Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мокош – алғашқы жылнамада есімдері тілген славян қадірлісі, әйелдер еңбегі мен тағдырын қорғайтын. Ол иіру және тоқу, қой қырқуды бақылайды, сондай-ақ босанған әйелдерді қорғап, қолдайды. Мокош – Ана қадірлісі. Владимир Ұлы Киевтің қасиетті орнында Перун, Хорс, Дажбог, Стрибог және Симаргл сияқты басқа да маңызды қадірлілердің бейнесімен бірге Мокошқа ғана ескерткіш орнатқан.
Deity
Mokosh is a Slavic goddess mentioned in the Primary Chronicle, protector of women's work and women's destiny. She watches over spinning and weaving, shearing of sheep, and protects women in childbirth. Mokosh is the Mother Goddess. Mokosh was the only female deity whose idol was erected by Vladimir the Great in his Kiev sanctuary along with statues of other major gods (Perun, Hors, Dažbog, Stribog, and Simargl).
Этимологиясы мен шығу тегі
Этимологиясы белгісіз. Макс Васмер оның аты славян тіліндегі "mokry" ("ылғал"), және "moknut" ("суға бату", немесе "біреуге/біреуге толыққандай ену") сөздерімен ортақ түбірден шыққан деп санайды. Ол, Мокша құдайына табынған солтүстік финно-угор халықтарының ішінде пайда болған болуы мүмкін.
The etymology is uncertain. Max Vasmer suggests that her name is derived from the same root as Slavic words mokry, 'wet', and moknut(i), 'get wet', or 'to dive deeply into something'. She may have originated among the northern Finno Ugric peoples who worship the divinity Moksha.
Отбасылық қатынастар
Ежелгі славян нанымы бойынша, бұл құдайлық күңкіреген дауыл құдайы Перунмен байланысты болған. Оның жұбайлары, мүмкін, Перун дауылының құдайы және оның қарсыласы Велес. Бұл тұста Катичич Иванов пен Топоровтың (1983) пікірін қолдайды, бірақ олардың дәлелдерін қосымша растамайды. Катичич сондай-ақ Вела құдайы ретінде Велес құдайының жұбайы болуы мүмкін екенін, тіпті оны көп түрлі Велес құдайының өзге бір түрі деп қарастыруға болатынын айтады.
According to ancient Slav belief, this deity had some connection to thunder god Perun. Her consorts are probably both the god of thunder Perun and his opponent Veles. In saying, the former Katičić follows Ivanov and Toporov (1983) without further corroborating their claim. Katičić also points to the possibility that as goddess Vela she is the consort of Veles, and might even be interpreted as another form of the polymorph god Veles himself.
Кейінгі ғибадат
XIX ғасырға дейін ол өте құрметті қасиетті күш ретінде, ал өлімнің билеушісі ретінде табынылған. Оған табынушылар жер мен халқына билік ететін Мокош тастарына немесе төс тәрізді алып тастарға дұға ететін. Шығыс Еуропада Мокош әлі де күшті өмір сыйлайтын күш және әйелдердің қорғаушысы ретінде танымал. Оның атымен ауылдар аталған. Ол көтерілген қолдары бар, екі жұмысшы аттың қанатында тұрған әйел ретінде кестелерде бейнеленген. Кейбір деректерде ол еркек жыныстық мүшелерімен бейнеленген, еркектердің қуатын басқаратын қасиетті күш ретінде сипатталған, бірақ мұны растайтын визуалды дәлелдер табылмаған.
As late as the 19th century, she was worshipped as a force of fertility and the ruler of death. Worshipers prayed to Mokosh stones or breast shaped boulders that held power over the land and its people. In Eastern Europe, Mokosh is still popular as a powerful life giving force and protector of women. Villages are named after her. She shows up in embroidery, represented as a woman with uplifted hands and flanked by two plow horses. She has been claimed to be shown with male sexual organs, as the deity in charge of male potency, however no visual proof has been provided.
Христиандық
Киев Русі христиандығына өткен кезде, оның орнына Құдай ана мен Әйелі Параскевияға сенім орнатылды.
During the Christianization of Kievan Rus', she was replaced by the cult of the Virgin Mary and St. Paraskevia.
Археологиялық дерек
Мокошқа қатысты археологиялық дәлелдер б.з.д. 7 ғасырына дейін жетеді. Борис Рыбаков 1987 жылғы "Ежелгі Рустің діні" атты еңбегінде Мокош Збруч жөтелшігінің бір жағында бейнеленгенін болжайды.
Archeological evidence of Mokosh dates back to the 7th century BC. Boris Rybakov, in his 1987 work Paganism of Ancient Rus, conjectures that Mokosh is represented on one of the sides of the Zbruch Idol.