Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық доғалы саптық аспап – ирандық каманче.
Iranian bowed string instrument
the Iranian kamancheh
Каманче (сондай-ақ каманче немесе каманча) (کمانچه, , ,) – парсы, әзірбайжан, армян, күрд, грузин, түрікмен және өзбек музыкасында аздаған өзгерістермен қолданылатын ирандық доғалы саптық аспап. Оның ішектері өзгермелі тартымдылықпен тартылатын доғамен ойнатылады. 2017 жылы каманче / каманча жасау және ойнау өнері Әзірбайжан мен Иранның ЮНЕСКО материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілді.
The kamancheh (also kamānche or kamāncha) (کمانچه, , , ) is an Iranian bowed string instrument used in Persian, Azerbaijani, Armenian, Kurdish, Georgian, Turkmen, and Uzbek music with slight variations in the structure of the instrument. The strings are played with a variable tension bow. In 2017, the art of crafting and playing with Kamantcheh/Kamancha was included into the UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists of Azerbaijan and Iran.
Атауы мен этимологиясы
"Каманчех" сөзі парсы тілінде "кішкентай доға" дегенді білдіреді (каман – доға, чех – кішілік жалғауы). Түрік тіліндегі "кеменче" сөзі парсы тілінен алынған, бірақ түрік тілінің дыбысталу ережелеріне бейімделген. Ол да ішекті, доғамен тартылатын аспапты білдіреді, алайда түрік нұсқасы құрылысы мен дыбысы жағынан парсы каманчехынан едәуір өзгеше. Түрік музыкасында "қабақ кемане" деп аталатын, "қабақ тәрізді доғамен тартылатын аспап" та бар, ол ирандық каманчехтан аздап ғана ерекшеленеді.
The word "kamancheh" means "little bow" in Persian (kæman, bow, and cheh, diminutive). The Turkish word kemençe is borrowed from Persian, with the pronunciation adapted to Turkish phonology. It also denotes a bowed string instrument, but the Turkish version differs significantly in structure and sound from the Persian kamancheh. There is also an instrument called kabak kemane literally "pumpkin shaped bow instrument" used in Turkish music which is only slightly different from the Iranian kamancheh.
Құрылымы
Каманчехтің ұзын мойыны бар, оның үстінде саусақтық тақта орналасқан, каманчех жасаушы оны төменгі бөлігінде иіні еркін қозғау үшін қиық кері конус пішінде жасайды. Екі жағында төрт қақпақ орналасқан, ал үстінде әшекейлік безендіруші элемент (финиал) болады. Дәстүрлі каманчехтер үш жібек ішекті болған, бірақ қазіргі аспаптарда төрт металл ішек қолданылады. Каманчехтерде күрделі инкрустациялар және піл сүйегінен жасалған әсем өрнектер кездесуі мүмкін. Аспаптың корпусы ұзын мойыннан және төменгі жағындағы сауыт пішіндес, қызылша немесе ағаштан жасалған резонанстық камерадан тұрады. Бұл камера көбінесе қой, ешкі немесе кейде балық терісінен жасалған жарғақпен жабылады, оның үстіне көпір орнатылады. Аспапты ойнағанда тіреу үшін төменгі жағынан тікенек шығады, сондықтан ағылшын тілінде оны кейде "тікенді скрипка" деп атайды. Оны виолончель сияқты отырып ойнайды, бірақ оның ұзындығы скрипкаға жуық. Ойыншы отырғанда тірек тізесіне немесе жамбасына тиеді. Каманчех әдетте скрипка сияқты күйленеді (G, D, A, E).
The kamancheh has a long neck including fingerboard which kamancheh maker shapes it as a truncated inverse cone for easy bow moving in down section, pegbox in both side of which four pegs are placed, and finial Traditionally kamanchehs had three silk strings, but modern instruments have four metal strings. Kamanchehs may have highly ornate inlays and elaborately carved ivory tuning pegs. The body has a long upper neck and a lower bowl shaped resonating chamber made from a gourd or wood, usually covered with a membrane made from the skin of a lamb, goat or sometimes a fish, on which the bridge is set. From the bottom protrudes a spike to support the kamancheh while it is being played, hence in English, the instrument is sometimes called the spiked fiddle. It is played sitting down held like a cello though it is about the length of a viol. The end pin can rest on the knee or thigh while the player is seated in a chair. Kamancheh is usually tuned like an ordinary violin (G, D, A, E).