Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тілшісі (1892–1986)
тілші
German linguist (1892–1986)
the linguist
Герхард Ролфс (14 шілде 1892 – 12 қыркүйек 1986) – неміс тілшісі. Ол Тюбинген және Мюнхен университеттерінде роман тілдері мен әдебиетінен сабақ берді. Оны "сөздер археологы" деп сипаттаған.
Gerhard Rohlfs (July 14, 1892 – September 12, 1986) was a German linguist. He taught Romance languages and literature at the universities in Tübingen and Munich. He was described as an "archeologist of words".
Өмірбаян
Рольфс Берлиннің Лихтерфельде қаласында дүниеге келген. Оның басты қызығушылығы Оңтүстік Италияда сөйленетін тілдер мен диалекттер болды және ол осы аймақта кеңінен саяхаттады. Ол Итальяно-грек тілін (әлі күнге дейін Апулияның оңтүстігіндегі Салентода және Калабрияның оңтүстігіндегі Бовезияда бірнеше жерде сөйленетін тіл) зерттеді және Итальяно-грек тілі Магна Грецияның грек отаршылдарының бастапқы тілінің тікелей ұрпағы екенін көрсететін бірнеше дәлелдер тапты. Ол бұл теорияны алғаш рет 1924 жылы жарық көрген «Греки и римляне в Южной Италии» (Греки және римдіктер Оңтүстік Италияда) атты кітабында ұсынды. Ол сонымен қатар Бовезияда (1938-1939) және Салентода (1956-1961) сөйленетін диалекттердің екі толық сөздігін жариялады. Оның ең маңызды еңбегі – «Италия тілі мен оның диалектілерінің тарихи грамматикасы» (Historische Grammatik der italienischen Sprache und ihrer Mundarten, 1949-1954). Ол Калабрия университетінің Козенца қаласындағы және Леччедегі Саленто университетінің құрметті профессоры атағын алды. Ол Тюбингенде қайтыс болды.
Rohlfs was born in Berlin Lichterfelde. His main interest was the languages and dialects spoken in Southern Italy and he travelled extensively in this region. He studied Italiot Greek (a language still spoken in a few places in Salento, southern Apulia, and in Bovesia, southern Calabria) and found several indications suggesting that Italiot Greek is a direct descendant of the language originally spoken by the Greek colonists of Magna Grecia. He first advanced this theory in his book Griechen und Romanen in Unteritalien (1924). He also published two complete vocabularies of the dialects spoken in Bovesia (1938 1939) and in Salento (1956 1961). His main work is considered to be his Historical Grammar of the Italian Language and its Dialects (Historische Grammatik der italienischen Sprache und ihrer Mundarten, 1949 1954). He received honorary degrees from the University of Calabria in Cosenza and the University of Salento in Lecce. He died in Tübingen.
Таңдалған шығармалар
Роман тілдерінің географиясы: тарихы мен негіздері, мәселелері мен аспектілері, роман тілдерінің тіл атласын жасауға талпыныс. C. H. Beck, Мюнхен, 1971. Итальян тілінің және оның диалектілерінің тарихи грамматикасы, 3 томдық, Francke, Берн, 1949–1954; қайта өңделген басылымы «Grammatica storica della lingua italiana e dei suoi dialetti» деген атаумен, 3 томдық, Einaudi, Турин, 1966–1969 және көптеген қайта басылымдар. Саленто диалектілерінің сөздігі (Terra d'Otranto). Verlag der Bayer. Akad. d. Wiss., Мюнхен, 2 том (1956–1957) және 1 қосымша (1961), Congedo Editore (Галатина) баспасымен 1976 жылы қайта басылды. Ретороман тілі. Италия және француз тілдері арасындағы ретороман тілінің ерекшелігі; мәдени-тарихи және тілдік кіріспе. C. H. Beck, Мюнхен, 1975. Le Gascon. Пиреней филологиясы бойынша зерттемелер. Editions Marrimpouey Jeune, Pau & Niemeyer, Тюбинген, 1977. Sermo vulgaris Latinus. Латын тіліндегі қарапайым әдебиет. Niemeyer, Тюбинген, 1951 (Роман тілдері мен әдебиетінің қысқа оқулықтарының жинағы; 13-том). Lexicon graecanicum Italiae inferioris. 2-ші, толықтырылған және жаңа өңделген басылым. Niemeyer, Тюбинген, 1964 (1-ші басылым және атауы: Etymologisches Wörterbuch der unteritalienischen Gräzität). Калабрия диалектілерінің жаңа сөздігі. Итальяндық-калабриалық тілдердің тізімімен. Жаңа редакция, толық қайта өңдеу, кеңейту және жаңарту, 3-ші басылым. Longo, Равенна, 1982. Сицилиялық лақап есімдер. Палермо, 1984 (Сицилия филологиялық және тілдік зерттеулер орталығы. Lessici siciliani; 2-том). Герхард Ролфс. Ла Калабрия contadina. 20 ғасырдың басындағы тілдік зерттеулер мен фотосуреттер, Antonio Panzarella құрастырған, Edizioni Scientifiche Calabresi, Rende, 2006 (Ролфстің түсірген суреттері мен тілдік түсініктемелері бар суреттер жинағы). Еуропадағы алғашқы күмбезді құрылыстар. BAdW. Beck'sche Verlagsbuchhandlung, Мюнхен, 1957 (итал. басылымы: Primitive costruzioni a cupola in Europa, Флоренция, 1963).
Romanische Sprachgeographie: Geschichte und Grundlagen, Aspekte und Probleme mit dem Versuch eines Sprachatlas der romanischen Sprachen. C. H. Beck, München 1971. Historische Grammatik der italienischen Sprache und ihrer Mundarten, 3 Bände, Francke, Bern 1949–1954; Neubearb. unter dem Titel Grammatica storica della lingua italiana e dei suoi dialetti, 3 Bde., Einaudi, Turin 1966–1969 und mehrere Nachdrucke. Vocabolario dei dialetti salentini (Terra d'Otranto). Verlag der Bayer. Akad. d. Wiss., München, 2 volumes (1956 1957) and 1 supplement (1961) reprinted by Congedo Editore, (Galatina) in 1976. Rätoromanisch. Die Sonderstellung des Rätoromanischen zwischen Italienisch und Französisch; eine kulturgeschichtliche und linguistische Einführung. C. H. Beck, München 1975, Le Gascon. Etudes de philologie pyrénéenne. Editions Marrimpouey Jeune, Pau & Niemeyer, Tübingen 1977. Sermo vulgaris Latinus. Vulgärlateinisches Lesebuch. Niemeyer, Tübingen 1951 (Sammlung kurzer Lehrbücher der romanischen Sprachen und Literaturen; Band 13). Lexicon graecanicum Italiae inferioris. 2., erw. u. völlig neubearb. Aufl. Niemeyer, Tübingen 1964 (1. Aufl. u. d. T.: Etymologisches Wörterbuch der unteritalienischen Gräzität). Nuovo dizionario dialettale della Calabria. Con repertorio italo calabro. Nuova ed. interamente rielab., ampl. ed aggiornata, 3. rist. Longo Ravenna 1982. Soprannomi siciliani. Palermo 1984 (Centro di Studi Filologici e Linguistici Siciliani. Lessici siciliani; Band 2). Gerhard Rohlfs La Calabria contadina Scavo linguistico e fotografie del primo Novecento, a cura di/Hrsg. Antonio Panzarella, Edizioni Scientifiche Calabresi, Rende 2006, (Bildband mit Fotos, die Rohlfs aufgenommenen und sprachwissenschaftlich kommentiert hat). Primitive Kuppelbauten in Europa. BAdW. Beck'sche Verlagsbuchhandlung München 1957 (it. Ausg. Primitive costruzioni a cupola in Europa, Firenze 1963)