Цин әулетінің ықпалды князі Инсян: Қанкси императорының ұлы, Йончжэн императорының жақын кеңесшісі. Тарихы, мансабы және «Темір бас киім» атағы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инсяң (16 қараша 1686 – 18 маусым 1730), ресми түрде И ханзадасы, Цин әулетінің маньчжу ханзадасы болған. Канси императорының он үшінші ұлы Инсяң, оның ағасы Инчжэньнің (яғни, Юнчжэн императорының) таққа таласу кезіндегі басты серігі болды. Юнчжэннің билік кезінде ол циньван (бірінші дәрежелі ханзада) атағын алды және императордың ең жақын кеңесшілерінің біріне айналды. Юнчжэн императорының билік құрған кезеңінің сегізінші жылында қайтыс болды және император оны ең жоғары құрметпен еске алды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның лауазымы "темір бас киім" мәртебесіне ие болды және мұрагерлікке берілді, Цин әулеті тарихындағы осындай мәртебе алған он екі ханзаданың бірі болды.
Yinxiang (16 November 1686 – 18 June 1730), formally known as Prince Yi, was a Manchu prince of the Qing dynasty. The thirteenth son of the Kangxi Emperor, Yinxiang was a major ally of his brother Yinzhen (that is, the Yongzheng Emperor) during the latter's struggle for the succession of the throne. He was made a qinwang (first grade prince) during Yongzheng's reign and became one of his closest advisors. He died eight years into the reign of the Yongzheng Emperor and was memorialized with top honours by the emperor. When he died, his title was granted "iron cap" status and became perpetually inheritable, one of the only twelve such princes in Qing dynasty history.
Ерте өмір
Инсян Айсин Гиоро кланында, Канси императорының 13-ші ұлы ретінде дүниеге келді. Императордың 55-ке жуық әйелі болған. Инсянның анасы, Императорлық асыл жар Цзиньмин, шекаралық ақ тудың әскери қолбасшысы Хайкуанның (海寬) қызы еді. Осы анадан Инсянның екі әпкесі туды, екеуі де одан кіші болды. Инсянның анасы 14 жасында қайтыс болды, сондықтан оны Консорт Де, Иньчжэннің (болашақ Юнчжэн императорының) анасы тәрбиеледі. Осының салдарынан, ол Иньчжэнмен өте жақын қарым-қатынаста өсті. Инсянға өнер мен классиканы Канси императорының анасының інісі Тонг Гуоганның екінші ұлы Фахай үйретті. Фахай сондай-ақ Иньчжэнмен бір анадан туған 14-ші ханзада Йинтидің императорлық тәрбиешісі болды. Инсянның екі әпкесі де монғол ханзадаларына үйленген соң, хесуо ханшайымы атанып, көп ұзамай қайтыс болды. Инсян Кансидің бала кезінен-ақ сүйіктісі болды. Ол әкесімен бірге оңтүстікке төрт рет сапар жасады. Бірақ 1709 жылы Канси ұлдарына ақсүйек атақтарын бергенде, Инсян олардың арасында болған жоқ; оның кіші інісі Йинти болса, бейзи атанды. Негізгі дереккөздерде Инсянға атақ бермеу себебі түсіндірілмеген. Канси ұлдары арасындағы мұрагерлік күресі кезінде Инсян Канси императорымен 10 жылға түрмеге қамалған еді. Тарихи жазбаларда 1712-1722 жылдар аралығында Инсян туралы ешқандай мәлімет жоқ. Осы жылдар ішінде ол ерекше ештеңеге қол жеткізбеді, бірақ бірнеше баланың әкесі болды.
Yinxiang was born in the Aisin Gioro clan as the 13th son of the Kangxi Emperor. The emperor had some 55 recorded consorts. Yinxiang's mother, Imperial Noble Consort Jingmin, was the daughter of the military commander Haikuan (海寬) from the Bordered White Banner. By the same birth mother, Yinxiang had two sisters, both of whom were younger than him. Yinxiang's mother died when he was 14, so he was raised by Consort De, the biological mother of Yinzhen (the future Yongzheng Emperor). This meant that he had an especially close relationship to Yinzhen from a young age. Yinxiang was schooled in the arts and classics by Fahai, the second son of Tong Guogang, the maternal uncle of the Kangxi Emperor. Fahai was also the imperial tutor to Yinti, the 14th prince who was born to the same mother as Yinzhen. Both of Yinxiang's sisters died young shortly after being named hesuo princess and wedded respectively to Mongol princes. Yinxiang was a favorite of Kangxi from a young age. He accompanied his father on four inspection tours to the south. However, in 1709 when Kangxi bestowed noble titles to his various sons, Yinxiang was not among the recipients; his younger brother Yinti, however, was named a beizi. There is no explanation given in primary sources as to why Yinxiang was not granted a title in spite of seemingly being a favourite of his father. During the succession battle among Kangxi's sons, Yinxiang was imprisoned by the Kangxi Emperor for 10 years. The historical record makes nearly no mention of Yinxiang between 1712 and 1722. It seems like during these years he did not achieve anything remarkable, but did nonetheless conceive several children.
Юнцзэн билігі
1722 жылы Канси императоры қайтыс болғаннан кейін, Иньчжэн Yongzheng императоры ретінде таққа отырды. Сол жылы Инсянға "Бірінші дәрежелі И ханзадасы" (怡親王) атағы берілді; бұл И ханзадасының титулы Цин әулетінің 12 "темір бас киімді" ханзадалық титулының бірі болды. Оның жеке аты "Юнсян" (允祥) деп өзгертілді, себебі "Юнсян" есіміндегі қытай таңбасы Yongzheng императорының жеке аты "Иньчжэн" (胤禛) есіміндегі таңбамен бірдей болды. Юнсян Yongzheng императорының берілген қолдаушысы болды және денсаулығы нашар болғанына қарамастан, мемлекеттік істерді басқаруда императорға көмектесу үшін тынымсыз еңбек етті. Yongzheng таққа отырғаннан кейін көп ұзамай Инсян Кіріс министрлігінің үш сандығына бақылаушы болып тағайындалды. 1725 жылы Юнсян Цзили провинциясындағы су мәселелерін қадағалауға жіберілді, оның ішінде су тасқынын бақылау және тасымалдау да бар. Кейін Пекинге оралғанда оның денсаулығы нашарлай берді. Юнсян 1730 жылдың маусым айында қайтыс болды және оған "Жонджинчэнчжикиншэнлианминсян" (忠敬誠直勤慎廉明賢) деген арнайы есім берілді, сондықтан оның толық арнайы есімі Бірінші дәрежелі Йи Жонджинчэнчжикиншэнлианминсян ханзадасы (和碩怡忠敬誠直勤慎廉明賢親王) болды. Yongzheng императоры Юнсянды жобалау жарлығында мақтады және үш күндік аза тұру жариялады, осы уақытта императорлық сот отырыстары өткізілмеді. Жарлықта Yongzheng императоры ерекшелік жасап, Юнсянның есімін "Инсян" деп қайтаруға рұқсат берді.
When the Kangxi Emperor died in 1722, Yinzhen succeeded to the throne as the Yongzheng Emperor. In the same year, Yinxiang was granted the title "Prince Yi of the First Rank" (怡親王); this Prince Yi peerage was one of the Qing dynasty's 12 "iron cap" princely peerages. His personal name was also changed to "Yunxiang" (允祥) to avoid naming taboo because the Chinese character for "Yin" (胤) in "Yinxiang" is the same as the one in the Yongzheng Emperor's personal name "Yinzhen" (胤禛). Yunxiang was a staunch supporter of the Yongzheng Emperor, and he worked tirelessly to assist the emperor in administering state affairs despite suffering from poor health. Soon after Yongzheng ascended the throne, Yinxiang was named overseer of the three vaults of the Ministry of Revenue. In 1725, Yunxiang was sent to oversee the water issues in Zhili Province, including flood control and transport. He was still constantly affected by ill health when he returned to Beijing later. Yunxiang died in June 1730 and was granted the posthumous name of "Zhongjingchengzhiqinshenlianmingxian" (忠敬誠直勤慎廉明賢), so his full posthumous title became Prince Yizhongjingchengzhiqinshenlianmingxian of the First Rank (和碩怡忠敬誠直勤慎廉明賢親王). The Yongzheng Emperor praised Yunxiang in his eulogy edict and declared a mourning period of three days, during which imperial court sessions were not held. In the edict, the Yongzheng Emperor also granted an exception by allowing Yunxiang's name to be reverted to "Yinxiang".
Принц Идің мұрагерлігі
Принц И "темір қақпақ принці" дәрежесіне көтерілді, яғни атақ оның ұрпақтарына мұрагерлікпен берілуі мәңгілік болды. Инсянның алтыншы буын ұрпағы Зайюань Тунчжи императоры тұсында регенттік қызметін атқарды және төңкеріс салдарынан қызметтен алынды.
Prince Yi was elevated to an "iron cap prince" level peerage, that is, the title was to be perpetually inheritable by his successors. Yinxiang's sixth generation descendant Zaiyuan was a regent during the reign of the Tongzhi Emperor and was ousted in a coup.