мари (католик) соборында еске алу рәсімін ұйымдастырды. Елші Дэвид Грей, егер ол Дублиндегі Сент-Патрик (Ирландия шіркеуі) соборында өткізілмесе, қатыспайтынын айтты. Уолш елшімен байланысуға тырысты, бірақ Грейдің қолжетімді емес екендігі айтылды. Екеуі де өткізілмеді. Елші көңіл айтуды қабылдауға қолжетімді болмағандықтан, де Валера оларды жеке өзі жеткізудің орнына, өз хатшысын көңіл айтуды жеткізуге жіберді. Де Валера кейін марқұм президентке құрмет көрсету үшін жарымұшаққа байрақты түсіруді тапсырды. Де Валера соққыға соққы теңдігін, неміс ұшақ экипаждарын Германияға қайтару мүмкін емес екенін, өйткені олар әскери жағынан құнды ақпаратты алып оралуы мүмкін екенін айтты. Алайда 1943 жылы Хемпель ирландтардың неміс тұтқындарын қайтару туралы британдықтармен келіссөздер жүргізгенін білді. Олдкасл түрмесінен қашып құтылуға тырысқанда, бір неміс тұтқыны атып өлтірілді. 1940 жылдың шілдесінде Скиббериннің сыртында үш неміс Абвер агенті Корк графтығына қарасты Кастелтоншендке жақын жерге қонғаннан кейін тұтқындалды. Агенттердің міндеті – Ирландия арқылы Ұлыбританияға кіру еді. 1940 жылдың соңында Ұлыбританияға келген Ральф Ингерсолл сол жылы былай деп жазды: «Ұлыбританиядағы көптеген хабардар адамдар [неміс] су асты кемелерінің Ирландияда базаларын пайдаланып жүргенін күтеді. Дублиндегі кафелерде әскери киімсіз қарапайым су асты кемелерінің экипаждары көптеп көрінеді». Ирландиядағы Абвер тыңшысының басшысы Герман Гертц болды. Шамамен 12 тыңшы жіберілді, көбісі сәл сәтті болды, оның ішінде Гюнтер Шюц, Эрнст Вебер Дроль (бұрынғы цирк мықтысы) және Генри Обид. Соғыс жылдарында Ирландиядағы неміс агенттерінің қызметі және IRA және наразы Ирландия армиясының қызметкерлерімен байланысқа тырысулары. Бұл агенттердің көпшілігі, мүмкін, барлығы да тұтқындалды/ашыққа шығарылды. Дублиндегі неміс елшілігіндегі неміс елшісі Эдуард Хемпельдің радиосы 1943 жылы оның басшыларына ақпарат жіберуіне жол бермеу үшін тәркіленді. Бұл Солтүстік Ирландияда орналасқан американдық күштердің талабы бойынша болған деп есептеледі. Хемпель соғыс бойында Ирландия армиясының күші мен әскерлердің қозғалысын Берлинге жіберіп тұрды, сонымен қатар 1942 жылдың ақпанында неміс соғыс кемелері «Шарнхорст» және «Гнейзенауға» ауа райы туралы хабарламаларды жіберген деп саналады. Британдық әскерилер оның хабарларын ұстап алып, тіркеп отырды. 1943 жылдың 19 мамырында кемені батырған U қайықтың торпедолық шабуылы. Де Валера «бұл ойсыз және кешірілмейтін әрекет болды. Қате болу мүмкін емес, көріну жағдайы жақсы болды және біздің кемелердегі бейтарап белгілер анық болды. Ешқандай ескерту берілмеді» деді. 1941 жылдың 31 мамырындағы «Солтүстік жағалаудағы бомбалау» және 1941 жылдың 5 мамырындағы Донегал графтығындағы Малинде және 1941 жылдың 1 маусымындағы Арклоуда болған басқа да шабуылдар. Де Валераға немістердің жағына өтсе, британдық қару-жарақтарын ұсынуға бірнеше рет тырысты.

In June 1940, to encourage the neutral Irish state to join with the Allies, Churchill indicated to de Valera that the United Kingdom would push for Irish unity, but believing that Churchill could not deliver, de Valera declined the offer. The British did not inform the Government of Northern Ireland that they had made the offer to the Dublin government, and de Valera's rejection was not publicised until 1970. When, in 1941, the Irish police discovered "Operation Green" in a residence where German agent Hermann Görtz had been staying, the Irish promptly passed copies to MI5 in London, who in turn forwarded them to the Royal Ulster Constabulary (RUC) in Belfast. Joint plans of action were then drawn up between the British and Irish intelligence services and military under Plan W.
General McKenna, the Irish Army's Chief of Staff, regularly visited British officers in Belfast and in 1942 twelve Irish officers undertook training with British special forces in Poyntzpass, County Armagh. Cooperation did not end there and also included the British signalling through GPO lines when it believed German planes were headed towards Ireland. From December 1940 onwards the Dublin Government agreed to accept over 2000 British women and children evacuated from London due to "The Blitz". These evacuees included over two hundred children orphaned by the bombing. Attacks on Irish vessels, such as that on the Kerlogue, which the British had initially attributed to the Germans, but later admitted responsibility for and offered to pay compensation when fragments of British ammunition were discovered embedded in the ship. The ship had been attacked by aircraft of the No. 307 Polish Night Fighter Squadron, after being mistaken for a French vessel. The mining of the St George's Channel to within 7 mile (11 km) of the Irish coast at Dungarvan, and the use of Irish waters for British shipping traffic. London was informed when U boats were sighted. The Donegal Corridor allowed British flying boats based on Lough Erne to take a short cut over Irish territory when flying patrols over the Atlantic. The Catalina which located the German battleship Bismarck when it was heading for France in 1941 was one example. Throughout the war, the Irish Air Corps shot down dozens of escaped British barrage balloons. A British armed trawler, the Robert Hastie, was stationed at Killybegs, from June 1941, for air/sea rescue (ASR) duties. Several Allied aircrew who crashed or landed in Ireland were interned though many were returned to Britain or Northern Ireland, especially after 1942. The final release was made in June 1944. De Valera protested vociferously to the American Government about its "invasion of Ireland" when U. S. troops had landed in Northern Ireland. On the death of Roosevelt, de Valera made arrangements for a commemoration service in St Mary's (Catholic) Pro Cathedral. The Ambassador, David Gray, said that he would not attend unless it was held in St. Patrick's (Church of Ireland) Cathedral, Dublin. Walsh tried to contact the Ambassador, but was told that Gray was unavailable. Neither service was held. Since the Ambassador would be unavailable to receive condolences, de Valera sent his secretary to deliver his condolences rather than trying to deliver them in person. De Valera then instructed that flags be lowered to half mast as a mark of respect to the late President. De Valera argued that blow by blow parity, returning German aircrews to Germany could not take place as they could bring back militarily valuable information. However, Hempel was to find out in 1943 that the Irish had been negotiating with the British over returning German internees. One German prisoner was shot while attempting to escape from Oldcastle prison camp. In July 1940, three German Abwehr agents were arrested outside Skibbereen after landing near Castletownshend, County Cork. The agents' mission had been to infiltrate Britain via Ireland. Ralph Ingersoll, who visited Britain in late 1940, wrote that year that "Many informed people in Great Britain suspect that the [German] submarines are using bases in Ireland. There are many stories of submarine crews being seen in the cafés in Dublin out of uniform." The chief Abwehr spy in Ireland was Hermann Görtz. Approximately 12 spies were deployed, mostly with little success, including Günther Schütz, Ernst Weber Drohl (a former circus strongman) and Henry Obed, an Indian. The activities of German agents in Ireland throughout the war years and their attempts to contact and court both IRA and disaffected Irish Army personnel. Many of these agents, if not all, were captured/exposed. The German ambassador at the German Legation in Dublin, Eduard Hempel, had his radio confiscated in 1943 to prevent him from passing information to his leaders. This is thought to have occurred at the insistence of the American forces stationed in Northern Ireland. Hempel had been relaying Irish Army strength and troop movements to Berlin throughout the war, and he is also thought to have relayed weather reports to the German battleships German battleship Scharnhorst and German battleship Gneisenau in February 1942. The British military had been intercepting and logging his transmissions. The U boat torpedo attack which sank the vessel on 19 May 1943. De Valera said that "it was a wanton and inexcusable act. There was no possibility of a mistake, the conditions of visibility were good and the neutral markings on our ships were clear. There was no warning given." The "North Strand Bombing" on 31 May 1941 and others that took place in Malin, County Donegal on 5 May 1941, and Arklow on 1 June 1941. Repeated attempts to offer captured British weaponry to de Valera if he would side with the Germans.

Германиямен қарым-қатынастар

Бейтараптық саясатын ұстану үшін Ирландия үкіметі Германия мен Жапония елшіліктерін жабудан бас тартты. 1939 жылы Германия үкіметі Ирландия және Ұлыбритания туралы өте аз мәліметке ие болды. Бұның себебі Гитлер Ұлыбританиямен келісімге келуге немесе одақтасуға үміттенеді, оны нацистік Германияның «табиғи одақтасы» деп есептеді. 1939-1940 жылдары Ұлыбританияның әскери күшін анықтауға бағытталған күш-жігер басталғанда, алғашқы әрекеттер Ирландия арқылы Ұлыбританияға тыңшыларды жіберуге бағытталды, бірақ бұл әрекеттер тұрақты түрде сәтсіз аяқталды (қараңыз, «Лобстер» және «Кеңірдек» операциялары). Абвер ИРА-мен барлау байланыстарын орнатуға да тырысты, бірақ ИРАның маңызды көмек көрсетуге жарамсыз екенін анықтады – бұл әрекеттер 1939-1943 жылдар аралығында жасалды. Германия әскері Ирландияға басып кіру жоспарларын да жасады. Бұл жоспарлар «Жасыл жоспар» деп аталды, және кез келген басып кіру Ұлыбританияны жаулап алуға бағытталған «Теңіз арыстаны» операциясына қолдау көрсету үшін диверсиялық шабуыл ретінде жүзеге асырылуы керек еді. 1942 жылы екі жоспар да тоқтатылды. 1942 жылы АҚШ әскерлері Солтүстік Ирландияда орналаса бастағанда, «Жасыл жоспар» қайта жаңартылды, себебі неміс жоғары басшылығы (және Ирландия үкіметі) АҚШ әскері 1941 жылы Исландияны (британдық шабуылдан кейін) және Гренландияны басып алғаннан кейін Ирландияға басып кіруі мүмкін деген қауіпті сезінді. Бұл қауіптің нәтижесінде тағы бір неміс барлау жоспары – «Қарқын» операциясы – пайда болды, бірақ күтілген американдық басып кіру болмағандықтан ол тоқтатылды. Британдықтар да Германия басып кірген жағдайда бүкіл аралды басып алу жоспарына ие болды. Олар де Валеряны жеке түрде өз әскерлерінің басып кіруі тек шақыру арқылы ғана болатынына сендіруге тырысты. Бұл жоспар «W жоспары» деп аталды, және оның аясында Ирландия үкіметі мен әскерилері неміс шабуылына қалай ден қою керектігі туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді жасады. Ирландия әскері өз қорғанысы және әскери мүмкіндіктері туралы мәліметтерді британдықтармен және Солтүстік Ирландиядағы әскерлермен бөлісті. Британдықтардың уәделері де Валеряны толығымен сендірмеді, және ол Германия әскерлері Ұлыбританияға қауіп төндіріп тұрғанда, британдықтар мемлекет аумағына басып кіруі мүмкін деп жиі күдіктенді. Ол Солтүстік Ирландияның премьер-министрі Крейгэвонның Лондонды Коб портын басып алуға шақырып отырғанын немесе бейтараптық саясаты бойынша консенсусты бұзуға тырысқанын білмеді. Британдық әскери-теңіз және әуе күштері патрульдерін жүргізуге мүмкіндік беру үшін Лох-Свиллиге қатысты талаптарды жеңілдету сияқты ұсыныстар шиеленісті азайтуға көмектесті. Соғыс шығыстағы науқанында нацистік Германияға қарсы бұрылғанда және Абвердің тиімділігі төмендегенде, 1943-1944 жылдары Ирландия аралындағы операциялар неміс үкіметі мен әскерилері үшін, сондай-ақ британдықтар үшін қызығушылық тудырмады. Жалпы алғанда, осы кезеңде де Валеряның басты назары Ирландияның бейтараптығын сақтауға бағытталды. Ирландия билігінің ИРА-ға қарсы агрессивті ұстау науқанын жүргізуі, оның ішінде Жергілікті қауіпсіздік күштерін (ЖҚК) құру, өлім жазаларын беру және Ирландия әскери барлау қызметінің (G2) агрессивті әрекеттері Дублиндегі неміс елшілігінің қызметі тығыз бақыланатынын және елге тыңшыларды енгізу әрекеттері тез анықталатынын көрсетті. Адольф Гитлер қайтыс болған кезде де Валеря Гемпельге барып, фюрердің өліміне байланысты неміс халқына көңіл айтты. Бұл әрекет мемлекеттің бейтараптығын ескере отырып, дұрыс деп қорғалды. Британдық өкілі сэр Джон Маффи де Валеряның әрекеттерін «ақылсыз, бірақ математикалық тұрғыдан дұрыс» деп бағалады. Ирландия президенті Дуглас Хайд та көңіл айтты, бұл АҚШ-тың министрін ашуландырды, өйткені президент Франклин Д. Рузвельт пен бұрынғы британ премьер-министрі Дэвид Ллойд Джордждың өліміне байланысты осындай әрекеттер жасалмаған еді.

In pursuit of its policy of neutrality, the Irish Government refused to close the German and Japanese embassies. In 1939, the German Government had very little intelligence on Ireland and Britain. This is because Hitler had hoped for a détente or alliance with Britain, whom he considered the "natural allies" of Nazi Germany. When concerted efforts to build a reliable picture of British military strength did begin around 1939–1940, efforts were first made to infiltrate spies to Britain via Ireland, but these attempts consistently failed (see Operation Lobster and Operation Seagull). The Abwehr also made attempts to foster intelligence gathering links with the IRA, but found that the IRA was in no condition to be of serious use — these attempts were to occur during the period 1939–1943. The German military also drew up plans detailing how an invasion of Ireland might take place. These plans were titled Plan Green and any invasion was to act as a diversionary attack in support of a main attack to conquer Britain titled Operation Sea Lion. Both of these plans were shelved by 1942. When US Army troops began to be stationed in Northern Ireland in 1942, Plan Green was reprinted because there was a fear amongst the German High Command (and the Irish Government) that the US Army might attempt an invasion of Ireland, following its occupation of Iceland (after the British invasion) and Greenland in 1941. These fears led to another German intelligence plan – Operation Osprey – but it was abandoned when the feared American invasion failed to take place. The British also had a plan to occupy the entire island as a response to any attempted German invasion. They had always sought to privately reassure de Valera that any invasion by their troops would be by invitation only. This scheme was titled Plan W and intricate details were worked out with the Irish government and military over how to react to a German invasion. The Irish military shared details of their defences and military capabilities with the British and troops stationed in Northern Ireland. The reassurances from the British did not altogether console de Valera however, and he was frequently suspicious, while German forces still threatened Britain, that the British might invade the territory of the State. He did not know that the Prime Minister of Northern Ireland, Craigavon, was urging London to seize the port at Cobh, or that attempts had been made to split the consensus over the Neutrality policy. Concessions such as relaxing of the claim on Lough Swilly to allow British navy and air force patrols did go some way to easing the tension. As the war turned against Nazi Germany in their eastern campaign, and as the Abwehr became less and less effective, around 1943–1944, operations in the island of Ireland ceased to be of interest to the German Government and military and therefore the British. Overall, during the period the focus of de Valera was maintaining Irish neutrality. The Irish authorities' pursuit of an aggressive campaign of internment against the IRA, including raising the Local Security Force (LSF), executions, and aggressive action by Irish Military Intelligence (G2) meant that the activities of the German Legation in Dublin were supervised closely and attempts to infiltrate spies into the country were quickly discovered. On the occasion of the death of Adolf Hitler, de Valera paid a controversial visit to Hempel to express sympathy with the German people over the death of the Führer. This action has been defended as proper given the state's neutrality. Sir John Maffey, the British Representative, commented that de Valera's actions were "unwise but mathematically consistent". Douglas Hyde, Ireland's president, also sent condolences, an action which enraged the United States minister as no similar action had taken place on the deaths of President Franklin D. Roosevelt or the former British Prime Minister David Lloyd George.

Холокостқа қатысты көзқарастар

Ирландия қоғамдық пікірінің кейбір бөліктері Остік державаларға қатысты өте әртүрлі көзқарас білдірді. 1945 жылы «Лимерик Лидер» газетінің редакциондық мақаласында былай делінген: «Соғыс қылмыскерлеріне қарсы күрес, қызығы, тек қана дұрыс емес жақта соғысқандарға ғана қатысты». Бірақ, одақтастар жасаған қиянаттар Рейхтің қорқынышты жауыздығын ақтамайды деп жалғастырды. Кейбір деректерге сәйкес, соғыс кезінде және одан кейін саяси элита Холокост құрбандары болған еврейлерге бейжайлық танытқан. Бұл Де Валераның 1943 жылға дейін Холокост құрбандарына қарсы жасалған қылмыстар туралы хабардар болғандығымен байланысты. Басқа дереккөздер Де Валераның 1942 жылы осы мәселені білгенін және үкімет сол кезден бастап еврейлерді босатуға тырысқанын көрсетеді. Соғыс аяқталғаннан кейін еврей ұйымдары еврей балаларына босқын статусы алуда қиындықтарға тап болды, ал Рейн өңірінен 400-ден астам католик баласын әкелу жоспары ешқандай кедергілерсіз жүзеге асты. Әділет министрлігі 1948 жылы былай түсіндірді:
«Әділет министрінің саясаты әрқашан еврей шетелдіктерді қабылдауды шектеу болып келді, себебі еврей халқының айтарлықтай өсуі антисемитизм мәселесін тудыруы мүмкін». Алайда, Де Валера Әділет министрлігінің бұл шешімін өзгертіп, 1948 жылы 150 еврей баласын Ирландияға әкелді. Ал 1946 жылы Польшадан 100 еврей баласын Лондондық еврей қайырымдылық қоры Мит графтығындағы Клонин қамалына жеткізді.

Холокосттың ирландтық құрбандары

Эстер Штайнберг және оның Парижде туған, бельгиялық әкесінен туған ұлы Леон Холокост құрбандарының жалғыз белгілі ирланд азаматы болды, олар 1942 жылы Парижден Аушвицке тасымалданғаннан кейін Аушвицте қайтыс болды.

Төтенше жағдайдың аяқталуы

Төтенше жағдай 1976 жылы, соғыс қиындықтары кезінде ғана тоқтатылды деп жарияланды. 1976 жылдың 1 қыркүйегінде Дэйлде "1939 жылдың 2 қыркүйегіндегі Дэйл Эйран мен Сенат Эйран қаулыларында көрсетілген қарулы қақтығыс салдарынан туындаған ұлттық төтенше жағдай аяқталды" деген ұсыныс қабылданды. Бұл, үкіметке Солтүстік Ирландиядағы қақтығысқа байланысты жаңа төтенше жағдайды жариялауға мүмкіндік беру мақсатында жасалды.