Кіріспе

Болгария провинциясы

Пазарджик провинциясы (Пазарджик облысы, бұрынғы атауы Пазарджик округі) – Оңтүстік Болгариядағы провинция, әкімшілік және өнеркәсіп орталығы Пазарджик қаласының құрметіне аталған. Аумағы 12 муниципалитетке бөлінген, олардың жалпы халқы 2011 жылғы ақпан айының мәліметі бойынша 275 548 адамды құрайды.

Тарих

Пазарджик облысының аумағында өте ерте заманнан бері адамдар қоныстанған. Тас дәуірі мен қола дәуіріне жататын 50-ден астам елді мекендер табылды. Аймақты мекендеген алғашқы өркениет – фракиялықтар. Фракиялық Бесапара қаласының қалдықтары облыстық орталық Пазарджик қаласының жанындағы төбелерде орналасқан. Солтүстік қаласымен аттас Панагиуриште қазылған Панагиуриште қазынасы фракия өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі болып саналады. 23 каратты алтыннан тұратын, салмағы 6,164 кг қазынада тоғыз ыдыс бар және ол б.з.д. 4-3 ғасырларға датыланады. Б.з.д. 1 ғасырда аймақ Рим провинциясына айналды және Римнің құлауынан кейін Византия империясының құрамында қалды. Аймақтың көп бөлігі 9 ғасырдың басында Болгария империясының құрамына кірді және Бірінші империя құлағанға дейін болгарлардың билігінде болды. Екінші Болгария империясының өркендеуімен аймақ қайтадан елдің бір бөлігіне айналды, бірақ 14 ғасырдың соңында Осман империясының шапқынына ұшырады. Ортағасырлық бекіністердің ішінде Дорково ауылының жанындағы Цепина және Бата маңындағы Красен бар. 1876 жылғы сәуір көтерілісі Осман үкіметіне қарсы кеңінен қолдау тапты және Панагиуриште қаласы көтерілістің орталығына айналды. Болгар халқы оңтүстікте де көтеріліске қатысты, онда Осман зұлмы Батак қырғынымен аяқталды. Қырғын салдарынан 8000 адам қаза тапты, бұл болгар тарихындағы ең қорқынышты трагедиялардың бірі. 1878 жылы Болгария азат болғаннан кейін Берлин шарты бойынша аймақ Шығыс Румелияның автономиялық аймағына қосылды. Оған Пазарджик, Пештера, Ихтиман, Копривштица және Панагиуриште округтері кірді. Бұл департамент 1885 жылдың 6 қыркүйегінде жаңа Болгария княздығына қосылды. Аймақтағы Қызыл Армия әскерлерінің алғашқы тіркелген тобы 1944 жылдың 23 қыркүйегінде Пазарджикте болды, онда кеңес штабын Дмитрий Горунков басқарды. 1949 жылы Сарница Девинская округінен Пазарджик округіне ауыстырылды, аумақтық өзгерістер жасалды. "С" лагері деп аталған концлагерь құрылды. 1989 жылы әкімшілік орталықта 5000-нан астам адам қатысқан демонстрациялар өтті. Сарница муниципалитеті 2015 жылдың 1 қаңтарында облыстың және Болгарияның ең жаңа муниципалитеті атанды.

Экономика

Өңірдегі экономиканың тірегі – өнеркәсіп. Батак су электр стансалары каскады – үш су электр стансасынан ("Батак", "Пештера" және "Алеко") тұратын маңызды гидроэнергетикалық кешен, олардың жалпы қуаты 254 МВт. Мыс өндіру өнеркәсібі ұлттық және еуропалық деңгейде маңызды, ірі кен орындары Панагюриште ("Асарел Медет"), Елшица және Царь Асен маңында орналасқан. Машина жасау өнеркәсібі Пазарджикте (қорышты қышқыл аккумуляторлары), Панагюриште (оптикалық құралдар), Велинградта дамыған. Пештерада фармацевтикалық өнеркәсіп гүлденуде, зауытта 1000-нан астам адам жұмыс істейді. Белово қаласында қағаз өнеркәсібі дамыған. Ағаш өңдеу өнеркәсібі өңірдің оңтүстік бөлігінде (Родоп тауларында) – Батак, Пештера, Ракитово және Велинградта маңызды рөл атқарады. Тоқыма өндірісі Пазарджик, Панагюриште және Велинградта жақсы дамыған. Пештерада ірі аяқ киім зауыты бар. Тамақ өңдеу өнеркәсібі көптеген қалаларда дамыған. Ауыл шаруашылығы да маңызды, әсіресе өңірдің құнарлы орталық бөліктерінде. Ең маңызды егістер – жеміс бақшалары (алма, слива және құлпынай), жүзім, бидай, арпа, қарабидай және күріш. Таулы аймақтарда мал шаруашылығы жеткілікті деңгейде дамыған.

Туризм

Облыста тау және ауылдық туризмді дамытуға зор мүмкіндіктер бар, әсіресе Родоп таулары орналасқан оңтүстік бөліктерде. Беткейлер тығыз жапырақты және биіктеген сайын қылқан жапырақты ормандармен жабылған, көптеген жасанды көлдермен көмкерілген. Ең ірісі – Батак суқоймасы, оның жағасында екі демалыс орны – Цыгов Чарк және Сент-Константин, сондай-ақ көптеген виллалар мен қасиетті орындар салынған. Суқоймаларда карп, руд, жайын, мұрт, шабақ, судақ және тағы да басқа балықтар көптеп кездеседі, ал тау өзендері алабұғаға бай. Велинград, Стрельча, Баня, Варварада денсаулық сақтау курорттары бар. Ең танымал тарихи орындар Панагюриште, Пазарджикте, Батакта, Велинградта орналасқан. Белово қаласының жанындағы төбелі аймақта ежелгі Белово базиликасының әсерлі қираған қалдықтары көтеріліп тұр. Облыс бойынша көптеген қираған бекіністер шашырап жатыр, олардың ішіндегі ең белгілілері – Цепина, Перистера және Бата мен Стрельча маңындағы қоршаулар. Паталеница ауылындағы ортағасырлық Әулие Димитрий шіркеуінде 12-13 ғасырларға жататын фрескалар сақталған.

Көлік және байланыс

Жол желісі тығыз емес. Тракия тас жолы аймақтың ортасымен батыс-шығыс бағытында өтеді. Басқа маңызды жолдарға тас жолмен қатар I 8 класты бірінші дәрежелі жол және солтүстік-оңтүстік бағытында II 37 класты екінші дәрежелі жол жатады. София мен Пловдив арасындағы басты темір жол да осы аймақтан өтеді. Тағы екі темір жол бар: Панагюриштеге және Пештераға. Бірнеше кішкентай әуежайлар бар. Болгарияның басқа да аймақтарындағыдай, өңірдегі әрбір қала мен ауыл электр қуатымен, ішуге жарамды сумен, телефон желісімен, интернет байланысымен және ұялы байланыс қызметтерімен қамтамасыз етілген.