Кіріспе

Saunders Roe SR.53 – 1950 жылдардың басында Saunders Roe компаниясы Корольдік Әуе күштері үшін (RAF) әзірлеген, реактивтік және зымырандық қозғалтқыштарды біріктіретін британдық прототиптік ұшқыш-тұтқырлаушы ұшақ. SR.53 жоғары жылдамдықпен жақындап келе жатқан жау бомбалаушыларын тоқтату үшін зымырандық қозғалтқышын пайдаланып, жылдам биіктікке көтерілуге және шабуыл жасауға арналған еді; шабуылдан кейін ұшақ реактивтік қозғалтқышпен базасына оралуы тиіс болды. SR.53 сынақ ұшулары кезінде үміттендірерлік нәтижелер көрсеткенімен, мұндай ұшаққа деген қажеттілік жер-әуе ракеталық технологияның қарқынды дамуымен байланысты ескірді, бұл ұшақтың мақсатын қайта қарастыруға әкелді. 1960 жылдың шілдесінде жоба ресми түрде тоқтатылды, сол кезде барлығы 56 сынақ ұшуы жүргізілді.

Өмірбаян

Екінші дүниежүзілік соғыс қазіргі заманғы соғыста стратегиялық бомбалаудың маңыздылығын көрсетті, ал жаңадан туған Суық соғыс дамыған сайын, ядролық қарумен жабдықталған жаудың бомбалаушы ұшақтарының көптеген толқындарына қарсы жаңа және тиімді әуе қорғанысын жасау көптеген елдер үшін басымдыққа айналды. Соғыс кезінде нацистік Германия өзінің ұшуға қарсы қабілетін арттыру үшін зымырандық қозғалтқыштармен жабдықталған ұшақтарды кеңінен дамытты. Соғыстың соңғы екі жылында Мессершмитт Me 163 және Бахем Ba 349 сияқты ұшақтарды қолдануға қол жеткізді, олар зымырандық жетегі арқылы бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен көтерілуге қабілетті болды, бұл оларға (кем дегенде теориялық тұрғыдан) қарсыластың бомбалаушыларын нысандарына жетпей тоқтатуға мүмкіндік берді. Бұл ұшақтардың өнімділігі одақтастарға жақсы белгілі болғандықтан, RAF сарапшылары негізгі технологияны зерттеуге және түсінуге қызығушылық танытты. Соғыстан кейін неміс зымырандық технологиясын бұрынғы одақтас елдердің көптеген өкілдері жан-жақты зерттеді. Ұлыбритания ұшақтарды ұшыру кезінде жылдамдату мақсатында сұйық отынды зымырандарды жасау бағдарламасын жүзеге асыруға асықты, бұл RAF-та зымырандық көмекпен ұшыру құрылғысы (RATOG) деп белгіленді, сондай-ақ биіктікке көтерілу кезеңінде де. Сәйкесінше, елдің осы қауіпке қарсы шараларының бір бөлігі болатын қабілетті әуе қорғаныс ұшағы, жоғары биіктіктегі бомбалаушыларға уақытында жете алу үшін ұқсас жылдамдыққа және өте жоғары көтерілу жылдамдығына ие болуы керек болды. Sprite және Snarler ұшақтарының жасалуы жоспарланған "жер үсті қорғаныс" ұшағы үшін қуат көзі ретінде күшті зымырандық қозғалтқышты жасау мүмкіндігін тудырды. O.R. 301 талаптары, оның ішінде пандус арқылы ұшып шығу және шанада қону талаптары қиын деп есептелді, ал тендерге қатысқан компаниялардың келісімімен F124T толықтырылған ерекшелігі, дәстүрлі шассиді пайдаланумен қатар, біріктірілген қуат қондырғысын пайдалануға мүмкіндік берді.

Ұсыныстар мен іріктеу

Saunders Roe компаниясы бұл спецификацияны алған компаниялардың қатарында болған жоқ; бұған себеп, Өндіріс министрлігі оларды маңызды деп санамаған болуы мүмкін, себебі бұл фирма көбінесе ұшақ кемелерін өндірумен айналысып келген. 1951 жылдың сәуір айының соңына қарай Saunders Roe компаниясы егжей-тегжейлі ұсынысын тапсырды. Saunders Roe бастапқыда SR.53 ұшағын қуаттандыру үшін өздерінің зымыран қозғалтқышын жасауды ұсынған еді, себебі олар Spectre немесе Screamer қозғалтқыштарының өнімділігіне толық қанағаттанбаған; алайда, мұның көп даму жұмыстарын қажет ететіні мойындалды. Белгіленген спецификациядағы өзгерістер көбінесе қаруландырудағы өзгерістерге байланысты болды, нәтижесінде Blue Jay инфрақызыл басқарылатын әуеден әуеге зымыран қабылданып, бастапқыда көзделген зымырандардың жиналмалы жиынтығы алмастырылды. 1953 жылдың алғашқы төрт айында Saunders Roe компаниясы Корольдік ұшақ құрылысы институтының (RAE) қанатқа бастапқы жобаланғаннан артық анэдральді бұрыш қажет екенін анықтауына байланысты SR.53 ұшағының фюзеляжының, қанатының және шассисінің құрылымын қайта жобалауға мәжбүр болды.

Мәселелер мен ұсыныстар

Саундерс Роу, егер SR.53 бәсекелес Avro 720-ден озып түсуі керек болса, оның аман қалу мүмкіндігін арттыру үшін, үш прототипті жасауға келісімшарт алғаннан кейін, 1954 жылдың шілдесінде алғашқы ұшуды жүргізуді және 1957 жылы қызметке енгізуді жоспарлады. Алайда, Вудтың пікірінше, бұл тым амбициялы болды, себебі ұшақтың күрделілігін шешуге және жеке өндірілген Spectre қозғалтқышын жеткізудегі кешігулерге уақыт қалдырмады. Осы себепті SR.53-тің алғашқы ұшуы кешікті. 1954 жылдың қаңтарында Министрлік SR.53 прототиптерінің санын үштен екіге дейін азайтты, олар Саундерс Роудың Коуз зауытында қатарластырылып құрастырылды. 1953 жылдың қыркүйегінде осы ұшақтарды дамыту бағдарламасы шығындарды қысқару қажеттілігіне байланысты тексерілді, нәтижесінде Avro 720 келісімшарты тоқтатылды. SR.53-ті бағалаудың бір себебі, оның дамуы артта қалған болғанымен, сутек пероксидін тотықтырғыш ретінде пайдалану, Avro 720-нің сұйық оттегін пайдаланумен салыстырғанда, өрт қаупі жағынан кем қауіпті деп есептелді. Бірақ, Avro SR.53-те қолданылған Spectre және HTP қозғалтқыштарына көшуді ұсынғандықтан, бұл себептің дұрыстығы күмәнді. Жобаның тоқтатылуына RAF-тің екі жобаны қолдауға құлшынбауы да әсер етті, қызмет ұшу бағалауларынан кейін ғана басымдық туралы шешім қабылдауға ниеттенді. Ұшақ пайдалы әуе радарымен жабдықталуы тиіс болды, оның Бреннан жаңа истребильдің жұмыс істейтін биіктіктегі ұшақтарды ұстау үшін маңызды деп санады. Жаңа, үлкен ұшақ Корольдік теңіз күштері, Батыс Германия және RAF үшін теңізде пайдалануға арналған жеке нұсқаларға дамытылатын болды. Саундерс Роу SR.53 және SR.177 жобаларымен жұмыс істеді, соңғысы жаңа құрылған Жоғары Жылдамдықты Дамыту бөлімінде жасалды.

Пайдалану тарихы

1951 жылдың қазан айында Saunders Roe компаниясы SR.53 сынақ ұшулары үшін база ретінде пайдалануға RAF Hurn, Дорсеттегі жабдықтамаларды алды. Бұл шараның қажеттілігі компания орналасқан және әдеттегі даму жұмыстарын жүргізетін Уайт аралындағы қолайлы әуежайлардың жетіспеуінен туындады. Осы мақсатта фирма Хурн жерінде HTP сақтау кешенін салды; сондай-ақ арнайы радиожүйелер орнатылды және бастапқыда Өнімдер министрлігі берген, арнайы өзгертілген Gloster Meteor ұшағымен сынақтан өтті. Алайда, бұл жабдықтама пайдаланылмады, себебі ұшу сынақтары RAF Боскомб Даун базасында өтті. 1957 жылдың 16 қаңтарында оның Spectre қозғалтқышының алғашқы орнатылған күйіндегі сынағы жүргізілді; 1957 жылдың 16 сәуірінде оның Viper қозғалтқышының алғашқы орнатылған күйіндегі сынағы орындалды. 1957 жылдың 9 мамырында XD145 ұшағы алғашқы жердегі жылдамдық сынағын өткізді. RAE Боскомб Даунда сынақ жүргізу кезінде XD151 1958 жылдың 5 маусымында 12-ші ұшу кезіндегі тоқтатылған ұшып шығу барысында апатқа ұшырады. Ұшу жолағынан шығып, ұшақ бетонды жарық шамдарына соқтығысып, соққыда жарылып, ұшқышы, эскадрилья басшысы Бут қаза тапты.