Кіріспе

Дәстүрлі Шығыс Православ қауымдары тобы – қайта қараланған Юлиан күнтізбесіне қатысты келіспеушіліктерге байланысты өз шіркеулерінен қол үзген Шығыс Православ қауымдары. Ежелгі календарьшылар (гр. palaioimerologitai), сондай-ақ Ежелгі мереке тойлаушылар (palaioeortologitai), Шынайы Православ христиандары немесе Нағыз Православ христиандары (GOC; Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί) – бұл негізгі Шығыс Православ шіркеулерінен бөлінген Шығыс Православ христиандарының дәстүрлі топтары, себебі олардың кейбіреуі қайта қараланған Юлиан күнтізбесін қабылдады, ал Ежелгі календарьшылар Юлиан күнтізбесіне берік қалды. Ежелгі календарьшылар ешбір негізгі Шығыс Православ шіркеуімен қарым-қатынаста емес. "Ежелгі календарьшылар" – Румыния, Болгария, Грекия және Кипрдегі Нағыз Православ қозғалысының тағы бір атауы. Терминология. Ескі (Юлиан) күнтізбесін қолданатын негізгі Шығыс Православ христиандары "Ежелгі календарьшылар" деп белгіленбейді, өйткені олар жаңа күнтізбені (қайта қараланған Юлиан күнтізбесін) қолданатын Шығыс Православ шіркеулерімен байланыста болады. Ежелгі календарьшылар ескі күнтізбеге сәйкес келетін негізгі Шығыс Православ шіркеулерімен қарым-қатынасты үзді, себебі соңғылары қайта қараланған күнтізбеді қабылдаған Шығыс Православ шіркеулерімен байланысты болды. Демек, "Ежелгі календарьшылар" болу – тек ескі күнтізбеге сәйкес болу деген сөз емес. Мысалы, Ресей Православ шіркеуі Ежелгі календарьшылар емес, бірақ ескі (Юлиан) күнтізбесін қолданады. Тарих.

Түсінік

1924 жылға дейін Шығыс Православ шіркеуі барлық жерде Юлиан күнтізбесін қолданды, ал Рим-католик шіркеуі папа Григорий XIII басшылығымен күнтізбе реформасын жүргізіп, 1582 жылы Григориан күнтізбесін жасады. Екі күнтізбе арасындағы айырмашылық 1900 және 2100 жылдар аралығында 13 күнге жетеді. 1923 жылғы Конгресс

1923 жылдың мамырында Константинополь Патриархы Мелетий IV шақырған Константинопольдің Пан-православ кеңесі қайта қараланған Юлиан күнтізбесін қабылдады. Бұл жаңа күнтізбе Юлиан күнтізбесінен ерекшеленді және келесі 800 жыл бойы Григориан күнтізбесінен ауытқымайтын болды. Қайта қараланған Юлиан күнтізбесі Юлиан күнтізбесіндегі Пасханың есептелу тәсілін астрономиялық есептеумен алмастырды. Астрономиялық Пасха халыққа көп таныс емес және көбінесе қолданылмайтын болды, сондықтан Пасха күнін есептеу үшін Юлиан күнтізбесі қайта қолданылды. Барлық Шығыс Православ шіркеулері конгреске қатыспады немесе оның шешімдерін қабылдамады, ал Ресей Православ шіркеуі және басқа бірнеше Шығыс Православ шіркеулері литургиялық тұрғыдан осы күнге дейін Юлиан күнтізбесін қолдануда. Құрылуы

Грекия

1924 жылы Грекия шіркеуі қайта қараланған Юлиан күнтізбесін қабылдады, ол "Жаңа күнтізбе" деп аталды. "Бастапқыда Жаңа күнтізбеге қарсылық білдірушілердің дауысы әлсіз болды". Грекиядағы Ежелгі календарьшылар бастапқыда аз сандағы жай адамдар, діни қызметкерлер мен монахтардан құралды, олардың саны жылдар өте өсті. Епископтар қосылғанға дейін Грекиядағы Ежелгі календарь қозғалысы тек діни қызметкерлер мен дін қызметкерлерінен тұрды, олардың ішінде "Афоннан келген бірнеше жүз монах" бар еді. Гректің Ежелгі календарьшыларының саны "алғашқыда миллионға жуық болған" болса да, олар Грекия мемлекеті тарапынан қатаң қуғын-сүргінге ұшырады; Митрополит Хризостомос 1951 жылы Лесбоста осы қуғын-сүргіннің бір бөлігі ретінде түрмеге қамалды. Кейіннен Румынияның Ежелгі Күнтізбешілерінің Киелі Синоды "ресми түрде құрылды".

Болгария

Болгария православие шіркеуі 1968 жылы түзетілген Юлиан күнтізбесін қабылдады. София маңындағы Қорғау монастырі осы күнтізбеге көшуге қарсылықтың орталығы болды. 1993 жылы Триадисталық Фотий Триадицки Кипрлік Ескі Күнтізбе шіркеуімен болгар Ескі Күнтізбе шіркеуінің иерархы ретінде қасиеттілікке ие болды. Украина православие шіркеуі, көбінесе Мәскеу патриархатының Украина православие шіркеуі деген сыртқы атаумен танылады, түзетілген Юлиан күнтізбесіне көшпеді.

Интеркоммуния

1977 жылы Кипрлік Ескі Күнтақта Шіркеуі мен Румыниялық Ескі Күнтақта Шіркеуі арасындағы бірлік туралы декларацияға қол қойылды.

Демография

1999 жылы "Румынияда бір миллионнан астам, Грецияда одан аздау, ал Болгарияда, Кипрде және [Шығыс православие] диаспорасында одан да көп есе аз адам ескі күнтізбе бойынша өмір сүреді" деп бағаланды.

Санаты

Ескі күнтізбелік жүйеде екі бағыт бар. Біріншісі – "қарсылық ескі күнтізбелік", екіншісі – "тұтастық ескі күнтізбелік". Бірінші ұстаным "заңсыз жаңалықтарға қарсылық білдіріп, жаңа күнтізбе қолданатын және экуменизмнің ересі деп саналатын шіркеулерден өзін оқшаулайды. Алайда, жаңа күнтізбеліктердің діни рәсімдері мен құрметті рәсімдерін рақымсыз деп айыптаудан бас тартады және куәлік беру және әдепті диалог арқылы [шығыс] православиелік көпшілікті өздерінің дәстүрлі көзқарастарына тартуға тырысады". Бұл үрдіс, мысалы, Киприандық ұстанымдағы Шынайы православиеде кездеседі. Екінші ұстаным "жаңа күнтізбелік шіркеулердің барлығын, жаңа күнтізбеліктермен қарым-қатынаста болғандардың барлығын және жаңа күнтізбеліктердің құрметті рәсімдерін қабылдамайтындардың барлығын [шығыс] православие шіркеуінен тыс деп есептейді, демек, олардағы құрметті рәсімдер рақымнан айырылған". Бұл ұстанымға ие шіркеулер "өздерін [шығыс] православие шіркеуінің сақталған бөлігі ретінде қарастырады, өйткені олар [шығыс] православие дәстүрінің тұтастығын жаппай адасушылыққа қарамастан сақтап келеді". Бұл үрдіс, мысалы, Матфейлік мұрагерліктегі Ескі күнтізбелік шіркеулерде кездеседі. 1999 жылы "әсіресе матфейшілер арасында, Әкені «Күннің Бастауы» ретінде бейнелейтін Киелі Үштік иконасы бөліс тудырғаны" атап өтілді: "кейбір ескі күнтізбеліктер бұл иконаны қабылдамайды, ал басқалары оны қабылдамағандарды иконаға қарсы деп айыптайды".