Кіріспе

1918–1994 жылдары Оңтүстік Африкадағы африкандар кальвинист ерлер ұйымы – Африкандар Бродербонды. Африкандар Бродербонды (AB) немесе жай ғана Бродербонд – Оңтүстік Африкадағы африкандар кальвинистері мен ерлердің құпия қоғамы, африкандар халқының дамуына бағытталған. Ол 1918 жылы Х. Дж. Клоппер, Х. В. ван дер Мерве, Д. Х. К. ду Плессис және пастор Жозуа Наудэлер құрған, 1920 жылға дейін «Жас Оңтүстік Африка» (Jong Zuid Afrika) деп аталды, содан кейін Бродербонд деп қайта аталды. Оның Оңтүстік Африканың саяси және әлеуметтік өміріндегі ықпалы 1948–1994 жылдардағы ақ үстемдік саясатын ұстанған Ұлттық партияның билігімен және оның апартеид саясатымен шекке жетті, оны негізінен Бродербонд мүшелері әзірледі және іске асырды. 1948 мен 1994 жылдар аралығында африкандар саяси, мәдени және діни өмірінің көптеген көрнекті тұлғалары, соның ішінде Оңтүстік Африка үкіметінің барлық басшылары Африкандар Бродербондының мүшелері болды. Оны «үлкен бейресми ықпал желісі» деп атады, ал Ян Смутс оны «қауіпті, айлакер, саяси фашистік ұйым» деп сипаттады. 1920 жылы «Жас Оңтүстік Африка» (қазір Африкандар Бродербонды деп аталды) – 37 ақ ер адамнан тұратын, африканер ұлтының, африкаанс тілінің және кальвинист сенімінің иегерлері, 17-18 ғасырларда голланд ақ қоныстанушылардың, француз гугеноттарының және неміс қоныстанушылардың Капке келуіне, сондай-ақ 1830 және 1840 жылдардағы Ұлы көшудің драматикалық оқиғаларына негізделген ортақ мәдени, жартылай діни және терең саяси мақсаттарды бөлісті. Айвор Уилкинс пен Ханс Стридом өзінің 50 жылдығына орай жетекші брадердің (аға немесе мүше) былай дегенін еске алады: «Түсінікті себептермен біздің мақсаттарымызды түсіндіру қиын болды. Бастапқыда бұл тек тағы бір мәдени қоғам деп ойлаған адамдарға рұқсат берілді». Кейбіреулер бұл топтың мақсаты Британ империясының үстемдігіне және ағылшын тіліне қарсы тұру болса, енді біреулер африкандарды Екінші Англо-бур соғысында жеңілгеннен кейін құтқару деп есептеді. Тағы бір пікір бойынша, ол мәдениетті қорғауға, экономиканы дамытуға және үкіметті бақылауға алуға тырысты. Ұйым төрағасының 1944 жылғы сөздері Бур соғысынан кейінгі және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңнің контекстінде сәл өзгеше, мүмкін толыққанды түсіндірме береді, сол кезде африкандар әлеуметтік және саяси өзгерістердің қызылына тап болды: «Африкандар Бродербонды африкандардың Құдайдың қолымен елге отырғызылғандығына және өздерінің жеке халқы ретінде өмір сүруге тағайындалғандығына терең сенімнен тудырды. Африкандардың дәстүрлі, терең діндар кальвинизм, Оңтүстік Африканың ортасынан бері қиын тарихы бар малшыл халқы, елді ағылшын тілді британдық текті халықтан тартып алып, болашағын африкаанс тілді африкандардың қолына беруге бағытталған христиандық тағдырдың элементін қамтамасыз етті». Бродербондтың пайда болуы Екінші Бур соғысының (1899–1902) нәтижесінде африкандар ұлтшылдығының көтерілуімен байланысты болды, оның барысында британдықтар бурларға қарсы күйдірілген жер тактикасын қолданып, бурлардың фермаларын қиратты және тұтқынға алынған бурлық жауынгерлерді концлагерлерге жауып, шамамен 27 000 бур қаза тапты. Соғыс Веренигинг шартымен аяқталды, оның шарттары жомарт болғанымен, бурлар оны өте қорлаушы деп санады. Британдық әкімші Лорд Милнердің ағылшыншалау саясаты да африкандар арасында реніштің негізгі көзі болды. Бұл оқиғалар африкандар арасында ұлтшылдық сезімдердің артуына әкеліп соқты, нәтижесінде Бродербонд пен Ұлттық партия құрылды. Ұлттық партия 1914 жылы африкандар ұлтшылдарымен құрылған. Олар алғаш рет 1924 жылы билікке келді. Он жылдан кейін оның жетекшісі Дж. Б. М. Герцог және Ян Сматс Оңтүстік Африка партиясымен бірігіп, Біріккен партияны құрды. Бұл Д. Ф. Малан басшылығындағы қатал ұлтшылдардың бір тобын ашуландырып, олар «Тазаланған ұлттық партияны» құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, британдықтарға деген наразылық әлі де басылған жоқ. Малан партиясы Оңтүстік Африканың британдықтар жағында соғысқа кіруіне қарсы болды, оның кейбір мүшелері нацистік Германияны қолдағысы келді. Ян Сматс Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африка театрында британдық армия күштеріне қолбасшылық етті және екінші рет одақтастарға қолдау көрсетуге дайын болды. Бұл африкандар ұлтшылдығына қажетті серпіліс болды. Бейтараптықты жақтаған Герцог, оның кабинетіндегі көпшілік Сматсты қолдаған кезде Біріккен партиядан кетті. Ол Африкандар партиясын құрды, ол кейіннен Д. Ф. Маланның «Тазаланған ұлттық партиясымен» бірігіп, келесі 46 жыл бойы...

Ашылған

Баспасөз 1960 жылдан бері Бродербондтың ішкі жұмысы мен құрамы туралы дереккөздеріз жоқ ашық хабарламаларды үздіксіз жариялап келсе де, ұйым туралы алғашқы толық ашық мәліметтерді Айвор Уилкинс пен Ханс Стридомның "Супер африканерлер. Африканер Бродербондының ішінде" кітабы берді, ол 1978 жылы алғаш рет жарық көрді. Кітаптың ең маңызды және көп талқыланған бөлімі – 7500 Бродербонд мүшесінің дерлік толық тізімін қамтитын соңғы бөлімі болды. Бұрын Altech Defence Systems, Remgro, бұрын Rembrandt Ltd., Volkskas-тың бұрынғы холдинг компаниясы.

Атақты мүшелер

Теунис Рукс Бота, Рандс Африкаанс Университетінің бұрынғы және соңғы ректоры. Д. Ф. Малан (1874–1959), бұрынғы премьер-министр (1948–1954). Х. Ф. Верверд (1901–1966), бұрынғы премьер-министр. Ж. Г. Стрейдом (1893–1958), бұрынғы премьер-министр (1954–1958). Б. Ж. Ворстер (1915–1983), бұрынғы премьер-министр (1966–1978) және мемлекет басшысы (1978–1979). Стелленбос университетінің вице-канцлері Дж. С. Герике. Пик Бота, бұрынғы Сыртқы істер министрі. Х. Б. Том, тарихшы және Стелленбос университетінің бұрынғы ректоры. Г. Л. П. Мурдийк, африкаанс сәулетшісі, Преториядағы Вуртрекер монументін жобалаумен танымал. Тини Гренвальд, Қорғаныс күштерінің зейнеткер генерал. Баренд Йоханнес ван дер Уолт, Канададағы бұрынғы елші. Питер Йоханнес Потгитер Стофберг, бұрынғы саясаткер, миллиардер бизнесмен және әйгілі дәрігер. П. В. Бота, бұрынғы қорғаныс министрі және премьер-министр. Ол Бродербондтан шықты. Антон Руперт, миллиардер кәсіпкер және бизнесмен; 1940 жылдары мүше болды, бірақ кейіннен оны "абсурдтық" деп санап, ұйымнан кетті. Мартин ван Шальквик, Бродербондтың жастар қанатының бұрынғы мүшесі, Ұлттық партияның соңғы басшысы және Якоб Зуманың ANC үкіметіндегі бұрынғы туризм министрі. Том де Биер, 30 жыл бұрын қабылданып, қазір жаңа Африканербондтың төрағасы. Нико Смит, Голландия реформаланған шіркеуінің миссионері, бұрынғы инсайдер ретінде африканерлердің Бродербонды туралы кітап жазды. Ф. В. Де Клерк, Оңтүстік Африканың бұрынғы мемлекет басшысы және Ұлттық партияның басшысы. "Ланг" Хендрик ван ден Берг, апартеид режимі кезінде Оңтүстік Африканың мемлекеттік қауіпсіздік аппаратының басшысы және Оңтүстік Африканың бұрынғы премьер-министрі Б. Ж. Ворстердің жақын досы. Ол Бондтан шықты.