Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Фордтың 1936 жылғы фильмі
1936 film by John Ford
Сюжет
1561 жылы Францияның Франциск II-нің жесірі Мэри Стюарт өзінің туған жері Шотландияға монарх ретінде қайта орналасу үшін аттанады. Саяси тұрақсыздығымен белгілі туысы, Англия королевасы Елизаветаның Шотландияға жетуіне кедергі келтіру әрекеттеріне қарамастан, Мэри итальяндық хатшысы Дэвид Рицциомен бірге қауіпсіз жерге қонады және Эдинбургке жақын Холируд сарайына барады. Ол келген бойда-ақ, Мэридің жартылай бауыры Джеймс Стюарт, Морей графы, елдегі биліктегі дворяндардың жетекшісі, онымен кездесіп, католицизмге адалдығы және үйленуден бас тартуы туралы сұрақтар қояды. Дворяндар Мэри үшін кеңесшілерді таңдап алғанда, белгілі протестант көшбасшысы Джон Нокс оны "зұлым" католик деп жариялайды. Нокстің айыптауларына, өзінің протестанттығына қарамастан, Мэриге адалдығын білдіріп, Шотландияның әскери басшысы болып тағайындалуын талап ететін Ботуэлл графы қарсы шығады. Мэридің сарайында сүйкімділік танытуына ашуланған Елизавета, Шотландияның жаңа елшісі Трокмортонмен бірге Морейді оған қарсы пайдалануды жоспарлайды. Сонымен қатар, Риццио Мэриді Елизаветадан кейін ағылшын тағына мұрагер болатын католик Лорд Дарнлиге үйленуге ынталандырады. Ботуэллді жақсы көре тұра да, Мэри оның ұсынысын қабылдамайды және Дарнлиге үйленеді. Бірақ көп ұзамай, Мэридің кеңесі Рицционы жұмыстан босатуға мәжбүрлеуге тырысады және ол бас тартқанда, сексуалдық наразылығын бастан өткерген Дарнлиді итальяндықты неке бұзуда айыптауға итермелейді. Мэридің жатын бөлмесінде шотланд лордтары Рицционы өлтіреді, ал мас Дарнли бақылап тұрғанда королеваны опасыздық туралы жалған мойындауға мәжбүрлейді. Ботуэллдің адал әскерлерінің көмегімен Мэри мен Дарнли қашып, Морей мен Елизаветаның қастандығын жоққа шығарады. Мэри Джеймс есімді ұл туғаннан кейін бір жыл өткен соң, әлі де наразылықтағы Дарнли ұлын өзінің заңды мұрагері деп мойындамаймын деп қорқытады. Бірақ ол жоспарын орындамас бұрын, Дарнли жеке резиденциясында жарылғыш заттармен жойылғаннан кейін тірідей өртеледі. Нокс Ботуэллді Дарнлиді өлтіргені үшін айыптайды, граф Мэриді "әкеп кетеді" және кеңеске қарамастан, оған құпия түрде үйленеді. Жиырма күннен кейін Морей сәби Джеймсті ұрлап алады, ал бүлікші лордтар Холируд сарайына шабуыл жасайды. Морей әскерлерінің санынан кем болған Ботуэлл, егер Мэри патшайым болып қалуға рұқсат берілсе, Шотландиядан кетуге келіседі. Уәделеріне қарамастан, Морей Мэриді тақтан бас тартуға мәжбүрлейді және оны түрмеге қамағаннан кейін өзін регент етеді. Соңында Мэри Елизаветаның оның ісіне қолдау көрсететініне сеніп, Англияға қашып кетеді. Бірақ Елизавета Мэриді тұтқынға алады және Ботуэлл Дания түрмесінде ақылдан безген күйде қайтыс болғаннан кейін, оны мемлекетке опасыздық жасағаны үшін сотқа береді. Ботуэллдің өлімі туралы жаңалықтан қатты күйзелген Мэри өзінің сөзсіз сотталуын қуана қарсы алады және Елизавета кешірім ұсынған кезде де, Стюарттардың ағылшын тағына деген құқығынан бас тартудан бас тартады. Өзінің өмірі амбициялы Елизаветадан гөрі әлдеқайда маңызды екенін түсінген Мэри өлім жазасына батылдықпен қарайды.
In 1561, Mary Stuart, the young widow of Francis II of France, sets sail for her native Scotland to re establish herself as monarch. In spite of attempts by her politically insecure cousin, Queen Elizabeth of England, to prevent her from reaching Scotland, Mary lands safely with her Italian secretary, David Rizzio, and rides to Holyrood Palace near Edinburgh. Immediately upon her arrival, Mary is confronted by her half brother, James Stewart, the Earl of Moray, who is the leader of the country's ruling noblemen, and is questioned about her devotion to Catholicism and her refusal to marry. While the noblemen select a council for Mary, the queen is denounced publicly as a "wicked" Catholic by John Knox, an outspoken Protestant leader. Knox's accusations are countered by the equally eloquent Earl of Bothwell, who in spite of his own Protestantism, pledges his loyalty to Mary and demands that he be named Scotland's military chief. Enraged by Mary's success at charming her court, Elizabeth plots with Throckmorton, the new Scottish ambassador, to use Moray against her. At the same time, Rizzio encourages Mary to wed Lord Darnley, a Catholic who is the heir to the English crown after Elizabeth. Although she loves Bothwell, Mary rejects his proposal and marries the foppish Darnley. Soon after, Mary's council tries to force her to dismiss Rizzio and, when she refuses, goads the sexually frustrated Darnley into accusing the Italian of adultery. In Mary's bedroom, a group of Scottish lords murder Rizzio and, as a drunken Darnley watches, force the queen to sign a false confession of infidelity. Aided by Bothwell's loyal troops, Mary and Darnley escape and thwart Moray and Elizabeth's conspiracy. A year after Mary gives birth to a boy, James, a still discontented Darnley threatens to disown his son as his legitimate heir. Before he is able to carry out his plan, however, Darnley is burned alive in his private refuge, which is destroyed by planted explosives. As Knox damns Bothwell as Darnley's murderer, the earl "kidnaps" Mary and, in defiance of the council, secretly marries her. Twenty days later, Moray abducts baby James, and the rebel lords attack Holyrod Castle. Outnumbered by Moray's troops, Bothwell finally agrees to leave Scotland if Mary is allowed to remain queen. In spite of his promises, Moray forces Mary to abdicate and, after imprisoning her, makes himself regent. Eventually Mary escapes and, believing Elizabeth to support her cause, flees to England. Elizabeth, however, takes Mary prisoner and, after Bothwell dies a mad man in a Danish jail, puts her on trial for treason. Crushed by the news of Bothwell's death, Mary eagerly accepts her inevitable condemnation and refuses to renounce the Stuart claim to the English throne, even when offered clemency by Elizabeth. Satisfied that she has enjoyed a more rewarding life than the ambitious Elizabeth, Mary faces her execution with courage.
Дұрыс
Фильм тарихи шындыққа сәйкес келмейді, Мэриді жазықсыз құрбан болған қасиетті тұлға ретінде, ал оның үшінші күйеуі (Жеймс Хепберн, Ботуэлл графы) – романтикалық батыр ретінде көрсетеді. Ботвеллдің көп әйелді болғаны мәлім болғанымен, Мэримен соңғы некесі шынайы болған. Мэридің тарихи мәртебесіне келсек, Елизавета I-нің негізсіз түрмеге қамауы және Шотландиядағы ағылшын-протестанттық сындар оның Шотландия тағына және Англия тағына талап ету құқығына зиян келтірді, осылайша оны Елизавета I-ге тікелей қауіп тудырды. Фильмнің басында Мэри Англия королі Генрих VII-нің заңды мұрагері деп сипатталған, бірақ шындығында ол Шотландия королі Джеймс V-нің мұрагері болды. Оның Англия тағына құқығы Генрих VII арқылы. Оның екі таққа да заңды құқығы болған. Ол Елизаветаның мұрагері еді.
The film does not keep close to the historical truth, portraying Mary as a wronged martyr and her third husband (James Hepburn, Earl of Bothwell) as a romantic hero. While it is true that Bothwell was well known as a philanderer, his last marriage to Mary was genuine. Regarding Mary's historical status, the false imprisonment by Elizabeth I and Anglo Protestant intrigue in Scotland did undermine her claim to the throne of Scotland and the throne of England, making her a direct threat to Elizabeth I. At the beginning of the movie, Mary is described as the legitimate heir of King Henry VII of England, when in fact she was the heir of King James V of Scotland. Her claim to the English throne is through Henry VII. She had legitimate claims to both thrones. She was Elizabeth's heir.
Қабылдау
Қазіргі сын-пікірлер көбінесе оңтайлы болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің авторы Фрэнк С. Нюгент фильмнің "тамашалық пен қарапайым жеткіліктілік араласуынан" тұратынын жазды. Ол фильмде "тереңдік, күш-қуат және жылы адамгершілік" бар екенін, бірақ кейбір сахналарда "драмадағыдай тіршілік жоқ" екенін, ал Хепберннің бас рөлдегі бейнесі тарихи Мэриге қарағанда тым жұмсақ екенін атап өтті. "Variety" журналы "керемет актерлік құрамды" және Фордтың "нақты" режиссерлік шеберлігін жоғары бағалады. Хепберннің өнер көрсетуі "шын мәнінде Мэри Стюарт емес, Кэти Хепберн" деп сипатталды. Бұл фильмге пайдалы болды, себебі ол оқиғаны жандандырып, қабылдауға ыңғайлырақ етті. Дегенмен, рецензияда фильм тым ұзын және соңы тым қайғылы екені айтылды, бірақ тарихты "мүлдем бұрмаламай" басқаша аяқтау мүмкін емес екені мойындалды. "Film Daily" жариялаған материалда: "Тамаша тарихи драма, әдемі актерлік және жоғары сапамен өндірілген" делінді. "Motion Picture Daily" фильмді Хепберннің "шынайы, зиялы және әсерлі" ойынымен "керемет күшті драма" деп атады. Рассел Малони "The New Yorker" журналында фильмді жағымсыз бағалап, жоғары өндіріс деңгейіне қарамастан, "Максвелл Андерсонның пьесасымен ешқандай қатысы жоқ" екенін жазды. "Осы кезеңдегі кез келген басқа тарихи драма осы сахналардың арасына сыйып, ешқандай айырмашылық тудырмас еді". Малони Хепберннің өнер көрсетуіне қатысты: "оның алдынан бастапқыда-ақ қиындықтар қойылды, себебі әсемдік табиғатынан кейіпкерді сомдауға кедергі келтіреді" деп жазды. Бүгінгі таңда фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданып отырған жоқ, және сол кезде кассада сәтсіздікке ұшырап, 165 000 долларлық зиян келтірді. Бұл Кэтрин Хепберннің қатарынан екінші сәтсіздігі болды, нәтижесінде 1930 жылдардың соңында оған "кассадағы у" деген атау берілді, содан кейін (екі жылдық үзілістен кейін) 1940 жылы "Филадельфия тарихы" фильмінде қайта оралу үшін MGM компаниясына көшті.
Contemporary reviews were generally positive. Frank S. Nugent of The New York Times wrote it had a "blend of excellence and mere adequacy." He wrote that the film had "depth, vigor and warm humanity" but had scenes which "lack the vitality they possessed in the play", and considered Hepburn's characterization of the title role rather too soft in comparison with the historical Mary. Variety praised the "extra strong cast" and Ford's "sure footed" direction. Hepburn's performance was described as "not really Mary Stuart but rather Katie Hepburn. And that is all in the film's favor because it humanizes it all and makes it that much more nearly acceptable." However, the review also found the film too long and the ending too sad, and conceding it could not end any other way without "completely corrupting history." "Impressive historical drama finely acted and produced with all around distinction", reported Film Daily. Motion Picture Daily called the film "a splendidly powerful drama" with a "sincere, intelligent and genuine" performance by Hepburn. Russell Maloney reviewed the film negatively in The New Yorker, writing that despite its high production values, "it has little or nothing to do with Maxwell Anderson's play. Any other historical drama of the period could have been sandwiched in between these scenes and it wouldn't have made a bit of difference." Of Hepburn's performance, Maloney wrote that she had "the cards stacked against her from the very start, because pageantry naturally interferes with characterization." The film is not regarded well by critics today, and in its time, it was a box office flop, causing a loss of $165,000. This was Katharine Hepburn's second flop in a row, causing her to being labeled "box office poison" in the late 1930s, leading to (after a two year screen absence) her move to MGM for her comeback in The Philadelphia Story in 1940.