Кіріспе

Француз саясаткері (1889–1973)
француз жазушысы және ақыны

Жорж Этьен Бонне (23 шілде 1889 – 18 маусым 1973) – француз саясаткері, 1938 және 1939 жылдары сыртқы істер министрі қызметін атқарған және Радикалдық партияның көрнекті қайраткері болған.

Ерте өмір және мансап

Боне Дордонь департаментінің Бассилак қаласында адвокаттың ұлы болып дүниеге келген. Боннеттің әкесі Кассациялық сотта жұмыс істеді және ұлына Францияда ақшаға алуға болатын ең жақсы білім беру үшін байлығын жұмсады. Бонне элиталық Анри IV лицейінде, École supérieure des hautes études және École des sciences politiques мектептерінде білім алды. Бонне Париж университеті мен École Libre des Sciences Politiques-те заң және саясаттану мамандықтарын оқыды. Бонне мансабын Conseil d'État-те аудитор болып бастады. 1911 жылы Эжен Пелетанның немересі Одет Пелетанға үйленгеннен кейін саяси мансабын бастады. Боннеттің әйелі, көбінесе мадам Сутьен Жорж деп аталған, салон ұстады және күйеуі үшін үлкен жоспарлары болды. Бір замандасы былай деп еске алды: «Мадам Бонне күйеуі үшін тым қатты ұмтылғандықтан, жаңа министрлік құрылғанда, өзіне қызмет ала алмаса, түнде үйіне баюдан қорқыпты». Көптеген адамдар Боннеттің әйелінің оған үстемдік етуіне сықақтап қарады. Боннеттің әйеліне қойылған лақап аты француз тіліндегі «soutien gorge» (көкірекке қолдау) сөзімен байланысты ойын еді және ол мадам Бонне мен оның кеудесінің өлшеміне сілтеме жасады. 1914 жылы Бонне француз армиясына қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі кезінде Бонне көптеген наградалармен марапатталған, батылдығы үшін Croix de guerre медалін алды. 1918 жылы демобилизация директоры болып қызмет етті. Бонне Альфред де Тардтың «L'âme du soldat» (Сабаздың жаны) кітабының редакторы болды. Бонне де Тардтың «1914-1917 жылдардағы Франция бұрынғыдан да шынайы демократиялық, және ол басшылықты жақсы көреді» деген сөзін атап өтті. Жоғарғы топқа жататын адам ретінде Бонне көбінесе қарапайым поиллдердің арасындағы достық сезімге және күреске бейілділікке таң қалды және олардың тәжірибесін жазуды өз міндеті деп санады. Бонне француз сарбаздарының қаталдығына қызғанғандай болды, олар ол ешқашан қабылдай алмайтын жағдайларда өмір сүрді. Бонне жиі Лауто есімді поилл туралы әңгіме айтқан, ол екі баласы бар, бақытты үйленген адам еді, және неміс артиллериясы кесіп алған телефон сымын жөндеу кезінде өміріне қауіпсіздік ойламай, қаза тапты. Бонне Лаутоның оқиғасын Union sacrée-нің іс-әрекетінің мысалы ретінде пайдаланды, өйткені ол 1919 жылы жарық көрген «Lettres à un bourgeois de 1914» кітабында поиллдерді қарсы тұруға шабыттандырған – отанға деген махаббат екенін дәлелдеді. 1919 жылы Бонне 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясында француз делегациясының хатшысы болып қызмет етті және кең ауқымды әлеуметтік реформаларды талап еткен «Lettres à un bourgeois de 1914» кітабын жазды. Британдық тарихшы Энтони Адамтвейт «Lettres à un bourgeois de 1914» кітабы Боннеттің әлеуметтік реформаға деген соңғы қызығушылығы болғанын атап өтті. Бонне 1924 жылдан 1928 жылға дейін және 1929 жылдан 1940 жылға дейін депутаттар палатасында қызмет етті. 1925 жылы ол мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, бұл 1920-1930 жылдардағы жоғары министрлік лауазымдар тізбегіндегі бірінші болып табылды. Палатадағы қызметі кезінде Бонне қаржы және экономикалық мәселелер бойынша жетекші сарапшы ретінде танылды. Министр ретінде Бонне еңбекқор, парламенттік пікірталастарда әрқашан жақсы дайындалған және саяси интригаларда шебер болды. 1931 жылы Қытайдан көмек сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Қытайдың білім беру жүйесін жақсарту үшін білім беру сарапшыларының тобын жіберді. Сарапшылардың қатарында Пруссияның бұрынғы білім министрі Карл Генрих Беккер, топтың жалғыз мүшесі болған және бұрын Қытайға барған, мандарин тілін білетін британдық христиан-социалист тарихшы Р. Х. Таунем, Польшаның барлық бастауыш мектептеріне жауапты Польша Білім министрлігінің аға бюрократы Мариан Фальски және Collège de France-тің әйгілі ғалымы Пол Ланжевен болды. Бонне топқа қосылды, өйткені ол Париж негізіндегі Интеллектуалды ынтымақтастық институтының директоры болып жұмыс істеді, ал Лига білім беру жүйесінен тыс адамды топ төрағасы етіп тағайындағысы келді. 1931 жылдың 30 тамызында топ Қытайға аттанды және 1931 жылдың 19 қыркүйегінде басталған Маньчжурияға жапондықтардың басып кіруіне қарсы бүкіл Қытайда болған қызу наразылық акцияларын өз көзімен көрді. Қытайдағы университет және орта мектеп студенттерінің көпшілігі Маньчжурияның жоғалуына наразылық білдірсе де, топ қытайлық білім беру қызметкерлерімен ықтимал реформалар туралы жақсы сөйлесе алды және 1932 жылы «Қытайдағы білім беруді қайта ұйымдастыру» кітабын жариялады. 1932 жылы Бонне Лозанна конференциясында француз делегациясын басқарды, онда ол алғаш рет Германияның канцлері болып қызмет еткен Франц фон Папенмен кездесті. Лозанна конференциясында британ премьер-министрі Рэмзи Макдональд Боннеттің қабілетін бағалай келе: «Оны неге кабинетке алмаған?» – деп сұрады.

Экономикалық сарапшы

1933 жылы Бонне Лондон конференциясына барған француз делегациясының көрнекті мүшесі болды және конференция барысында президент Франклин Д. Рузвельттің әрекеттерін қатаң сынға алды. 1936 жылы Бонне партиясының «Халық майданына» қатысуына қарсы болған 18 радикал депутаттың жетекшісі атанды. Бонне радикалдық-социалистік партияның оң қанатының басшысы ретінде танылды, алайда партияның аты айтқандай, радикалды да, социалистік те емес еді. Осының салдарынан француз премьер-министрі Леон Блум, социалист, 1937 жылдың қаңтарында Боннені АҚШ-қа елші етіп тағайындап, оны іс жүзінде елден шығарды, тіпті Бонне ағылшын тілін білмегеніне қарамастан. Бонненің тағайындалғанын естіген американ елшісі Уильям Кристиан Буллитт кіші президент Франклин Рузвельтке оның туралы былай деп жазды: «Менің ойымша, ол сізге ұнамас. Ол өте зиялы және экономикалық, қаржылық мәселелерде білікті, бірақ ол мінезді адам емес. Сіз, мүмкін, оның Лондон экономикалық конференциясындағы француз делегациясын басқарып, сізге қарсы шабуыл жасағанын есіңізде болар». Америка Құрама Штаттарында қысқа ғана уақыт болғанымен және ағылшын тілін білмегеніне қарамастан, Бонне содан бері өмірінің соңына дейін американдық мәселелердің барлығында сарапшы екенін мәлімдеді. 1937 жылдың 28 маусымында Бонне Францияға оралды, премьер Камил Шотемп оны қаржы министрі етіп тағайындады. Бонненің қаржы министрі ретіндегі алғашқы маңызды қадамы – франктың құнсыздануын бақылау болды, бұл тоғыз айдың ішінде екінші құнсыздану еді, франк құны 110,8 франктан 147,20 британ фунтына дейін төмендеді. Девальвация Боннеге күшпен жүргізілді, өйткені 1936 жылдың қыркүйегінде франк құнын қорғау үшін валюталық резервтік қорға 10 миллиард франк бөлінген, бірақ 1937 жылдың ортасына дейін ол қаржы толығымен жұмсалып кеткен еді. Қаржы министрі ретінде Бонне әскери шығындарды күрт қысқарды. Ол Германиямен қарулану жарысының құны соншалықты жоғары екенін санады, Франция үшін қарулану жарысын тоқтатуға келісімге келу, әскери салаға орасан зор қаржы жұмсаудан гөрі жақсырақ болар еді. Бюджеттік тұрақтылықпен байланысты экономикалық проблемалармен және валюталық спекуляцияға қарсы франк құнын сақтау әрекеттерімен қатар, Бонне салықтарды арттыру қажеттілігі мен қару-жараққа төлеу үшін әлеуметтік қызметтерді қысқарту салдарынан туындаған әлеуметтік шиеленіске алаңдады. 1937 жылдың қарашасында Германияның Австриядағы елшісі Папенмен кездесуде Бонне мен Шотемп Францияның Батыс Еуропаны Францияның ықпал ету аймағы ретінде қабылдауы үшін Франция Орталық және Шығыс Еуропаны Германияның эксклюзивті ықпал ету аймағы ретінде қабылдауы мүмкін деген үміт білдірді. Сонымен қатар, Бонне француз кабинетіндегі осы идеяның жетекші өкілі болды: Шығыс Еуропадағы француз одақтық жүйесі, «санитарлық кордон» деп аталатын жүйе, Францияны Германиямен қақтығыстарға тартуға ғана қызмет ететін зиянды фактор еді. Мансабының барысында Бонне «қасиетті эгоизмді» қолдаушы ретінде танылды: француз мүдделері әрқашан басқа елдердің мүдделерінен жоғары тұруы керек. Бонне өзін «реалист» санайтын, ал оның сыртқы саясатқа қатысты ойлауы прагматизммен және оқшауланумен тең дәрежеде боялған еді. Бонненің әскери шығындарды қысқартуы соғыс министрі Эдуард Даладиемен қақтығысқа әкелді, ол кабинетті қазіргі халықаралық ахуалда армияға көбірек қаржы қажет екенін атап, француз армиясының бюджетіндегі ең ауыр қысқартуларды жоюға көндірді. Әуе және теңіз министрлері Даладие сияқты маңызды тұлғалар болмағандықтан, француз теңіз флоты мен француз әуе күштері қаржы министрінің қысқартуларын қайтара алмады. 1938 жылдың қаңтарында Шотемп үкіметінің құлауынан кейін Бонне жаңа үкімет құруға күшті тырысты, бірақ соңында Мемлекеттік министр болып тағайындалуға ғана келісім берді.

Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындалу

1938 жылдың сәуірінде екінші Блум үкіметінің құлауынан кейін, Боне Даладье премьер-министр ретінде сыртқы істер министрі болып тағайындалды (олар 1937 жылы дауласып қарамастан, татуласты). 1938 және 1939 жылдары Франция үкіметінде үш топ болды. Біріншіден, Боне бастаған «бейбітшілік лоббисі» Францияның нацистік Германиямен қарулану жарысына төтеп бере алмайтынын сезінді және Рейхпен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Қаржы мәселелерін жақсы білетін және бұрынғы қаржы министрі болғандықтан, Боне қарулану жарысының экономикаға тигізетін зиянын жақсы түсінді. Пол Рейно, Жан Зей және Жорж Мандель бастаған екінші топ неміс экспансионизміне қарсы тұру саясатын қолдады. Үшінші топ, Даладье бастаған, олардың екеуінің арасында қалды және Германияны уақыт сатып алу үшін қанағаттандыруды жақтады. Америкалық тарихшы Эрнест Р. Мэй былай деп жазды: «Жорж Бонне кішкентай, сүйкімді, ұзын мұрыны және айқын Адам алмасымен көзге түсетін. Жасырақ, сезімтал және жақсы жағдайдағы әйелі Одет Пелетанның тілектерін орындағаны үшін жеке пікірде мазақ етілді. Бірақ Бонне әлсіз емес еді. Министр ретінде ол ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеді, әрқашан өзінің міндеттерін білді және парламенттік интригаларда шебер болды». Quai d'Orsay бас хатшысы Алексис Сент-Лежер кейін ол қызмет еткен көптеген сыртқы істер министрлерінің ішінде Бонне ең нашар болғанын жазды және оны татуласуға бел буған адам деп сипаттады. 1938 жылы Германияға қарсы соғыстан қашудың ең жақсы жолы ретінде Даладье сыртқы саясатты негізінен Боннеге қалдырды. Сонымен қатар, Даладье Боннені бақылаудың ең жақсы жолы оны үкіметке қосу деп санады: ол Халық фронтын сақтап қалуды қалады, бірақ Бонне радикалды социалистерді одан шығарып тастағысы келді. Даладье Бонне үкіметтен тыс болса, оның Халық фронтын бұзу және премьер-министрлікті өзіне қарату үшін интригаларға қатысу мүмкіндігі артады деп ойлады. Оны үкіметке қосу оның қимылдарына шектеу қойды. Радикалды социалистік партияның мүшелері көбінесе төменгі орта таптан құралған, Даладьемен байланысты солшыл либералдық қанаты Францияны фашизмнен қорғаудың бір жолы ретінде Халық фронтына қатысуға дайын болды, ал оңшыл «неорадикалды» қанаты Боннемен байланысты болды және Халық фронтына қатысуды партияның жеке меншік пен капитализмді қорғау дәстүріне опасыздық деп қарады. Радикалдардың «неорадикалды» қанаты татуласуды қолдауға бейім болды және Халық фронтының сыртқы саясатын Францияны тек Кеңес Одағының пайдасына болатын Германиямен апатты соғысқа әкелуі мүмкін деп көрді. Радикалдар көбінесе шаруалар, шағын кәсіпкерлер мен саудагерлердің партиясы болды, бірақ партия бай кәсіпкерлердің қайырымдылықтарына тәуелді болды, ал «неорадикалды» Бонненің сыртқы істер министрі ретінде ықпалды лауазымында болуы Даладьеге партияны Халық фронтынан шығару үшін консервативті Радикал депутаттары, сенаторлары мен өнеркәсіпшілердің қысымына қарсы тұруға көмектесті. Даладье мен Бонне қарым-қатынасындағы қосымша қиындық Бонненің премьер-министр болуға деген ықыласы болды, бұл біртіндеп Даладьемен бұрынғы жылы қарым-қатынастың бұзылуына әкелді. Бонне Орсей куайының «соғысқа шақырушыларын» қатты сынады және сыртқы істер министрі болғаннан бастап ол өздерінің жоғары лауазымды адамдарын шешім қабылдаудан шеттетуге бейім болды және билікті өз қолына шоғырландыруды жөн көрді. Бонне пікірінше, 1924 жылғы Франко-Чехословакия келісім-шарты, ол Германия шабуыл жасаған жағдайда Франция Чехословакияға көмекке келеді деп уәде берді, Францияны Германиямен апатты соғысқа әкелуі мүмкін. Бонне 1938 жылы Франция үшін ең жақсы бағыт - Чехословакия үкіметін Германияның талабына мойынсұнуға қысым жасау және франко-герман соғысын болдырмау деп сенді. Егер чехословактар жеңілдіктер жасаудан бас тартса, бұл бас тарту одақты тоқтату үшін сылтау ретінде қолданылуы мүмкін. Осы бағытты ұстанған кезде Бонне Quai d'Orsay-дегі жоғары лауазымды адамдарын, кейде Даладьені де хабардар етпеді. Бұл премьер-министрді бірнеше рет сыртқы істер министріне француз сыртқы саясатын «бір министр» жасады дегендей әрекет жасағаны үшін сөгіс беруге итермеледі. 1938 жылдың 27-29 сәуірінде Бонне Даладьемен бірге Невилл Чемберленмен және лорд Галифакспен кездесу үшін Лондонға барды. Әңгімелесу барысында француз министрлері екі ел де неміс агрессиясы жағдайында соғысқа түсетінін мәлімдеді және екі ел Прагаға Конрад Хенлайнның Судет майданына жеңілдіктер жасауға қысым жасауы керек деген британдық ұсынысқа...

Май дағдарысы

1938 жылғы мамыр дағдарысы кезінде Бонне 21 мамырда лорд Галифакске Ұлыбританияның Берлинге ескерту жасауы керектігін айтты: егер немістер Чехословакияға шабуыл жасаса, Ұлыбритания содан кейін болатын соғысқа қатысады. Бірақ Лондон мұндай ескертуді бұрыннан бергенін білді. Британ елшісі, сэр Эрик Фиппспен сөйлескенде Бонне, Францияны алдын ала хабардар етпей, Чехословакияның жартылай жұмылдыруға бұйрық бергені үшін Бенешке шабуыл жасады және Праганың «әрекет етуде асығуы» үшін сынады. Алайда, 21 мамырда Париждегі Чехословакия министрі Штефан Осускимен кездесуде Бонне Фиппске берген уәдесін бұза отырып, Праганы сынамады. Фиппс Боннені дағдарысты 1924 жылғы франко-чехословакиялық одақтан бас тартуға итермеледі, бірақ Бонне Франция Германиямен соғысқа түскен жағдайда Ұлыбританиядан Францияға көмектесу жөнінде берік міндеттеме алмайынша, бас тартты. 1938 жылғы дағдарыс кезінде Париждегі неміс елшісі, граф Йоханнес фон Велчек, Даладье және әсіресе Бонненің Германия Чехословакияға шабуыл жасаса, Франция соғысқа түспейді деген сияқты мәлімдемелерін Берлинге жеткізді. Адамтвейт жазғандай, егер Велчек Берлинге жіберген хабарламаларында Бонненің айтқандарын жазса, және 1938 жылы Францияда бұл мәлімдемелер жария болғанда, Бонне, әрине, ұятқа қалдырып, отставкаға кететін еді. Дағдарыс кезінде Бонне Праганы қолдау білдірген, бірақ Берлинде демарш жариялаудан бас тартты. 22 мамырда Фипппен болған кездесуде Бонне, Май дағдарысы кезінде Берлинге жіберілген британдық ескертулерді Чехословакияға немесе Францияға британдық қолдаудың толық кепілдігі ретінде түсінуге болмайтынын мәлімдеді. Бонне британдық хабарламаға «көптеген жазбалар» жасады және «егер Чехословакия шынымен де ұстамсыз болса, француз үкіметі Франция өзінің міндеттемелерінен босатылған деп жариялауы мүмкін» деді. 1938 жылғы 25 мамырда Бонне Велчекке Германия бұл елге басып кірсе, Франция Чехословакиямен одағын сақтайтынын айтты және ол «Чехословакиядағы аз ұлттар мәселесі бейбіт жолмен шешілсе, экономикалық және қарусыздану мәселелерін қарастыруға болады» деп сыртқы саясатының басты мақсаттарын атап көрсетті. Велчек 1938 жылғы 25 мамырда Берлинге Бонненің сол кездесуде Германияның мамыр дағдарысын соғысқа дейін жеткізбеуге жасаған «тырысынан Франция мойын бұрғанын» айтқандығын хабарлады. Бонненің кездесу туралы есебінде ол: «Мен граф Велчекке егер мен одан ресми түрде ертерек келуін сұрамасам, бұл шиеленістің кезеңінде мен қысым көрсетуге бағытталған қадам деп саналады деп қорқытқаным үшін болды» деді. 26 мамырда Бонне Польшаның сыртқы істер министрі, полковник Йозеф Бектен, Франция солай істесе, Польша Германияға қарсы соғыс жасайтыны туралы уәде алды. Франко-Польша одағы тек қорғаныс сипатында болғанмен, Бек «Франция мен Польшаның мүдделерін өзара түсіну негізінде Орталық Еуропадағы барлық жаңа құбылыстарды достық талқылауға» дайын болды. Бонне Бек ұсынысына қызығушылық танытпады және жауап бермеді. 31 мамырда Бонне британдықтардың Бенешке ағылшын-француздық демарш жасау туралы өтінішіне қарсылық білдірді, бірақ ол Прагадағы француз министрі Виктор де Лакруаны чехословакиялықтарға қысым көрсету үшін көбірек жұмыс істеуге уәде берді. Демарш үшін Лакруаға берген нұсқауында Бонне тек қосымша ақпарат сұрады және: «Сіздің премьер-министр мен судеттік өкілдер арасындағы келіссөздердің жай-күйі туралы маған берген ақпаратыңыз британ үкіметі М. Хенлейннің ұсыныстарының сипаты мен мазмұны туралы толық пікір білдіруге мүмкіндік бермейді. Сондықтан сіз М. Ходжаға ұсынылған ұсыныстар туралы қажетті егжей-тегжейлі ақпаратты жедел түрде алуыңызды сұраймын» деді. Лакруаның Прагадағы британдық министр, сэр Базил Ньютонға Бонненің нұсқауларын абайсызда жеткізгені, ағылшын-француздық айыптасуларға әкелді.

Судеттердегі дағдарыс

Боне Францияда жалғасу саясатының басты қолдаушысы болды. Ол мюнхендік, жеңілісшіл және бейбітшіл адам еді. Британдық тарихшы Мартин Томас Бонетті француз үкіметінде Жапонияны ынталандыру үшін ең "белсенді" дауыс деп сипаттады, себебі Боне француз Индокитайы – әлемдегі ең табысты француз колониясының әскери тұрғыдан қорғала алмайтынын және Франция Қытайды қолдау арқылы Жапонияны ашуға тиіс емес деп мәлімдеді. 1938 жылдың маусымынан бастап Германиямен соғыс болу ықтималдығы Бонетті Жапонияның жеңіске жетуіне көбірек бейім етті, өйткені Жапония Еуропадағы соғысты пайдаланып француз Индокитайын басып алады деп сенді. 1938 жылдың көктемі мен жазының басында Боне ресми арналар арқылы Чехословакияға қысым көрсетуден бас тартты, орнына ресми емес өкілдерді Германия шабуыл жасаған жағдайда Франция соғысқа бармауы мүмкін деген хабарды жеткізу үшін пайдаланды, бұл Праганы француз тарапынан берілген қолдау туралы мәлімдемелерге артық сенімділікке итерді. Боне өзінің досы, журналист Жюль Саурервейн арқылы Бенешке берген сұхбатында: "Жеңіс мәңгілікке созылмайтын жағдай" деді. 1938 жылдың 17 шілдесіне дейін ғана Боне Лакруаға нұсқаулар жинағын жіберді, онда Бенеш пен Чехословакия премьер-министрі Милан Ходжаға британдықтардың ұстанымына байланысты Франция 1938 жылы соғыс бастау қаупіне бара алмайтыны және Прага Германиямен келісімге келу үшін бар күшін салуы керек екені туралы ескертті. Мамырлық дағдарыстан бастап Боне АҚШ-ты еуропалық істерге араластыру үшін лоббилеу науқанын бастады, Вашингтоннан Прагаға неміс-чехословакиялық соғыс болған жағдайда "Чехия үкіметі америкалық үкіметтің қолдауын алмайды, егер ол Гитлер мен Хенлейнді қанағаттандыратын Судет немiстерiне жеңiлдiктер беру арқылы бейбіт шешімге қол жеткізуге тырыспаса" деп хабарлауды сұрады. 1938 жылдың 16 мамырында АҚШ елшісі Уильям Кристиан Буллитт Кенемен кездесуінде Боне Германияға қарсы тағы бір соғыс бұрынғы соғыстан да қауіпті болады және Боне "Францияның соғысқа араласуына қарсы күшін салуға дайын" екенін айтты. Буллиттің сенімін жеңіп алу үшін Боне майлық дағдарысы кезінде британдық елші сэр Эрик Фиппстен алған американдық ноталарды көрсетті. 1938 жылдың 4 шілдесінде тікелей АҚШ-қа жіберілген радио хабарламасында Боне Франция мен АҚШ-ты байланыстыратын "ортақ мүдделерге" деген сенімін Орталық Еуропадағы дағдарысқа АҚШ-тың қызығушылығын арттырудың жолы ретінде жариялады. 1938 жылдың маусымында Даладье мен Боне арасында Испания азаматтық соғысы кезінде испан республикашыларына француз қаруын жеткізу мәселесі бойынша үлкен дау болды. Испания азаматтық соғысына Италияның араласуы француз саясаткерлері үшін маңызды стратегиялық мәселе тудырды. Германияның халқының көптігіне байланысты Францияда оны өтеу үшін Солтүстік Африканың үлкен жұмыс күшін пайдалану қажет деп саналды. Бұл стратегия Францияның Батыс Жерорта теңізін бақылауын қамтамасыз етуді талап етті, Алжирден Марсельге жасақ конвойымен ешқандай қорытынды жасауға болмайтын жағдайды қамтамасыз етуді талап етті. Италияның араласуы нәтижесінде стратегиялық Балеар аралдарында бірқатар итальяндық базалар құрылды. Францияда итальяндықтар испан ұлтшылдарынан Балеар аралдарында тұрақты болуға рұқсат алады немесе тіпті оларды беруді сұрайды және алады деп қорқынышты. Франко-неміс соғысының итальяндықтармен соңғылардың жағына шығып, Балеар аралдарын француз әскерлерінің конвойына теңіз және әуе шабуылы үшін пайдалану перспективасы француз шешім қабылдаушыларына өте қолайсыз болып саналды, ал 1930 жылдардың соңында француз сыртқы саясатының басты мақсаты итальяндықтарды Балеар аралдарынан шығару болды. Даладье испан республикашыларына қару-жарақ жеткізуді итальяндық күштер Испанияда болған кезде жалғастыруды ұсынды, бірақ Боне Италиямен қарым-қатынасты жақсарту үшін қару-жарақ жеткізуді тоқтатуды ұсынды, тіпті Фиппске өз елінің "Пириней шекарасының жабық қалуының маңыздылығына Даладьемен үлкен мән беруі керек" деп айтты. Боне Испания Республикасына қару-жарақ жеткізуді тоқтату испан аумағынан, әсіресе Балеар аралдарынан толықтай итальяндықтардың кетуімен қайтарылады деп үміттенді. Боне шекараны жауып, табысқа жетті. Француз әуе күштерінің генерал Жозеф Вуиллеминнің Германияға сапарынан кейін Люфтваффе күш-қуаты туралы және 1938 жылдың 18 тамызда Германиядағы француз елшісі Андре Франсуа Понцеттің Адольф Гитлер жақын арада Чехословакияға шабуыл жасағысы келетінін айтқаннан кейін, Боне Чехословакияға шабуыл жасау жоспарына қарсы Берлинге бірлескен ағылшын-француз ескертуін жіберуге ұсыныс жасады. 1938 жылдың 22 тамызында Боне француз елшісі Шарль Корбинге Лондонға соғыс Орталық Еуропада басталган жағдайда Францияның жағына келуге британдық міндеттемені талап етуді тапсырды және британдықтардың кейіннен бас тартуын Францияның неміс-чехословакиялық қақтығысқа араласпауына себеп ретінде пайдаланды. 1938 жылдың тамызында Боне Даладьенің шамадан тыс агрессивтілігі мен немістермен келісімге келуге дайын болмауына наразылық білдіре бастады және жеке сұхбаттарда Даладьенің ұстанымын өзгертуге шақырды. 1938 жылдың 9 тамызында Вельчек Берлинге Боне оған сол күні "біз [француздар] Судет немiстерi мәселесінде ең жоғары шекке дейін келісімге келуге тиіспіз, тіпті бұл чехтерге ұнамаса да" дегенін хабарлады. 12 тамызда Боне Даладьеге жолдаған хатында Бенештің Чехословакияда әскери қызмет мерзімін үш жылға ұзарту туралы ұсынысын сынады, бұл Гитлерді ренжітетінін ескертті. Сол хатта Боне Франция, Чехословакия және Кеңес Одағының бас штабтары арасындағы әскери кеңестердің Германияны ренжітетінін ескертті. Алайда Боне француз әскери және әуе атташелері арқылы Мәскеудегі байланыстарды кеңейтуді ұсынды, Кеңес Одағы Чехословакияға қандай күштерді жіберуді жоспарлап отырғанын анықтау және ұзақ жылдар бойы ізделіп келе жатқан сұраққа жауап алу үшін: Қызыл Армия Чехословакияға барар жолы қандай болады. Боне сондай-ақ Quai d'Orsay-дың Польша мен Румынияның бас штабтарын араластыруға ықпал ететінін уәделеді. Тек соңында ғана Боне Томас "құйрық шағысы" деп атаған нәрсені ашты: ол британ үкіметін толыққанды хабардар етуді және Чемберлен үкіметі тіпті ұсынылған шектеулі бейресми әңгімелерге де қарсы шығатынын жақсы білді. 1938 жылдың қыркүйек айының басында Боне соғыстың алдын алу үшін қаулы мен келісімнің араласуын қолданып, Вельчекпен бірқатар кездесулер өткізді және Германия Чехословакияға шабуыл жасаған жағдайда Франция франко-чехословакиялық шарттың талаптарын орындайтынын айтты, бірақ үкіметі келісімге келуге дайын екенін мәлімдеді. 1938 жылдың 2 қыркүйегінде Боне Вельчекке "Франция міндеттемелерін орындауға дайын" екенін хабарлады. Алайда Вельчек Боне оған "жалпы бейбіт сөздерді қайталағаннан кейін, ол жиі естігенін қосты, ол, Даладье және кабинет мүшелерінің көпшілігі Фюрердің шын көзқарасымен таныс екенін, ол, Боне, Фюрерді француз үкіметінің қонағы ретінде Парижге келгенін көруді армандады. Қазіргі жағдайда, Франция мен оның жанындағы Ұлыбритания чехтерге неміс әскерлері шабуыл жасаған жағдайда көмектесуге белсенді түрде дайын екенін ешқандай күмәнді қалдырмауды қалады. Алайда Франция мен Ұлыбританияда бейбітшілікке ең көп ұмтылыс бар. Чехословакия үкіметі Рансиманның шешімін қабылдауға мәжбүр болады, бұл Судет немiстерiнiң талаптарының 70, 80 немесе 90 пайызын қанағаттандыруды білдіреді" деді. Вельчек тұрақты түрде...

Данциг дағдарысы мен "бейбітшілік фронты"

1939 жылғы наурыздағы Тилеа ісі кезінде Румыния үкіметі, румын мұнай өнеркәсібін бақылауға қатысты неміс талаптарына қарсы британдық қолдау алу мақсатымен, Лондондағы румын елшісі Виорел Тилеаға Германияның жақын арада шабуыл жасауы мүмкін деген бірқатар жалған мәлімдемелер жасауға мәжбүр болды. Бонет сол кезде президент Альберт Лебрунның мемлекеттік сапарына қатысқан делегация құрамында Лондонда болды. Румынияның маңыздылығы Германияның өз мұнайы болмауы және Жаңа әлемнен мұнайға тәуелділігінде болды (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияны мұнаймен қамтамасыз ететін көмірді сұйыту зауыттары әлі іске қосылмаған еді). Сондықтан Германияға қарсы теңіз блокадасы неміс экономикасына ауыр соққы болар еді, ал Германияның Румынияны басып алуы блокаданың тиімділігін төмендетер еді. 1939 жылғы 18 наурызда соғыс қаупі күшейген кезде, Бонеттің алғашқы реакциясы румындарға кеңес одағынан көмек сұрау керектігін айту болды, себебі Франция оларды құтқаруға шамасы жетпейтін. Румыниялықтар француз кеңесін қабылдамады, ал Франциядағы кеңес елшісі Якоб Суриц, Кеңес Одағы Шығыс Еуропадағы неміс агрессиясына қарсы тұру үшін ешқандай бастама көтермейтінін және Франция басшылық етуі керектігін мәлімдеді. 20 наурызда Халифакспен өткен төтенше кездесуде Бонет дағдарысты шешу жауапкершілігін британдықтарға жүктеуге тырысты және Румыния мен оның мұнайын құтқаруға ең қолайлы ел Польша екенін қатты ұсынды. Бонет поляктарды Румынияға көмекке шақыруда Ұлыбритания басшылық етуі керек деп сақты және егер Польша қатысса, румындар да кеңестік көмекті қабылдауға көндірілуі мүмкін екенін айтты. Бонеттің Польшаны Румынияға көмекке шақыруда Ұлыбритания басшылық етуі керектігін дәлелдеу себебі, Франция осындай күш-жігер жұмсаған жағдайда, поляк қолдауының құны Франция-Польша одағының нығаюына әкелуі мүмкін екендігінде болды, бұл Бонеттің Францияның шығыс одақтастарын әлсірету саясатына қайшы келетін. 1939 жылғы 23 наурызда Лебрун Виндзор сарайында патша отбасымен түскі асқа отырғанда, Бонет Лорд Галифакспен тағы бір кездесу өткізді және Франсуа Понседен бірқатар хабарлама алғанын айтты. Бонеттің сөзіне қарағанда, егер Ұлыбритания мен Франция тек Кеңес Одағымен ғана одақтасса, бұл Муссолиниге жағымсыз әсер етеді және оны Германиямен байланыстан ажыратуға жасалған күш-жігерді қиындатады. Бонеттің бұл мәлімдемесі британ үкіметін Польшаның тәуелсіздігіне "кепілдік беру" идеясын қарастыруға итермеледі, бұл Румынияға поляк қолдауын қамтамасыз етудің ең жақсы жолы деп есептелді. Осылайша, Бонет 31 наурыздағы британдық Польшаға берген "кепілдікке" әкелген процесте тікелей емес, бірақ маңызды рөл атқарды. 30 наурызда Фиппс Бонетке Чемберленнің келесі күні Польшаға "кепілдік беру" туралы жариялайтынын айтты және Бонеттің келісімін сұрады, ол Бонет француз кабинетінің қалған бөлігін хабардар етпей-ақ берді. Даладье Бонеттің "кепілдікке" келісімін бергеніне ашуланды, өйткені ол келесі күні француз кабинетіне: "кепілдік өте ұзаққа созылады, тіпті біздің одағымыздан да артық, өйткені Ұлыбританияның барлық әскери күшін жұмылдыру туралы шешім Варшавада қабылдалады" деді. Британдық "кепілдікпен" Даладье полковник Бекке деген ықпалын жоғалтты, оның енді бір емес, екі үлкен державасы болды. Көп ұзамай Даладье Бонеттің британдық "кепілдікті" мақұлдауының мақсаты, Даладье саясатын саботаж ету екенін түсінді. Маршал Гамелин де Чемберлен Бекті "кепілдік" берудің шарты ретінде Қызыл Армияға транзиттік құқықтар беруге мәжбүрлеуі керек екенін айтты, оның орнына "кепілдік" шартсыз берілді, бұл Ұлыбритания мен Францияның полковник Бекке деген ықпалын жоғалтқанын білдірді. 1939 жылғы 31 наурызда поляк тәуелсіздігіне британдық "кепілдік" берілгеннен кейін, 1939 жылғы сәуірде Лондон агрессияға қарсы тұру үшін "бейбітшілік фронтын" құруға ниетті екенін хабарлағаннан кейін, Бонет енді Англия-Франция-Кеңес одағын құрудың үлкен мүмкіндігі бар деп санайды, бұл Германияны соғыстан сақтай алады. 1939 жылғы 14 сәуірде Бонет Сюрицпен кездесу өткізді және Германия Польша мен Румынияға шабуыл жасаса, Кеңес Одағының әскери қолдау көрсетуін сұрады. Бонет Сюрицке 1935 жылғы Франко-Советтік келісімге қосымша қосып, Германия Польшаға немесе Румынияға шабуыл жасаса, кеңестер соғысқа шығатынын жариялау керек деп ұсынды. Бонет атап айтқанда: "Франко-советтік келісім тиімді қолданылуы үшін КСРО мен Румыния немесе КСРО мен Польша арасында келісім болуы керек". Сюриц поляктар мен румындар Қызыл Армияға транзиттік құқықтар бермесе, кеңестер бұл елдерге көп көмектесе алмайтынын айтты, бұл Бонеттің екі елді де қажетті транзиттік құқықтар беруге көндіруге күш салатынына сендірді. Бонет Франция мен КСРО арасында Германия агрессиясы жағдайында Румыния мен Польшаға КСРО қандай көмек көрсете алатынын нақты анықтау үшін дереу талқылауды бастау уақыты келді деп мәлімдеді. 1939 жылғы сәуірде Бонет Даладьенің арқасынан Италиямен Жерорта теңізі мен Қызыл теңіз аймандарына қатысты француз-итальян даулары бойынша Италияға көбірек уступкалар жасау үшін Ұлыбританияға қысым көрсетуді ұсынды. Даладье мен Бонеттің Италияға уступкалар жасау мәселесіндегі пікір қарама-қайшылығы, Даладье қатаң қарсы болғандықтан, Даладье 1939 жылғы сәуірден бастап сыртқы саясатты тікелей басқаруға көшті, Quai d'Orsay хатшысы Алексис Сен-Леже Лежермен тікелей байланыс жасап, Бонеттің ықпалын азайтып, шеттетуге көшті. 1939 жылғы 27 сәуірде Фиппс Бонетке Чемберлен үкіметінің "Франция мен Италия арасындағы байланысты қайта жаңартуға күшті тырысқандығына" үміттенетінін айтты. Сен-Леже Бонеттің Италияға уступкалар жасау саясатына толығымен қарсы болды және Даладье оны қолдады, Франция Муссолиниге уступкалар жасауға міндетті емес деп сақты. 1939 жылғы сәуірдің соңында Даладье румын сыртқы істер министрі Григоре Гафенкуке "ол Бонетті жақын арада қызметтен босататынын" айтты. 6 мамырда Даладье Буллитке Бонетке деген сенімсіздігін білдірді және оны жақын арада ауыстыруы мүмкін екенін айтты. 1939 жылғы мамырда Вельчек атап өткендей: "Бонет еуропалық соғыстан соңғы минутқа дейін болса да, қашуға барынша тырысатын адам еді. Сондықтан ол сыртқы істер Даладье қолында болғандықтан өкінді". 1939 жылғы 14 мамырда Сингапурдағы консулдағы француз елшісі Бонетке Францияның Оңтүстік Қытай теңізін басып алудан императорлық Жапон флотын тоқтатудың жалғыз үміті - Корольдік флот екенін ескертті, өйткені француз флотының көп бөлігі Жерорта теңізінде және Атлант мұхитында шоғырланған. Француз флотының бас қолбасшысы адмирал Франсуа Дарлан, оның күштерінің басты миссиясы Жерорта теңізінде екенін және Оңтүстік Қытай теңізі тек екінші дәрежелі мәселе екенін жариялаған еді. Есепте, егер Данциг дағдарысы соғысқа ұласқан жағдайда, жапондар француз Индоқыстайы мен британдық Малайяға шабуыл жасауға кіріспес бұрын Оңтүстік Қытай теңізін басып алуға тырысатынын айтты, екеуі де резеңке плантацияларымен жақсы қамтамасыз етілген. Есепте Францияның Индоқыстайын қорғаудың ең жақсы жолы Ұлыбританиямен жақынырақ ынтымақтастық екендігі ұсынылған, бірақ Бонет Жапонияны жұбатуға бейім болды. 1939 жылғы 19 мамырда Бонет Вельчекпен кездесті, ол Германия Францияға қарсы соғыс қаламайтынын айтты және Германияға қарсы деген жалған "қоршау" саясаты үшін Ұлыбританияны айыптады. Вельчек Франция "басты жүк көтеруге" тиіс екенін айтты.

Бейбітшіліктің соңғы күндері

1939 жылғы 1 қыркүйекте сағат 8:20-да Польшаға неміс шабуылы басталғанын алғаш естігенде, Боненің алғашқы реакциясы Францияның Италиядағы елшісі барон Рафаэле Гуарильямен байланысып, Францияның Муссолинидің делдалдық ұсынысын қабылдағанын хабарлау болды. Гуарильяға француз туысы граф де Ронсерей телефон арқылы хабарласып, де Монзие оны хабардар етті. Конте де Ронсерей Польшаға неміс шабуылын өкінішті жағдай деп бағаламады, бірақ Гуарильяға Боненің жалған айтқанын, Боненің Муссолинидің конференциясын қабылдауға үкіметті көндіргенін айтты. Сағат 10-да Гуарилья Бонетті Орседе кездестірді, ол Францияның итальяндық жоспарды қабылдағанын мәлімдеді. Боненің кеңсесінде оның одақтастары Франсуа Пиетри, Сенаттың Сыртқы істер комитетінің төрағасы Анри Беранжер, Депутаттар палатасының Сыртқы істер комитетінің төрағасы Жан Мистлер және Әуе министрі Гай ла Шамбер болды. Содан кейін Боне Франсуа Понсеге Муссолинимен бейбітшілік конференциясының қашан басталатыны туралы келісімдер жүргізуді тапсырды. Боне үкіметте Францияның соғыс жариялауына қарсы күшті дауласты, орнына француздарды Муссолинидің делдалдық ұсынысын қабылдауға шақырды. Егер поляктар Муссолинидің конференциясына қатысудан бас тартса, 1 қыркүйекте Муссолинидің жаңартылған бейбітшілік жоспарында Польшадан неміс әскерлерін шығару емес, тек қарулы күштерді тоқтату туралы айтылғандықтан, француздар итальяндық жоспарды қабылдаудың негізгі шарты ретінде поляк-француз одағын бұзу керек еді. Француз үкіметі сол күні таңертең француз әскерлерін бірден жұмылдыруға бұйрық беру үшін жиналды және 75 миллиард франк соғыс несиесін мақұлдау үшін Ұлттық Ассамблеяның арнайы сессиясын шақырды. Боне Муссолинидің конференциясына қатысу үшін әрі қарай талаптар қойды. Сол күні кешке Боне Лондондағы елші Шарль Корбинге британдықтарға Муссолинидің бейбітшілік ұсынысын Франция қабылдағанын айтуды бұйырды. Корбин өз кезегінде соғыс басталғандықтан британдықтар итальяндық делдалдық ұсынысқа қызығушылық таныта бастағанын хабарлады. Сондай-ақ Варшавадағы елші Леон Ноэльге поляктар Муссолини ұсынған конференцияға қатысуға келісе ме, жоқ па, соны білу тапсырылды, бірақ Франция Германияға соғыс жариялау арқылы франко-поляк одағын сақтау туралы ұсыныс жасаған кезде Бек ашулы жауап берді. Ұлыбританияның Берлинге ескерту жіберуі Бонені 1 қыркүйектің түстен кейін елші Роберт Кулондрге Германия агрессиясын тоқтатса Франция Германияға соғыс жариялайтынын ескертуге мәжбүр етті. 1 қыркүйекте түнгі сағат 00:00-де Боне Хавас агенттігі арқылы мәлімдеме жасады: «Француз үкіметі бүгін, басқа бірнеше үкіметтер сияқты, Еуропаның қиындықтарын шешуді көздейтін итальяндық ұсынысты алды. Тиісті қарастырудан кейін француз үкіметі «жарқын жауап» берді». 2 қыркүйек күні таңертең Орседе Польша елшісі Юлиуш Лукашевич ескертусіз келген кезде ашулы жағдай туды. Бонемен болған даулы әңгімелесу кезінде ол Франция неге әлі соғыс жарияламағанын білуді талап етті. Сол күні Боне граф Чианомен телефон арқылы сөйлескенде, француз тарапының 1 қыркүйектегі демаршы ультиматум емес екенін, итальяндықтарды бейбітшілік конференциясын мүмкіндігінше тезірек бастауға шақырды. Боне конференцияға шын ниетпен мүдделі болды, бірақ Галифакс немістер Польшадан дереу шықпаса Ұлыбритания қатыспайтынын мәлімдеген кезде ұсынылған конференция тоқтатылды. 2 қыркүйекте Галифаксқа телефон арқылы сөйлескенде, Боне Галифаксты немістердің шығуына қатысты алғышартты алып тастауға көндіре алмады. Сағат 17:00 шамасында Боне Лукашевичпен тағы бір даулы әңгімелесу жүргізді, ол Францияға соғыс жариялау үшін оған қатты қысым көрсетті және Бонені Францияны бейтарап қалдырып, Польшаға сатқындық жасауға тырысқаны үшін айыптады. Италиялық жоспарды британдықтардың қабылдауына қол жеткізу үшін Боне немістердің Польшадан «символдық шығуын» жасауы мүмкін бе, соны қарастырды, бірақ Лорд Галифакстан «символдық шығу» қабылданбайтынын, ал Риббентроптан Берлинде ешқандай шығу қарастырылмайтынын білді. Корбин Даладьемен ғана сөйлесу керектігін айтып, Боненің саясатын саботаж етуге тырысты. Боне Анатоль де Монзи, Жан Мистлер, Марсель Деат, Пол Форе, Пол Боден, Пьер Лаваль, Рене Белин, Адриен Марке және Гастон Бержери сияқты үкіметтің ішінде де, сыртында да «бейбітшілік лоббисіндегі» одақтастарымен бірге 1-3 қыркүйек аралығында Германиямен соғысқа бармау үшін Даладье үкіметіне, Сенатқа және Депутаттар палатасына лобби жасады. Боне Даладьеге граф Чианоның бейбітшілік жоспарының бір бөлігі ретінде немістерді қарулы күштерді тоқтатуға көндіргені туралы жалғанды айтты, бірақ шындығында Чиано Боненің сөзін кері айтқан. Бір сәтте Боне Италия конференциясын Польшамен одақты бұзуға және Францияны соғыстан шығаруға мүмкіндік беретін құрал ретінде пайдалана алады деп ойлады. Алайда Даладье Рейхтің Польшаға қарсы соғысын тоқтатып, барлық күштерін Польшадан шығаруын талап етті, және бейбітшілік жоспарында осы талаптар қамтылмағанын білгеннен кейін ол қызығушылығын жоғалтты. Үкімет 2 қыркүйекте соғыс жариялау туралы шешім қабылдады, бірақ Гамелин Франция миллиондаған адамды жұмылдыру үшін қосымша 24 сағат қажет екенін, Люфтваффе шабуылдарынан қорқусыз жұмылдыру қажет екенін талап еткендіктен кешіктірді. 1939 жылғы 2 қыркүйекте сағат 22:30-да Лорд Галифакс телефон арқылы Боненің үкіметі келесі күні Германияға соғыс жариялайтынын және соғыс жариялау туралы бірдей мәлімдемелер жасау жоспарынан бас тартатынын мәлімдеді. 1939 жылғы 3 қыркүйекте Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады, бұл Париждегі пікірталасқа нүкте қойды, және Даладье соңында сол күні Францияның соғыс жариялауын жариялады. Соғыс жарияланғаннан кейін бір апта бойы Даладье Боненің Германиямен бейбітшілік іздеу туралы пікірлерін айту мүмкіндігін болдырмау үшін үкіметтің отырысын өткізбеді. 13 қыркүйекте Боне әділет министрі қызметінен төмендетілді.

Кейінгі мансап

1940 жылдың наурыз айының соңғы жартысында Бонне өзінің "бейбітшілік лоббисі" одақтастары Анатоль де Монзи, Пьер Этьен Фланден, Пьер Лаваль, Жан Монтиньи, Жан Луи Тиксиер Вигнанкур, Жорж Скапини, Рене Домманаж, Гастон Бержери, Рене Шато және Рене Брунемен бірге Лавальды Германиямен бейбіт келісімге қол жеткізуге бағытталған алғышарт ретінде сыртқы істер министрі етіп тағайындау үшін белсенді лоббилік жұмыс жүргізді. Фейк соғысы кезінде алты рет өткен "бейбітшілік лоббисінің" отырыстарына төрағалық еткеннен басқа, Бонне әділет министрі ретінде үнсіздік сақтады. 1940 жылдың 21 маусымында Бонне Лавальмен бірге президент Альберт Лебрунға Алжирге кету туралы шешімінен бас тартуға көндірді. 1940 жылдың 10 шілдесінде Бонне маршал Филипп Петен басқаратын үкіметке жаңа конституция жасауға уәкілеттік беруге дауыс берді, осылайша Францияның үшінші республикасы тоқтатылып, Виши Франциясы құрылды. Ол Виши үкіметін қолдады және 1940 жылдың желтоқсанынан бастап оның Ұлттық кеңесінде қызмет етті. Кеңес ешқашан жиналмағандықтан, Вишидегі оның рөлі шағын болды. Бонне Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін Дордоньдегі иелігінде өткізіп, Вишиде кеңсе алуға тырысты, бірақ кейін француз қарсыластарының қатарында болғанын мәлімдеді. Гестапоның құжаттарына сәйкес, Бонне 1941 жылдың ақпанында немістермен байланысып, олар Лавальды оны кабинетке қосуға көндіруге тырыса ма деп сұрады, ал 1943 жылдың маусымында Франциядан кетіп, одақтастарға қосылу ниеті жоқ екеніне оларды сендірді. 1942 жылдың қарашасында Бонне Гершель Гриншпанға қатысты жоспарланған сотта айыптау тарапынан куәлік беруге келісті. Бонне Рейхпен келісімге қол жеткізуге жасаған тырыстарын Германиямен соғыс бастауға ниеттенген еврейлердің саботаж жасағанын және Гриншпанның Эрнст фон Ратты Францияны Германиямен соғысқа итермелеу үшін жасалған еврейлік қастандықтардың бөлігі ретінде өлтіргенін куәлік етуі керек еді. Алайда сот өткізілмеді, өйткені Гришпанның Ратпен гомосексуалды қарым-қатынаста болғанын және оны ғашықтар арасындағы жанжалдың салдарынан атқандығын қорғауы, неміс тарапынан алғанда, сотқа қатысу өте тәуекелді болар еді, себебі адамдар бұл талапқа сене алатын еді. 1944 жылдың 5 сәуірінде Бонне Франциядан Швейцарияға қашып кетті және өміріне қауіп төніп тұрғанын мәлімдеді. Бонне 1950 жылдың наурызына дейін эмиграцияда болды. Соғыстан кейін оған қарсы қудалау ісі қозғалды, бірақ 1944 жылы Радикалдық партиядан шығарылғанмен, ақырында тоқтатылды. Эмиграцияда болған кезінде Бонне бес томдық естеліктер жинағын жазды. Бонне өзінің мансабы бойында беделіне қатты мән берді, ал сыртқы істер министрі болған кезінде Францияда "Боннетизм" деп аталатын журналистер тобын ұйымдастырды, олар оны бейбітшілікті қорғаушы және Еуропаның құтқарушысы ретінде даңқтап жазған кітаптар мен памфлеттер жазды. Quai d'Orsay-ден кеткеннен кейін Бонне өзімен бірге көптеген ресми құжаттарды алып кетті, оларды өзінің көлемді естеліктерінде келтірген мәлімдемелерін қолдау үшін пайдаланды, онда Бонне бейбітшілікті сақтау үшін жалғыз қолмен батыл күрес жүргізгенін көрсетті. Көптеген адамдар Боннені шындыққа қарамастан, өзін мүмкіндігінше жақсы көрсету үшін құжаттарын "өзгертіп" жазды деп айыптады. Әсіресе, сын Бонне естеліктеріндегі қарама-қайшылықты мәлімдемелерге бағытталды. Әр түрлі уақытта Бонне британдық қысым Францияны 1938 жылы Мюнхенге итергенін және оның үкіметі Чехословакия үшін күресуді қалағанын мәлімдеді. Басқа уақытта Бонне 1938 жылғы әскери және экономикалық жағдай Францияның 1939 жылы соғысқа төтеп беруіне мүмкіндік бермегенін айтты. 1950 жылдардың басында Бонне өзінің белгілі сыншыларының бірі, британдық тарихшы сэр Льюис Бернштейн Намиермен "Таймс" әдеби қосымшасының беттерінде қызу пікірталас жүргізді, оның естеліктеріндегі кейбір мәлімдемелерге қатысты. Мәселе 1938 жылдың мамырында Польшаның сыртқы істер министрі полковник Йозеф Бек Германия шабуыл жасаса, Польша Чехословакияға көмекке келмек деген ұсынысын Бонне қабылдамауында болды. Бонне мұндай ұсыныс жасалғанын жоққа шығарды, бұл Намиерді Боннені құжаттамалық жазбаны жалғандауға тырысқан деп айыптауға итермеледі. Намиер Бонне өз баяндамасында шыншыл болмағанын дәлелдеді және ол 1953 жылы айтысты мына сөздермен аяқтады: "Польша ұсынысын, оның құны қанша болса да, алдымен мемлекет қайраткері Бонне тоқтатты, содан кейін тарихшы Бонне оны жойды". Пікірталас мәні Боннедің маневр еркіндігіне қатысты болды. Өзінің естеліктерінде Бонне өзінің бақылауынан тыс жағдайларға байланысты қарсы болған сыртқы саясатты жүргізуге мәжбүр болғанын мәлімдеді. Намиер Боннеде басқа нұсқалар болғанын және ол қалаған сыртқы саясатты жүргізіп отырғанын айтты. 1953 жылы Боннеге қайтадан сайлауға түсуге рұқсат берілді, ал 1956 жылы Бонне Дордоньдегі бұрынғы өкілдігіне оралды. 1952 жылы Радикалдар қатарына қайта қабылданған ол 1955 жылы Пьер Мендес Франсты қолдамағандықтан қайтадан партиядан шығарылды. Дегенмен, ол 1956 жылы Депутаттар палатасына қайтадан сайланды және 1968 жылға дейін осы органға қызмет етті, ол кезде өкілдігінен айырылды.