Жак Маритен: Француз католик философының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Француз католик философы (1882–1973)

Жак Маритен (ʒak maʁitɛ̃; 18 қараша 1882 – 28 сәуір 1973) – француз католик философы. Протестант дінінде тәрбиеленген, католицизмге 1906 жылы өткенге дейін агностик болған. 60-тан астам кітаптың авторы, ол Тома Аквиннің еңбектерін қазіргі заманға қайта жаңғыртуға көмектесті және Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын әзірлеуге және жасауға зор ықпал етті. Рим папасы Павел VI өзінің жақын досы және ұстазы Маритенге ІІ Ватикан соборының аяқталуымен "Ойшылдар мен ғылымға адал адамдарға жолдаған хабарламасын" табыс етті. Сол папа оны мирян кардиналы етіп тағайындауды қадағалаған, бірақ Маритен одан бас тартты. Маритеннің қызығушылықтары мен еңбектері философияның көптеген салаларын қамтыды, оның ішінде эстетика, саяси теория, ғылым философиясы, метафизика, білім берудің мәні, литургия және экклезиология.

Өмір

Маритен Париж қаласында, заңгер Пауль Маритеннің және оның әйелі Женевье Фаврдың, философ және педагог Джули Фавр мен мемлекет қайраткері және заңгер Жюль Фаврдың қызы болып дүниеге келді. Оның немересі кітапханашы және Қарсылық қозғалысының мүшесі Эвелин Гарнье болды, кейін ол оны өзінің басты мұрагері етіп, оның өмірлік серігі Андре Джейкобпен таныстырды. Маритен либералды протестанттық ортада тәрбиеленді. Ол Генри IV лицейіне оқуға жіберілді. Кейіннен ол Сорбоннаға барып, химия, биология және физика ғылымдарын оқыды. Сорбоннада ол орыс еврей эмигранты Райса Оуманшоффпен танысты. Олар 1904 жылы үйленді. Ол белгілі ақын және мистик болғандықтан, оның шындықты іздеудегі зияткерлік серігі болды. Райсаның әпкесі Вера Оуманшофф Жаков пен Райсамен некеде болған өмірінің басым бөлігін бірге өткізді. Сорбоннада Жаков пен Райса көп ұзамай өмірдің үлкен экзистенциалдық мәселелерін шеше алмайтын ғылымға көңілі тоқталды. 1901 жылы олар осы көңілсіздікке байланысты, егер бір жыл ішінде өмірдің терең мағынасын таба алмаса, бірге суицид жасауға келісім жасады. Олар бұл қадамға барудан Шарль Пегуйдің ықпалымен Анри Бергсонның Коллеж де Франстағы лекцияларына қатысып құтылды. Бергсонның ғылымды сынауы олардың зияткерлік азаптарын сейілтіп, "абсолюттілік сезімін" ояртты. Кейін Леон Блойдың ықпалымен олар 1906 жылы католик дінін қабылдады. 1907 жылдың күзінде Маритиндер Гейдельбергке көшіп барды, онда Жак Ханс Дриешпен биологияны оқыды. Ханс Дричтің неовитализм теориясы Жаковты Анри Бергсонмен жақындығы үшін қызықтырды. Осы уақыт аралығында Райса ауырып қалды, ал ол жазылып жатқанда, олардың рухани кеңесшісі, доминикандық монах Хамберт Клериссак, оған Тома Аквиннің жазбаларымен таныстырды. Ол оларды құлшыныспен оқыды және күйеуін әулиенің жазбаларын зерттеуге шақырды. Томадан Маритен өзінің бұрыннан сенген көптеген түсініктері мен идеяларын тапты. Ол былай деп жазды: "Содан бері, өзім үшін, ешқандай қулықсыз және кемсітусіз, біздің адамдық білім құралдарының шынайы құндылығын растау арқылы, мен оны білмей тұрып-ақ томист едім. Бірнеше айдан кейін Summa Theologiae-ге келгенімде, оның жарқын нұрына ешқандай кедергі жасамадым." Періштелік доктор (Аквинастың құрметті атағы) Аристотельді "Философ" деп атады. Кейіннен ол өзінің зияткерлік дамуын одан әрі дамыту үшін неотомистерді оқыды. 1912 жылдан бастап Маритен Станислас колледжінде сабақ берді. Кейін ол Париждің Католик институтына ауысты. 1916-1917 оқу жылында ол Версальдегі шағын семинарияда сабақ берді. 1930 жылы Маритен мен Этьен Гилсон Ангеликумдағы Сент-Томас-Аквинас понтификаттық университетінен философия бойынша құрметті докторлық дәрежесін алды. 1933 жылы ол Солтүстік Америкадағы алғашқы лекцияларын Торонтодағы Рим папасының ортағасырлық зерттеулер институтында оқыды. Ол сонымен қатар Колумбия университетінде, Чикаго университетінің әлеуметтік ойлау жөніндегі комитетінде, Нотр-Дам университетінде және Принстон университетінде сабақ берді. 1945 жылдан 1948 жылға дейін Францияның Ватикан елшісі болды. Кейін Маритен Принстон университетіне оралды. 1952 жылы ол А. В. Меллонның көркем өнердегі алғашқы лекцияларын оқыды. Төрт жылдан кейін ол "элизиялық мәртебеге" (өзінің айтуынша) профессор-эмиретусқа ие болды. Райса Маритен 1960 жылы қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Жак оның күнделігін "Райсаның күнделігі" деген атпен жариялады. Бірнеше жыл бойы Маритен Мәдени еркіндік конгресінің құрметті төрағасы болды және 1960 жылы Берлинде өткен конференцияда басты баяндамашы ретінде сөз сөйледі. 1961 жылдан бастап Маритен Францияның Тулуза қаласында Исаның кішкентай бауырларымен бірге өмір сүрді. Ол 1933 жылы орден құрылғаннан бері оған ықпал етіп, 1970 жылы Кіші бауыр болды. Маритен сонымен қатар Сент-Бенедикт орденінің мүғалімі болды. 1938 жылы "Commonweal" журналында жарияланған сұхбатта одан масон болып табыла ма деп сұрады. Маритен былай деп жауап берді: "Бұл сұрақ мені ренжітеді, өйткені мен масондыққа тиесілі болудан қорқамын. Жақсы ниетті адамдар үшін өте жаман, олардың уайымдары мен түсіндірмелерге деген қажеттілігі менің солай екеніне сену арқылы қанағаттандырылатын еді." Жак пен Райса Маритиндер Альзастағы француздық шағын ауыл Колбсхаймның зиратында жерленген, ол көптеген жаздарын достары Антуанетта мен Александр Грунелиустің қонысында өткізген.

Maritain was born in Paris, the son of Paul Maritain, who was a lawyer, and his wife Geneviève Favre, the daughter of philosopher and educator Julie Favre and statesman and lawyer Jules Favre. His niece was librarian and Resistance member Éveline Garnier, who he later made his principal legatee and introduced to her life partner Andrée Jacob. Maritain was reared in a liberal Protestant milieu. He was sent to the Lycée Henri IV. Later, he attended the Sorbonne, studying the natural sciences: chemistry, biology and physics. At the Sorbonne, he met Raïssa Oumançoff, a Russian Jewish émigré. They married in 1904. A noted poet and mystic, she participated as his intellectual partner in his search for truth. Raïssa's sister, Vera Oumançoff, lived with Jacques and Raïssa for almost all their married life. At the Sorbonne, Jacques and Raïssa soon became disenchanted with scientism, which could not, in their view, address the larger existential issues of life. In 1901, in light of this disillusionment, they made a pact to commit suicide together if they could not discover some deeper meaning to life within a year. They were spared from following through on this because, at the urging of Charles Péguy, they attended the lectures of Henri Bergson at the Collège de France. Bergson's critique of scientism dissolved their intellectual despair and instilled in them "the sense of the absolute." Then, through the influence of Léon Bloy, they converted to the Catholic faith in 1906. In the fall of 1907 the Maritains moved to Heidelberg, where Jacques studied biology under Hans Driesch. Hans Driesch's theory of neo vitalism attracted Jacques because of its affinity with Henri Bergson. During this time, Raïssa fell ill, and during her convalescence, their spiritual advisor, a Dominican friar named Humbert Clérissac, introduced her to the writings of Thomas Aquinas. She read them with enthusiasm and, in turn, exhorted her husband to examine the saint's writings. In Thomas, Maritain found a number of insights and ideas that he had believed all along. He wrote:
Thenceforth, in affirming to myself, without chicanery or diminution, the authentic value of the reality of our human instruments of knowledge, I was already a Thomist without knowing it When several months later I came to the Summa Theologiae, I would construct no impediment to its luminous flood. From the Angelic Doctor (the honorary title of Aquinas), he was led to "The Philosopher", as Aquinas called Aristotle. Still later, to further his intellectual development, he read the neo Thomists. Beginning in 1912, Maritain taught at the Collège Stanislas. He later moved to the Institut Catholique de Paris. For the 1916–1917 academic year, he taught at the Petit Séminaire de Versailles. In 1930 Maritain and Étienne Gilson received honorary doctorates in philosophy from the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas, Angelicum. In 1933, he gave his first lectures in North America in Toronto at the Pontifical Institute of Mediaeval Studies. He also taught at Columbia University; at the Committee on Social Thought, University of Chicago; at the University of Notre Dame, and at Princeton University. From 1945 to 1948, he was the French ambassador to the Holy See. Afterwards, Maritain returned to Princeton University. In 1952, he gave the inaugural A. W. Mellon Lectures in the Fine Arts. Four years later, he achieved the "Elysian status" (as he put it) of a professor emeritus. Raïssa Maritain died in 1960. After her death, Jacques published her journal under the title "Raïssa's Journal." For several years Maritain was an honorary chairman of the Congress for Cultural Freedom, appearing as a keynote speaker at its 1960 conference in Berlin. From 1961, Maritain lived with the Little Brothers of Jesus in Toulouse, France. He had an influence on the order since its foundation in 1933 and became a Little Brother in 1970. Maritain was also an oblate for the Order of Saint Benedict. In a 1938 interview published by the Commonweal magazine, they asked if he was a freemason. Maritain replied:That question offends me, for I should have a horror of belonging to Freemasonry. So much the worse for well intentioned people whose anxiety and need for explanations would have been satisfied by believing me to be one. Jacques and Raïssa Maritain are buried in the cemetery of Kolbsheim, a little French village in Alsace where he had spent many summers at the estate of his friends, Antoinette and Alexander Grunelius.

Жұмыс

Маританның ой-пікірінің негізі – Аристотель, Аквин және томистік түсіндірушілер, әсіресе Иоанн Сент-Томас. Ол осы көздерді эклектикалық түрде пайдаланады. Маританның философиясы сезімдер арқылы жинақталған және бірінші принциптерді түсіну арқылы ұсталған дәлелдерге негізделген. Маритан философияны оны кемсіртуге тырысатындарға қарсы ғылым ретінде қорғады және оны «ғылымдардың патшайымы» деп жариялады. 1910 жылы Жак Маритен қазіргі заманғы философияға жасаған алғашқы үлесін аяқтады – «Reason and Modern Science» атты 28 беттік мақаласын «Revue de Philosophie» журналының маусымдық санында жариялады. Онда ол ғылымның құдайға айналып бара жатқанын ескертті, оның әдістемесі ақыл мен философияның орнын басып алып, гуманитарлық ғылымдарды ығыстырды. 1917 жылы француз епископтарының комитеті Жакқа католик колледждері мен семинарияларында пайдалану үшін оқулықтар жазуды тапсырды. Ол осы жобалардың тек біреуін ғана жазып аяқтады, ол 1920 жылы «Философияға кіріспе» (Elements de Philosophie) деп аталды. Ол көптеген католик семинарияларында стандартты мәтін болып табылады. Ол кіріспесінде былай деп жазды:
Егер Аристотельдің философиясы, Тома Аквинский және оның мектебі қайта жаңғыртып, байытқан философия, шіркеу оны жалғыз нағыз философия ретінде ұсынудан ешқашан жалықпағандықтан және ол сенім туралы шындықтармен толық үйлесетін болғандықтан, христиан философиясы деп аталуға лайық болса да, бұл жерде оқырманға қабылдауы үшін ұсынылады, өйткені ол христиандық емес, бірақ дәлелді түрде шындық. Пұтқа табынушының философиялық жүйесі мен аянның догмалары арасындағы осы келісім, сөзсіз, сыртқы белгі, оның шындығының қосымша философиялық кепілдігі; бірақ оның өзінің рационалды дәлелдерінен оның философия ретіндегі билігін алады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жак Маритен Канададағы Паптың Ортағасырлық зерттеулер институтында оқытып жүргенде Виши үкіметінің саясатына қарсылық көрсетті. «Нью-Йоркке көшіп келген Маритен құтқару жұмысына белсенді түрде қатысып, қуғынға ұшыраған және қауіп төндірілген ғалымдарды, олардың көпшілігі еврейлерді Америкаға әкелуге тырысты. Ол «Еркін Жоғары Оқу Ортасының» (École Libre des Hautes Études) құрылуына мұрындық болды, ол жер аударылған университет болды және бірқатарда АҚШ-тағы голлистік қарсылықтың орталығы болды». Соғыстан кейін, 16 шілдеде 1946 жылы Папамен болған кездесуде ол Папа Пий XII-нің антисемитизмді ресми түрде айыптауын сәтсіздікке ұшыратты. Оның көптеген американдық құжаттары 1957 жылы Жак Маритен орталығын құрған Нотр-Дам университетінде сақталады. Cercle d'Etudes Jacques & Raïssa Maritain – бұл философтың өзі 1962 жылы Колбсхаймда (Страсбургқа жақын, Франция) құрған қауымдастық, онда олар да жерленген. Осы орталықтардың мақсаты – Маританның ойларын зерттеу мен талдауды ынталандыру және оларды кеңейту. Сондай-ақ, оның жазбаларын аудару және редакциялаумен айналысады.

The foundation of Maritain's thought is Aristotle, Aquinas, and the Thomistic commentators, especially John of St. Thomas. He is eclectic in his use of these sources. Maritain's philosophy is based on evidence accrued by the senses and acquired by an understanding of first principles. Maritain defended philosophy as a science against those who would degrade it, and promoted philosophy as the "queen of sciences". In 1910, Jacques Maritain completed his first contribution to modern philosophy, a 28 page article titled, "Reason and Modern Science" published in Revue de Philosophie (June issue). In it, he warned that science was becoming a divinity, its methodology usurping the role of reason and philosophy, supplanting the humanities. In 1917, a committee of French bishops commissioned Jacques to write a series of textbooks to be used in Catholic colleges and seminaries. He wrote and completed only one of these projects, titled Elements de Philosophie (Introduction of Philosophy) in 1920. It has been a standard text ever since in many Catholic seminaries. He wrote in his introduction:
If the philosophy of Aristotle, as revived and enriched by Thomas Aquinas and his school, may rightly be called the Christian philosophy, both because the church is never weary of putting it forward as the only true philosophy and because it harmonizes perfectly with the truths of faith, nevertheless it is proposed here for the reader's acceptance not because it is Christian, but because it is demonstrably true. This agreement between a philosophic system founded by a pagan and the dogmas of revelation is no doubt an external sign, an extra philosophic guarantee of its truth; but from its own rational evidence, it derives its authority as a philosophy. During the Second World War, Jacques Maritain protested the policies of the Vichy government while teaching at the Pontifical Institute for Medieval Studies in Canada. "Moving to New York, Maritain became deeply involved in rescue activities, seeking to bring persecuted and threatened academics, many of them Jews, to America. He was instrumental in founding the École Libre des Hautes Études, a kind of university in exile that was, at the same time, the centre of Gaullist resistance in the United States". After the war, in a papal audience on 16 July 1946, he tried unsuccessfully to have Pope Pius XII officially denounce antisemitism. Many of his American papers are held by the University of Notre Dame, which established The Jacques Maritain Center in 1957. The Cercle d'Etudes Jacques & Raïssa Maritain is an association founded by the philosopher himself in 1962 in Kolbsheim (near Strasbourg, France), where the couple is also buried. The purpose of these centres is to encourage study and research of Maritain's thoughts and expand upon them. It is also absorbed in translating and editing his writings.

Метафизика және эпистемология

Маритеннің философиясы метафизиканың эпистемологиядан бұрын туындағандығы туралы көзқарасқа негізделген. Барлық нәрсе бірінші рет сезімдік тәжірибеде түйсініліп, екі жолмен танылады. Біріншіден, болмыс сезімдік тәжірибеден абстракция жасау арқылы рефлексивті түрде танылады. Адам белгілі бір нәрсемен, мысалы, кесемен, иттің өзімен және т.б. танысады, содан кейін ой елегінен өткізу арқылы ("кері бұрылу") – мысалы, "бұл ит" деген үкімге келеді, осылайша аталған объектінің бар екенін мойындайды. Екіншіден, сезімдік тәжірибе арқылы болмысты рефлексивті түрде түйсіну нәтижесінде Маритен "Болмыстың интуициясы" деп аталатын жағдайға жетеді. Маритен үшін бұл метафизиканың бастапқы нүктесі; болмыстың интуициясы болмаса, адам метафизик бола алмайды. Болмысты интуициялау – ens secundum quod est ens (болмыс болғандықтан болмыс) деген ұғымға көтерілуді білдіреді. Ол "Барлық және Барлықтың Барлығы" атты еңбегінде былай түсіндіреді: "Бұл – абстрактілі зияраттың, эйдетикалық немесе қарқынды көрудің шыңына жету немесе қабылдау, оның тазалығы мен жарықтандыру күші тек зияраттың бір күні тереңіне қозғандығына және нәрселерде ұсталған болу актісінің әсерінен жарық көргендігіне байланысты, және ол осы актіні қабылдауға немесе оны өзінің ішінде, оған тән үннің түсінікті және жоғары түсінікті толықтығында тыңдауға жеткендігіне байланысты." (20-бет). Метафизикаға берілген осы басымдық ескеріле отырып, Маритен "Сыни Реализм" деп аталатын эпистемологияны жақтады. Маритеннің эпистемологиясы Канттың түсінігіндегідей "сыни" емес, ол адамның танымдық қабілеттерін жан-жақты сынағаннан кейін ғана бір нәрсені білуге болатынын есептейді. Керісінше, ол наивтік немесе философиялық емес реализм емес, ақыл-ойымен қорғалатын реализм. Канттың сыни жобасына қарсы Маритен эпистемологияның рефлексивті екенін айтады; білім теориясын тек қана қол жеткізген біліміңіздің жарығында ғана қорғауға болады. Сондықтан, маңызды сұрақ – қазіргі философияның мәселесі емес, қалай сезім арқылы алынғаннан қалай болмысқа өтуге болады? Керісінше, сұрақ: "Ес, бастапқыда-ақ, өзінің сенімділігінде заттармен негізделгендігін және өзінен тәуелсіз esse [латын сөзі 'болу', Аквиннің 'экзистенция' үшін таңдаған термині] арқылы өлшенгендігін көрсетеді, онда оның принципте де, білімнің әртүрлі сәттерінде де қандай, қалай, қандай шарттарда және қандай дәрежеде дұрыс екенін қалай бағалауға болады?" Ал идеализм сөзсіз өзіне қайшы келеді, себебі ол бірегейлік, қайшылық және соңғылық принциптерінің әмбебап ауқымын мойындамайды. Бұл принциптер ойлау немесе тілдің заңдарына айналады, бірақ болмыстың заңдарына емес, бұл шындықта қайшылықтардың пайда болуына жол ашады. Маритеннің метафизикасы осы болмыс есебінен қазіргі заманғы ғылымның философиялық аспектілерін сынап, аналогия арқылы Құдайдың философиялық және мистикалық тәжірибе арқылы белгілі болмысы мен табиғаты туралы есепке көтеріледі.

Maritain's philosophy is based on the view that metaphysics is prior to epistemology. Being is first apprehended implicitly in sense experience, and is known in two ways. First, being is known reflexively by abstraction from sense experience. One experiences a particular being, e. g. a cup, a dog, etc. and through reflection ("bending back") on the judgement, e. g. "this is a dog", one recognizes that the object in question is an existent. Second, in light of attaining being reflexively through apprehension of sense experience, one may arrive at what Maritain calls "an Intuition of Being". For Maritain this is the point of departure for metaphysics; without the intuition of being one cannot be a metaphysician at all. The intuition of being involves rising to the apprehension of ens secundum quod est ens (being insofar as it is a being). In Existence and the Existent he explains:

"It is being, attained or perceived at the summit of an abstractive intellection, of an eidetic or intensive visualization which owes its purity and power of illumination only to the fact that the intellect, one day, was stirred to its depths and trans illuminated by the impact of the act of existing apprehended in things, and because it was quickened to the point of receiving this act, or hearkening to it, within itself, in the intelligible and super intelligible integrity of the tone particular to it." (p. 20)

In view of this priority given to metaphysics, Maritain advocates an epistemology he calls "Critical Realism". Maritain's epistemology is not "critical" in Kant's sense, which held that one could only know anything after undertaking a thorough critique of one's cognitive abilities. Rather, it is critical in the sense that it is not a naive or non philosophical realism, but one that is defended by way of reason. Against Kant's critical project, Maritain argues that epistemology is reflexive; you can only defend a theory of knowledge in light of knowledge you have already attained. Consequently, the critical question is not the question of modern philosophyhow do we pass from what is perceived to what is? Rather, "Since the mind, from the very start, reveals itself as warranted in its certitude by things and measured by an esse [the Latin verb 'to be', Aquinas' preferred term for 'existence'], independent of itself, how are we to judge if, how, on what conditions, and to what extent it is so both in principle and in the various moments of knowledge?" In contrast, idealism inevitably ends up in contradiction, since it does not recognize the universal scope of the first principles of identity, contradiction, and finality. These become merely laws of thought or language, but not of being, which opens the way to contradictions being instantiated in reality. Maritain's metaphysics ascends from this account of being to a critique of the philosophical aspects of modern science, through analogy to an account of the existence and nature of God as it is known philosophically and through mystical experience.

Этика

Маритен табиғи құқық этикасының белсенді жақтаушысы болды. Ол этикалық нормаларды адам табиғатында негізделген деп қарастырды. Маритен үшін табиғи заң, ең алдымен, философиялық дәлелдер мен демонстрациялар арқылы емес, "табиғи үйлесімділік" арқылы танылады. Табиғи үйлесімділік – танысу арқылы білім алудың бір түрі. Біз табиғи заңды адамдық тәжірибеміздегі тікелей танысу арқылы білеміз. Маңыздысы – Маритеннің табиғи құқықтар табиғи заңға негізделген деген аргументі. Бұл оның БҰҰ-ның Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын жасауға қатысуының кілті болды. Оның этикасының тағы бір маңызды жағы – моральдық философияның теологиялық контексте жүргізілуінің қажеттілігіне баса назар салуы. Христиан адам табиғат немесе метафизика туралы спекуляциялық ойлармен ғана айналыса алады және табиғаттың немесе метафизиканың жеткілікті философиясын жасай алады, бірақ бұл этика үшін мүмкін емес. Моральдық философия адамның нақты жағдайын қарастыруы керек, ал ол – құдайдың кеңшілігіндегі адам. Сондықтан, "толыққанды қарастырылған моральдық философия" теологиялық шындықтарды дұрыс ескеруі керек. Мысалы, адамның түпкі күнәсі және адамның мәңгілік бақытқа жетуі сияқты дұрыс теологиялық фактілерді ескермей, толыққанды моральдық философияны құру мүмкін емес. Тек сенім арқылы ғана белгілі болатын осы шындықтарды ескермейтін кез келген моральдық философия толық емес болады.

Саяси теория

Маритен американдық радикалды қоғамдық ұйымдастырушы Саул Алинскиймен хат алмасып, оның досы болды, сондай-ақ француз премьер-министрі Роберт Шуманмен де байланыс тастады. "Саул Алинскийдің радикалды көзқарасы" атты зерттемесінде автор П. Дэвид Финкс: "Жак Маритен жылдар бойы Монтиниге Саул Алинский құрған демократиялық қоғамдық ұйымдарды мақұлдап айтқан" деп жазды. Осыған орай, 1958 жылы Маритен Милан қаласында Алинский мен архиепископ Монтинидің бірнеше кездесуін ұйымдастырды. Кездесулерге дейін Маритен Алинскийге: "Жаңа кардинал Саулдың кітаптарын оқып жатыр және оған жақын арада хабарласады" деп хат жазған еді.

Интегралды гуманизм

Маритан өзінің "Интегралды гуманизм" (немесе "Интегралды христиан гуманизмі") деп атаған ілімін жақтады. Ол, секулярлық гуманизмнің түрлері адамды толыққанды мойындамайтындықтан, адамгершілікке қайшы келеді деп сарптады. Адам табиғатының рухани жағы жоққа шығарылса, толыққанды емес, тек ішінара ғана гуманизм қалады, ол адамның маңызды бір бөлігін қабылдамайды. Сондықтан, "Интегралды гуманизмде" ол философиялық көптігіне негізделген жаңа христиандық әлемінің мүмкіндіктерін зерттейді, осы арқылы христиандықтың плюралистік заманда саяси дискурс пен саясатты қалыптастыруға қалай әсер ете алатынын анылмайды. Осы тұста ол ынтымақтастық теориясын жасайды, түрлі көзқарастағы адамдардың ортақ мақсаттарға қалай қол жеткізе алатынын көрсетеді. Маританның саяси теориясы зор ықпалға ие болды және христиан демократиялық қозғалысының басты бастауы болды.

Жалпыға ортақ саясат

Альберт Эйнштейнмен бірге Маритан 1950-51 жылдары Швейцарияның Женева қаласындағы Палаис-Электоралда өткен Халықтардың Дүниежүзілік Конвенциясының (PWC), сондай-ақ Халықтардың Дүниежүзілік Құрылтай Ассамблеясының (PWCA) демеушілерінің бірі болды.

Мақтау

Жаков Маритеннің "L'humanisme intégral" атты Интегралды гуманизмін сілтеу арқылы, Папа Пауль VI "Populorum progressio" еңбегінде "соңғы мақсат – толыққанды адамгершілік" деп жариялады. Сенатор Джон Ф. Кеннеди (кейін АҚШ Президенті) 1955 жылы Ассампшн колледжінде сөйлеген сөзінде Маритеннің ойларын келтірген. 2016 жылғы сұхбатында Папа Франциск Маритенді француз либералдық ойшылдарының аз ғана тізімінен атады.

Құрмет

2011 жылы оны және оның әйелі Райсаны қасиетті деп жариялау ісі жоспарланған болатын. Содан бері осы іс бойынша ешқандай прогресс болған жоқ.