Moree, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия – Мехи өзені жағасында орналасқан қала. Тарихы, географиясы, аборигендер мәдениеті туралы ақпарат. Туризмге қолайлы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мори – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстігіндегі Мори Плейнс округіндегі қала. Ол Мехи өзенінің жағасында, құнарлы қара топырақты жазықтардың ортасында орналасқан. Қала Ньюэлл және Гвайдер тас жолдарының қиылысында орналасқан, Сиднейден күнделікті пойыз және әуе рейстері арқылы жетуге болады. Уерарай және Камилорой тайпалары – бұл аймақтың ең ерте белгілі тұрғындары, ал қаланың аты абориген тілінен «көтерілетін күн», «ұзақ көктем» немесе «су қоймасы» деген мағынаны білдіреді. Қала 1850 жылдары британдықтар құрған, ал жергілікті аборигендер миссияларға, кейін аборигендердің резервацияларына орналастырылған. Қала, әсіресе Мори ванналары мен бассейні, 1965 жылғы тарихи «Бостандық саяхаты» барысында белсенділер тобының келгенімен танымал. Бұл саяхатты Чарльз Перкинс басқарды, мақсаты Солтүстік Жаңа Уэльс айманындағы аборигендерге жасалған кемсітушілікке бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудару болды. Мори – маңызды ауыл шаруашылығы орталығы, ол 1960 жылдардың басында құрылған Австралия мақта өсіру өнеркәсібіндегі рөлімен ерекшеленеді. Қала Мори Плейнс округінде орналасқан. Мориде емдік қасиеттерімен танымал артезиандық ыстық сулы ванналар бар. 2021 жылғы халық санағы бойынша Мори қаласының халқы 7070 адамды құрады.
Moree (/m//ɔː//r//iː/) is a town in Moree Plains Shire in northern New South Wales, Australia. It is located on the banks of the Mehi River, in the centre of the rich black soil plains. The town is located at the junction of the Newell Highway and Gwydir Highway and can be reached by daily train and air services from Sydney. The Weraerai and Kamilaroi peoples are the earliest known inhabitants of the area, and the town's name is said to come from an Aboriginal word for "rising sun," "long spring," or "water hole". The town was established by the British in the 1850s, and local Aboriginal residents were placed in missions, later Aboriginal reserves. The town, and in particular the Moree Baths and Swimming Pool, are known for being visited by the group of activists on the famous 1965 Freedom Ride, a historic trip through northern NSW led by Charles Perkins to bring media attention to discrimination against Indigenous Australians. Moree is a major agricultural centre, noted for its part in the Australian cotton growing industry which was established there in the early 1960s. It is situated in the Moree Plains Shire. Moree is home to artesian hot spring baths which are famous for their reputed healing qualities. At the 2021 census, the town of Moree had a population of 7,070.
Түпкүлкілік халықтар
Уэрарай және Камилорой халықтары, олардың ұрпақтары қазір де қалада тұрады, бұл аймақтың ең ерте белгілі тұрғындары еді.
The Weraerai and Kamilaroi peoples, whose descendants are still in the town, were the earliest known inhabitants of the area.
Британ отарлауы
1832 жылы майор Томас Митчелл Джордж Кларк есімді қашып кеткен сотталған адам отаршыл билік органдарына аймақ арқылы ағатын "Киндур" деп аталатын үлкен өзеннің бар екенін хабарлағаннан кейін, ауданға ірі экспедиция ұйымдастырды. Кларк 1827-1831 жылдар аралығында оңтүстікте Камилорой тайпасымен көшпенді тіршілік етіп, отаршылар үшін маңызды географиялық білім алған болатын. 1832 жылдың қаңтар айында Митчелл қазіргі Мехи өзенін Море қаласынан шамамен он шақырым шығысқа қарай кесіп өтті. Ұзақ өтпей, Митчеллдің ізінен мал өсірушілер еріп келді, олардың арасында 1837 жылы Джон Генри Флеминг пен Джозеф Флеминг ағайындары құрған 'Мунги Банди', 1837 жылы Роберт Маршалл құрған 'Булуру', 1838 жылы Томас Симпсон Холл құрған 'Вей Болла Болла' және 1838 жылы Джеймс Кокс құрған 'Мурри' (Камилорой тілінен алынған, "ұзын су тобыры", "көктемгі күн" немесе "ұзын бұлақ" деген мағына береді) шаруашылықтары болды. Мал өсірушілер келгеннен кейін аборигендер мен отарлаушылар арасында қақтығыс тез басталды, нәтижесінде жүздеген аборигендер қаза тапты. Отарлаушылар мен Жаңа Оңтүстік Уэльс атты полициясы жергілікті Камилорой тайпасына қарсы жазалау экспедицияларын жүргізді, сол кезде бұл "жою соғысы" деп аталды. Мысалы, 1837 жылы Джон Коббтың Грейвсенд шаруашылығында аборигендердің ірі қырғыны болды, ал 1838 жылы майор Джеймс Нанн мен оның атты полициясы Ватерлоо-Крикте кем дегенде қырық адамды өлтірді. Мехи және Гвайдер өзендерінің жанындағы аборигендердің бірі қазадан сақтану үшін шығысқа қашты. Оларды отарлаушылардың тобы қуып жететін, соның ішінде 1838 жылдың маусымында Майолл-Крик қырғынын жасаған 'Мунги Банди' шаруашылығының иесі Джон Генри Флеминг басқарған топ болды. Аймақта қалған Камилорой тайпасы да өлтіріле берді, мысалы, 1838 жылы Паламаллавада Чарльз Эйлз тоғыз аборигенді қырғынға ұшыратты.
In 1832, Major Thomas Mitchell led a large expedition to the district after an escaped convict by the name of George Clarke told the colonial authorities of the supposed existence of a great river called the "Kindur" that flowed through the region. Clarke had been a bushranger living in a mostly tribal lifestyle with a Kamilaroi clan in the area to the south from 1827 to 1831 and had obtained geographical knowledge important to the colonists. In January 1832, Mitchell crossed what is now known as the Mehi River around ten kilometres east of where the town Moree is now located. Squatters soon followed in Mitchell's wake, establishing pastoral runs in the vicinity, among which were 'Mungie Bundie' formed by brothers John Henry Fleming and Joseph Fleming in 1837, 'Boolooroo' formed by Robert Marshall in 1837, 'Wee Bolla Bolla' formed by Thomas Simpson Hall in 1838, and 'Mooree' (from a Kamilaroi term believed to mean either "long waterhole", "rising sun", or "long spring") which was formed by James Cox in 1838. Conflict between the colonists and Aboriginal people occurred soon after the arrival of the pastoralists, which resulted in the murder of hundreds of Aboriginal people. Punitive expeditions against the local Kamilaroi were conducted by both squatters and the New South Wales Mounted Police in what was termed at the time "a war of extermination". For example, a large massacre of Aborigines occurred at John Cobb's Gravesend station in 1837, while in 1838 Major James Nunn and his mounted police killed at least forty at Waterloo Creek. Some of the surviving Mehi and Gwydir River Aborigines fled east to avoid the massacres. They were pursued by gangs of colonists, including one led by John Henry Fleming of 'Mungie Bundie' station which in June 1838 perpetrated the Myall Creek massacre. Those Kamilaroi who stayed in the region continued to be killed, including a massacre of nine Aborigines perpetrated by Charles Eyles at Pallamallawa in 1838.
Климат
Мореде ылғалды субтропикалық климат (Köppen Cfa) және шамалы жартылай шөлейттік климаттың ықпалы бар. Жазда 40 °C (104 °F) жоғары температуралар жиі кездеседі, ал қыста 0 °C (32 °F) төмен температуралар да жиі болады. Мореде тіркелген ең жоғары температура 3 қаңтар 2014 жылы және 12 ақпан 2017 жылы 47,3 °C (117 °F) құрады. Ылғалды субтропикалық климатқа тән болатындай, жауын-шашын қысқа қарағанда жазда көбірек жауады.
Moree experiences a humid subtropical climate (Köppen Cfa) with slight semi arid influence. In summer temperatures above 40 °C (104 °F) are common while in winter temperatures below 0 °C (32 °F) are also common. The highest recorded temperature recorded in Moree was 47.3 °C (117 °F) on 3 January 2014 and again on 12 February 2017. Typical of humid subtropical climates rainfall is more common in summer than in winter.
20 ғасыр
1910 жылы қаңтарда Море ауданында су тасқыны көптеп темір жолды Мореге апарып жіберді. Белгісіз сандағы мал суға батып, кем дегенде төрт адам Море ауданында суға батып кетті. 1946 жылдың қаңтар айында су тасқыны қалашықты екіге бөлді, бірнеше жүз үйді су басты. Су тасқыны жергілікті электр стансасына әсер етіп, тоқ кесілді. Су тасқыны аймақтағы жолдар мен темір жол желілеріне де залал келтірді. 1955 жылдың ақпан айында Моредегі ең үлкен су тасқыны болды, қаланың орталық бизнес ауданының көп бөлігі және 800 үй су астында қалды. 1976 жылдың ақпан айында Мореде тағы бір үлкен су тасқыны болды. Моренің солтүстігіндегі ғимараттардың үштен екісі суға толып немесе сумен қоршалды, оған орталық бизнес ауданы да кірді. 2011 жылдың қараша айында Море қаласының бір бөлігі су тасқынына ұшырады, солтүстік Моренің тұрғындары эвакуациялауға шақырылды, үйлер су астында қалды. 72 сағат ішінде шамамен жаңбыр жауды, соңғы 24 сағатта жаңбыр азайды. Море және көптеген басқа округтер табиғи апат аймақтары деп жарияланды. 2012 жылдың ақпан айында Мореде қайтадан үлкен су тасқыны болды. 1976 жылғы ақпан айындағы су тасқынынан асып түскен су тасқыны Моредегі және оның айналасындағы жүздеген үйлерді су басты. Бұл Моредегі екінші ең үлкен су тасқыны болды. Солтүстік Моренің көшелерінің көп бөлігі суға толып, тек бірнешеуі ғана құрғақ қалды. Су тасқынының шыңына бір күн бұрын бүкіл солтүстік Море, соның ішінде Яраман, Гвайдерфилд, Бендиглит, Палламаллава және Бинигуй ауылдары эвакуацияланды. Оңтүстік Моренің төменгі жағы да суға батты. Солтүстік Моредегі барлық тұрғындар эвакуацияланды, себебі 35 жыл ішіндегі ең ауыр су тасқыны күтілуде. Өлім-жітім болғандар тіркелмеді. Море метеорологиялық станциясында су тасқынынан 72 сағат бұрын жаңбыр жауды. 2021 жылдың наурызында қатты жаңбыр Солтүстік және Шығыс Жаңа Оңтүстік Уэльске әсер етіп, үлкен су тасқынына себеп болды. 23 наурызда Мореде жаңбыр жауды, бұл 1888 жылдың ақпан айынан бері кез келген айдағы екінші ең жауын-шашынды күн болды. Мехи өзенінің су деңгейі 25 наурызда жетті (1955 жылғы рекордтық деңгейден 0,4 метр төмен). 2021 жылдың наурыз айындағы жалпы жаңбыр мөлшері орташа көрсеткіштен асып түсті. 2022 жылдың қазан айында Мореде үлкен су тасқыны болды, Мехи өзенінің деңгейі көтеріліп, 4000 тұрғын эвакуацияланды. Бұл оқиға бүкіл штат бойынша үлкен су тасқынына әкелді.
In January 1910 floods in the Moree district caused numerous washouts of the railway to Moree. An unknown number of livestock were drowned, and at least four people drowned in the Moree area. In January 1946 a flood cut the township in two, and several hundred homes were flooded. The flood waters affected the local power station which caused a blackout. The floods also damaged roads and railway lines in the region. In February 1955 the highest recorded major flood affected Moree, with a record flood peak of Most of the central business district of the town and 800 homes were flooded. In February 1976, another major flood hit Moree, with a flood peak of Nearly three quarters of the buildings in north Moree either had floodwater surrounding them or water in them, which included the central business district. In November 2011, major flooding flooded parts of Moree, with a peak of People were urged to evacuate from parts of north Moree and houses were flooded. Nearly of rain was recorded over 72 hours with falling in the final 24 hours of rainfall. Moree and numerous other shires were declared natural disaster zones. In February 2012, major flooding again occurred in Moree. Peaking just above the February 1976 floods at , the floods inundated hundreds of houses in and around Moree. the floods were the second highest ever recorded in Moree. Nearly the whole of north Moree had water in the streets with just a few still out. The whole of north Moree was told to evacuate the day before the flood peak including the nearby villages of Yarraman, Gwydirfield, Bendygleet, Pallamallawa and Biniguy. Some of the lower parts of south Moree became inundated with flooding. All of north Moree were urged to evacuate as it was expected then to be the worst flooding in 35 years. No fatalities were recorded. Nearly of rain was recorded at the Moree Meteorological Station in the 72 hours before the flood. In March 2021, heavy rainfall affected North and East NSW causing major flooding, On 23 March, Moree received , which was the second wettest day on record for any month since February 1888. Flood levels on the Mehi river reached on 25 of March. (0.4m below the 1955 record of ) The total rainfall for March 2021 was as against an average of
In October 2022, Moree experienced major flooding with the Mehi River peaking at and 4,000 residents were told to evacuate. This was part of an event that has seen major flood levels state wide.
Медиа
Мореде Rural Press компаниясына тиесілі "Море Чемпион" газеті шығады, ол сейсенбі және бейсенбі күндері жарық көреді. "2VM" және "98.3 NOW FM" радиостанциялары да Мореде хабар таратады. "NOW FM" хабар таратушы станциясы Доу тауында, ал "2VM" хабар таратушы станциясы Море қаласынан шығысқа қарай 5 шақырым жерде, Гвайдер тас жолында орналасқан. Екі станса да Broadcast Operations Group компаниясына тиесілі және апта ішінде таңғы және түстен кейінгі бағдарламаларды эфирге шығарады. Seven телеарнасының Тамворт станциясының Мореде жаңалықтар бюросы болған, бірақ ол 2000 жылы бюджет жетіспеуіне байланысты жабылды. Мореге ең жақын телеарналар – Seven, Nine және WIN Television, олар Тамворттан хабар таратады.
Moree is served by the Moree Champion newspaper, owned by Rural Press, which is published on Tuesdays and Thursdays. Radio stations 2VM and 98.3 NOW FM also broadcast from Moree. The NOW FM transmitter site is located on Mt Dowe, whilst the 2VM transmitter is located 5 kilometres east of Moree on the Gwydir Highway. Both stations are owned by the Broadcast Operations Group and broadcast weekday breakfast and afternoon programs. Seven's Tamworth station also had a news bureau in Moree, but it was closed down in 2000 due to budget deficiencies. The closest television networks shown in Moree are Seven, Nine and WIN Television and they get broadcast from Tamworth.
Көлік
Мори әуежайына өңірлік авиакомпания Fly Corporate Брисбенге және кері бағытта тұрақты рейстермен, сондай-ақ Сиднейге тұрақты Qantas авиакомпаниясының рейстерімен қызмет көрсетеді. Бұрынғы Brindabella Airlines компаниясы 2012 жылдың 27 қаңтарына дейін Брисбенге және кері бағытта қызмет көрсеткен. Мори теміржол станциясы Мунгинди желісінде орналасқан, ол Сиднейден басталады. Станция 1897 жылы ашылды және қазіргі уақытта жолаушылар тасымалы бойынша желінің ең солтүстік нүктесі болып табылады – күніне бір рет NSW TrainLink Xplorer DMU Сиднейге және кері бағытта қатынайды. NSW TrainLink Мориден Графтонға автобус қызметін ұсынады. Crisps Coaches Мориден Уорвикке дейін, Брисбен мен Туумбаға қосылыспен автобус қызметін жүргізеді.
Moree Airport is served by regional airline Fly Corporate with regular services to and from Brisbane as well as regular Qantas airline services to Sydney. The now defunct Brindabella Airlines provided a service to and from Brisbane up until 27 January 2012. Moree railway station is situated on the Mungindi line, from Sydney. The station opened in 1897 and currently marks the northernmost point of passenger services on the line, a daily NSW TrainLink Xplorer DMU to and from Sydney. NSW TrainLink operate a coach service from Moree to Grafton. Crisps Coaches operate a coach service from Moree to Warwick with connections to Brisbane and Toowoomba.