Кіріспе

Фирманың жаңа ақпаратты пайдалану қабілеті
Бизнес-администрацияда сіңіру қабілеті – фирманың жаңа ақпараттың құндылығын тану, оны игеру және коммерциялық мақсаттарда қолдану қабілеті ретінде анықталады. Ол жеке, топтық, фирмалық және ұлттық деңгейлерде зерттеледі. Алғы шарттары – бұрынғы білім (білім қоры мен білім ағыны) және коммуникация. Зерттеулер фирманың инновациялық өнімділігін, күту деңгейін және ұйымдық оқынуды қамтиды. Ұйым инновациялық болу үшін өзінің сіңіру қабілетін дамытуы керек делінеді. Олар үшін сіңіру қабілеті көбінесе бұрынғы байланысты білім мен тәжірибе алуандылығына байланысты. Сондықтан фирманың ғылыми-зерттеу және даму (ҒЗЖ) жұмыстарына салған инвестициялары сіңіру қабілетін дамыту моделі үшін орталық болып табылады. Сіңіру қабілеті жинақтамалы болып саналады, яғни фирмаға сіңіру қабілетіне тұрақты түрде инвестиция салу, уақытша инвестиция салуға қарағанда оңай. Бір кезеңде сіңіру қабілетін дамытуға жұмсалған күш-жігер келесі кезеңде оны жинақтауды жеңілдетеді. Сіңіру қабілетінің жинақтамалық сипаты және күту қалыптасуына әсері, фирма жылдам өзгеретін саласында сіңіру қабілетіне инвестиция салуды тоқтатса, ол ақпараттың құндылығына қарамастан, сол саладағы жаңа ақпаратты ешқашан игермей және пайдалана алмайтын, бағытқа тәуелділіктің ең жоғары дәрежесін көрсетеді. Сондай-ақ, ұғымды айтарлықтай кеңейткен және оны екі түрлі сіңіру қабілетінен – әлеуетті сіңіру қабілеті мен іске асырылған сіңіру қабілетінен тұратын етіп қайта анықтау жасалды. Олардың жаңа анықтамасы бойынша сіңіру қабілеті – «фирмалар білімді иемденіп, сіңіріп, өзгертіп, пайдаланып, динамикалық ұйымдық қабілеттілікті қалыптастыратын ұйымдық тәртіптер мен процестердің жиынтығы». Сіңіру қабілетін мета-талдау жүргізіп, мыналарды анықтады: 1) Сіңіру қабілеті инновация мен білім берудің күшті көрсеткіші болып табылады, ал қаржылық өнімділікке әсері инновация мен білім беру арқылы толыққанды жүзеге асырылады; 2) Фирманың мөлшері мен сіңіру қабілеті арасындағы қатынас шағын фирмалар үшін оң, ал ірі фирмалар үшін теріс. Фирманың жасы мен сіңіру қабілеті арасындағы қатынас ескірген фирмалар үшін теріс, ал жас фирмалар үшін маңызды емес; 3) Әлеуметтік интеграция механизмдері, білімдік инфрақұрылым, басқару қолдауы және қарым-қатынас қабілетінің бәрі инновациялық қабілет қатынасына оң және маңызды әсер етеді (ал сыртқы іздеудің кеңдігі немесе бәсекелестіктің қарқындылығы бұл қатынасқа әсер етпейді). Ортаның динамикасы сіңіру қабілеті мен инновация қатынасына азды-көпті теріс әсер етеді; 4) Сондай-ақ, сіңіру қабілеті мен инновация қатынасы сіңіру қабілеті зерттеулер арқылы өлшенгенде, архивтік деректер арқылы өлшенгенге қарағанда күштірек екенін анықтады.

Абсорбциялық қуаттың жетілдірілген моделі

2007 жылғы мақалада (а) Коэн мен Левинталдың үлгісіндегі бастапқы бірінші компонентті қайта енгізу ұсынылды. Бұл еңбек (b) трансформацияның ассимиляциядан кейінгі қадам емес, оның орнына балама процесс екенін атап өтті. Осыған сәйкес, (c) әлеуетті сіңіру қабілеті мен іске асырылған сіңіру қабілеті арасындағы айқын шекара енді сақталмайды деген тұжырым жасалды. ad (a): Көптеген фирмалар жаңа сыртқы білімді анықтап, сіңіруде сәтсіздікке ұшырайды; жаңа сыртқы білімнің құндылығын тану жиі субъективті болып келеді және оны дамыту қажет – бұл автоматты процесс емес. Менеджерлер негізгі клиенттердің қазіргі қажеттіліктеріне тікелей қатысы жоқ жаңа сыртқы білімнің құндылығын бағалауда қиындықтарға тап болады. ad (b): Ассимиляция да, трансформация да жаңа білімнің өзгеруіне және оны қолданыстағы біліммен үйлестіруге белсенді араласуды қамтиды. Жаңа білім қалыптасқан танымдық схемалармен жақсы үйлесетін болса, ол сіңіріледі. Егер жаңа білімді сіңіру мүмкін болмаса, танымдық құрылымдарды өзгерту қажет. Фирмалар білімді сіңіре алмаған жағдайда білім құрылымдарын өзгертеді. Трансформация ассимиляциядан кейін болатын процесс емес, оған балама болып табылады. ad (c): Трансформация ассимиляцияға балама ретінде қарастырылғандықтан және одан кейінгі саты емес екендігінен, Захра мен Джорджтың үлгісінде әлеуетті сіңіру қабілетінің бір бөлігіне айналады; демек, іске асырылған сіңіру қабілеті жай ғана пайдалану компонентін қайта атауды білдіреді. Бұдан әрі, іске асырылған қабілеттің әсері болмаса, әлеуетті қабілет фирманың бәсекелестік артықшылығына ешқандай әсер ете алмайды; құндылық құру бойынша эмпирикалық зерттеулерде әлеуетті сіңіру қабілетін іске асырылған сіңіру қабілетінен бөліп қарастыру мүмкін емес. Осыған сәйкес, жоғары сіңіру қабілетіне ие фирмалар (1) жаңа сыртқы білімнің құндылығын таниды, (2) оны алады, (3) сіңіреді немесе түрлендіреді және (4) жаңа сыртқы білімді пайдаланады. Алайда, Захра мен Джордж қабылдау қабілеті Коэн мен Левинталдың бастапқыда ұсынғандай, тек бұрынғы байланысты білімге ғана негізделмеуі керек, ал ұйымдық мәдениет пен үйлестіру қабілеттерін фирманың сіңіру қабілетіне әсер ететін факторлар ретінде қарастыру қажет деп санайды. Мысалы, үздіксіз оқуды бағалайтын және қолдайтын бизнес мәдениеті, жеке оқу мен дамуды қолдамайтын басқа бизнес мәдениеттерге қарағанда жоғары сіңіру қабілетіне ие. Сіңіру қабілеті теориясымен байланысты ұғымдарды одан әрі нақтылау үшін Уилер бизнес инновациялары үшін динамикалық қабілеттер және сіңіру қабілеті теорияларынан туындаған қосымшаны ұсынды. Уилердің Желілік Технологияларға Негізделген Бизнес Инновациялар Циклы фирмалардың бұрынғы бағдарын және желілік технологиялармен байланысты ішкі ресурстарын бизнес инновациялары мен экономикалық өсуге қалай айналдыратынын түсінуге және болжауға көмектеседі.