Кіріспе

Көптеген діни топтар, әсіресе христиандар мен мұсылмандар, яһудилерді дінге өтуге (прозелитизмге) тартады: яһудилерді өздеріне тартуға немесе "миссионерлікпен" әрекет етуге тырысады. Осыған жауап ретінде, кейбір яһуди топтары миссионерлік және мессиандық топтардың, мысалы, "Иса үшін яһудилер" сияқты, олардың алдаушы екенін айтатын тәсілдерін қолдануын тоқтатуға бағытталған қарсы миссионерлік ұйымдар құрды.

Христиандық миссионерлік қызметтер

Рабби Товия Сингердің пікірінше, миссионерлікке қарсы сарапшы және Outreach Judaism ұйымының директоры, дүние жүзінде 1000-нан астам мессиялық қауымдар мен еврейлерге бағытталған басқа да миссиялар бар.

Католик шіркеуі

Католик шіркеуі тарихи түрде яһудилерді өз дініне өткізуге тырысуда маңызды рөл атқарды. Мұндай мысалдардың бірі – Инквизиция кезінде, әсіресе Испаниядағы конверсолар. Алайда, Екінші Ватикандық кеңесінен кейін және Nostra aetate құжаты жарияланғаннан бері, Католик шіркеуінің яһудилерді дінге көндіруге қатысты көзқарасы сақтық пен сезімталдыққа толы. Рим папасы Бенедикт XVI яһудилерді дінге өткізуге бағытталмау керектігін айтты. Ол өзінің "Назареттен келген Иса: қасиетті апта" кітабында: «Израиль – Құдайдың қолында, ол оны белгілі бір уақытта, басқа ұлттардың саны толыққанда, толығымен құтқарады» деді. Рим папасы Франциск басшылығымен яһудилермен діни қатынастар жөніндегі комиссия жариялаған құжатта: «Бұл нақты тұрғыда Католик шіркеуі яһудилерге бағытталған ешқандай арнайы институционалдық миссионерлік жұмысты жүргізбейді және қолдамайды» делінген. Бірақ, құжатта сондай-ақ: «Дегенмен, христиандар Иса Мәсіхке деген сенімдерін яһудилерге де жеткізуге шақырылады» делінеді. Құжат құтқарылуға бірнеше жол бар екенін жоққа шығарып, «Иса Мәсіх арқылы құтқарылудың жалпы және, демек, ерекше делдалдық екенін мойындау – христиан дінінің негізгі қағидасы» деп мәлімдейді.

Протестантизм

Бірнеше христиан конфессиясы яһудилерге үндеу бағдарламаларына ие. JTA яһудилік жаңалықтар агенттігі яһудилерді христиан дініне ауыстыруға бағытталған христиандық күш-жігерді жан-жақты талдады және ең ірі евангелистік конфессиялардың бірнешесі – Оңтүстік баптистері, Құдайдың Ассамблеялары және Миссури синодының лютерандық шіркеуі – соңғы кезде яһудилерді евангелизациялауға күш-жігерін күшейтті. Мақалада «Иса үшін яһудилер» христиандық миссионерлік ұйымы «Қараңыз, Құдайларыңыз» атты бес жылдық турнесін аяқтады, ол өз хабарын әлемнің 53 қаласына жеткізді, ал «Таңдалған халыққа христиандық қызмет» ұйымының кірісі 2003-2006 жылдар аралығында 31%-ға өсіп, 7,9 миллион долларға жетті. Яһудилерді миссионерлікпен күресуші «Яһудилер үшін яһудилік» тобы Солтүстік Америкада 900-ден астам христиандық топтардың яһуди халқының миссионерлік ісіне белсенді қатысатынын жазады. «Яһудилер үшін яһудилік» бұл топтардың яһудилерді христиан дініне ауыстыруға жылына 250 миллион доллардан астам қаржы жұмсайтынын мәлімдейді. Яһудилерге ең танымал жеке миссия – «Иса үшін яһудилер», ол 2008 жылы 15 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Құдайдың Ассамблеясы яһудилерді христиан дініне ауыстыруға бағытталған кең ауқымды ұйымға ие. Солтүстік Каролина университетінің дінтану профессоры және «Таңдалған халықты евангелизациялау» кітабының авторы Яков Шалом Ариэльдің сөзіне сәйкес, Израильде жүзден астам мессиандық қауымдар бар. Яһудилерді христиан дініне ауыстыруға бағытталған маңызды күш-жігер «Иса үшін яһудилер» деп аталады. Оны яһуди тегінен шыққан және дінге бейім емес отбасында өскен Мартин «Моише» Розен құрды, ол христиан дініне ауысты және 1957 жылы баптист пасторы болып бекітілді. 1973 жылы Розен «Еврейлерге миссиялар кеңесі» (қазір «Таңдалған халыққа христиандық қызмет») ұйымындағы жұмысын тастап, «Иса үшін яһудилер» деп аталған жеке миссияны құрды. 1986 жылы ол Орегон штатының Портленд қаласындағы Батыс консервативтік баптист семинариясынан діни докторлық дәрежесін құрметті түрде алды. Қазіргі уақытта «Иса үшін яһудилер» ұйымын 1977 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Дэвид Брикнер басқарады. 19 ғасырда әртүрлі қоғамдардың тізімінде кем дегенде 250 000 яһуди христиан дініне ауысқан. Pew Research Center-дің мәліметтеріне сәйкес, 2013 жылы шамамен 1,6 миллион ересек американдық яһуди өзін христиан деп жариялады, олардың көпшілігі протестанттар. Сол деректерге сәйкес, өзін христиан деп жариялаған яһудилердің көпшілігі (1,6 миллион) яһуди отбасында тәрбиеленген немесе яһуди тегінен шыққан. Яһудилерді христиан дініне ауыстыруға бағытталған күш-жігер кейде антисемиттік деп есептеледі. Көптеген прогрессивтік және негізгі христиан конфессиялары енді яһудилерді дінге өтуге шақырмайтынын ресми түрде жариялады. Көптеген евангелистік және консервативтік христиан шіркеулері яһудилер арасында евангелизациялық жұмысты жалғастыратынын және дінге өту антисемиттік емес екенін (кейбір яһудилер келіспесе де) мәлімдеді.

Мұсылмандық миссионерлік қызметтер

Мұсылмандар сонымен қатар яһудилерді өз дініне өткізуге тырысқан. Израильдегі «Яд Л'Ахим» қарсы миссионерлік ұйымының раввині Моше Коэн, шейх Абу Ясин басқаратын, Кафр Мандадан шыққан «Әл-Дауа» деген Израильдегі мұсылмандық топты анықтады.

Яһудилердің реакциясы

Яһудилік қарсы миссионерлік ұйымдар осы күш-сайыстарға жеке кеңес беру, миссионерлік тактикаларға арналған мақалалары бар веб-сайттар және иудаизм мен басқа діндер арасындағы айырмашылықтар туралы сұрақтары бар яһудилерге сауатты яһудилер жауап бере алатын талқылау алаңдары арқылы жауап береді. Кейбір яһуди ресурстары яһудилерге бағытталған миссионерлік күш-сайыстарға қарсы тұру үшін арнайы жасалған. "Яһудилер үшін иудаизм" – бұл барлық жастағы яһудилерге өздерінің яһуди мұрасын қайта ашуға және нығайтуға мүмкіндік беретін кеңес беру қызметтерінің, білім берудің және насихаттау бағдарламаларының кең ауқымын ұсынатын халықаралық ұйым. "Яһудилер үшін иудаизм" ұйымының Балтимор, Торонто, Лос-Анджелес, Австралия және Оңтүстік Африкада кеңселері бар. Олардың веб-сайтында яһудилерге қатысты миссионерлік тактиканы талқылайтын көптеген мақалалар ұсынылады. Outreach Judaism – раввин Товия Сингер басқаратын сайт. Outreach Judaism – фундаменталистік христиандыққа қарама-қарсы иудаизмді зерттеу арқылы миссионерлер мен культтар көтерген мәселелерге тікелей жауап беретін халықаралық ұйым. Outreach Judaism толық уақытты, көп деңгейлі ақпараттық ресурстарды ұсынады. Beyneynu (בינינו) – бұрынғы евангелист миссионер Шаннон Нусзен құрған. Beyneynu – Израильде және шетелде миссионерлік қызметті бақылайтын коммерциялық емес ұйым. Израильде орналасқан Beyneynu еврей евангелизмі туралы, оның еврей халқына төндіретін қаупі туралы үкімет және қоғамдық лидерлермен жұмыс істейді, сондай-ақ әлемдегі еврей қауымдастықтарының дінаралық қарым-қатынастарында қауіпсіз және тұрақты шекараларды нығайтуға ықпал етеді. Kiruv Organization (Mizrachi) – раввин Йосеф Мизрахи 1995 жылы Нью-Йоркте діни және зайырлы яһудилерге Тораны үйрету мақсатымен құрған насихаттау ұйымы. Раввин Моше Шульман Майкл Браун, Рахмиел Фридланд, Ристо Сантала және Дэвид Х. Стерн (Толық еврей Библиясының авторы) сияқты яһудилерді нысанаға алған нақты миссионерлерге жауап берді. Раввин Шульманның веб-сайтында еврей еместердің еврейлерді дінге көшіру үшін Таргум, Мидраш және Талмудты қалай бұрмалап пайдаланғаны туралы ғылыми мақалалар жарияланған. Израильдегі қарсы миссионерлік ұйымның жетекшісі – Yad L'Achim, православие иудаизмін және қарсы миссионерлік қызметке бағытталған ұйым. Yad L'Achim ақылы қызметкерлер мен еріктілерден тұрады және негізінен Израиль мен диаспорадан түскен қайырымдылықтармен қаржыландырылады.