Кіріспе

Гипервентиляция синдромы (ГВС), сондай-ақ созылмалы гипервентиляция синдромы (ГХВС), дисфункционалды тыныс алу гипервентиляция синдромы, криптотетания, спазмофилия, жасырын тетания деп те аталады. Гипервентиляцияның себептерінің бірі – инфекция, қан жоғалту, жүрек шабуылы, гипокапния немесе химиялық тепе-теңдіктің бұзылуынан туындаған сілтілік, миға қан ағынының төмендеуі және жүйкелердің сезімталдығының артуы сияқты жағдайлар. Бір зерттеуде ГВС-пен ауыратын науқастардың үштен бірінде "жайылмаған, бірақ анық өкпе ауруы" болған, бұл оларды тым жиі немесе тым терең дем алуға итермелеген. Тағы бір зерттеуде мұрынның бос синдромы бар науқастардың 77%-ы гипервентиляция синдромымен күресіп жатқаны анықталды. Мұрынның бос синдромы мұрын операцияларынан кейін, мысалы, каутеризация, турбинектомия, турбинопластика және т.б. жасаған адамдарда пайда болуы мүмкін. Паникалық бұзылуы немесе агорафобиясы бар көптеген адамдар ГВС-ке ұшырайды. Дегенмен, ГВС-ке ұшыраған көптеген адамдарда бұл аурулар жоқ.

Диагностика

Гипервентиляциялық синдром - бас айналу шағымдарының өте жиі кездесетін себебі. Бас айналудан шағымданатын науқастардың шамамен 25%-ына HVS диагнозы қойылады. "Гипервентиляциялық синдромды тану" деген мақалада былай делінген: "Сұрақнама HVS-ті ерте анықтауға арналған скринингтік құрал ретінде, сондай-ақ диагностика мен емдеу жоспарын жасауда көмекші құрал ретінде қолдануға жарамды деген қорытындыға келдік".

Емдеу

2013 жылы жарияланған бір зерттеудің шолуында былай делінген: «Бұл жүйелі шолудың нәтижелері тек 1 шағын, нашар есептелген рандомизацияланған бақыланатын сынаққа [РБС] негізделгендіктен, клиникалық практикаға қолданылмайды. Сондықтан клиникалық практика үшін ешқандай ұсыным жасау мүмкін емес». Жедел эпизодқа дәстүрлі емдеу науқастың қағаз пакетке тыныс алуы, қайта дем алу және CO₂ деңгейін қалпына келтіру болған, бірақ бұл кеңес берілмейді. Тыныс алу жылдамдығын санау арқылы немесе сағаттың секундтық тіліне қарап әдейі баяулату арқылы осыған ұқсас нәтижелерді қауіпсізрек алуға болады. Бұл кейде «7 11 тынысы» деп аталады, себебі жұмсақ дем алу 7 секундқа (немесе санауға) созылады, ал дем шығару 11 секундқа баяулатылады. Қандағы O₂ деңгейі қалыпты қышқылдық деңгейі қалпына келтірілген кезде, демалыс кезінде бірнеше минут бойы қалыпты жасуша функциясын қолдауға жеткілікті болғандықтан, ингаляция/экгаляция арақатынасын 4:12 немесе тіпті 4:20 және одан да көпке дейін қауіпсіз түрде төмендетуге болады. Бутейко тыныс алу әдісі сияқты тыныс алу терапиясы синдромның белгілерін және қайталануын азайтуға көмектеседі деген пікірлер де бар. Гипервентиляция синдромын тудыратын стресті азайту үшін бензодиазепиндерді тағайындауға болады. Селективті серотонин кері сіңіру ингибиторлары (СҚСИ) гипервентиляция эпизодтарының ауырлығы мен жиілігін азайта алады.

Тарих

Психологиялық негіздегі гипервентиляция синдромын бақылау үшін қағаз қапқа тыныс алудың алғашқы дәстүрлі емдеу тәсілі (қазіргі кезде ол бүкіл әлемге танымал және кинода, телесериалдарда жиі көрсетіледі) Нью-Йорк қаласының дәрігері (кейін радиолог), Александр Винтер, М.Д. [1908-1978] жасаған. Ол бұл тәсілді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Армиясының медициналық корпусындағы тәжірибесіне сүйене отырып 1951 жылы American Medical Association журналында жариялаған. Гипервентиляцияны басқа медициналық жағдайлармен, атап айтқанда, астма және жүрек шабуылымен шатастыру мүмкін болғандықтан, көптеген медициналық зерттеулер қағаз қапты пайдалануға қарсы кеңес береді, себебі бұл жағдайлар CO2 деңгейі көтерілгенде нашарлайды.