Кіріспе
Жерді пайдалануды реттеу – жерді пайдалануды орталық билікпен реттеу процесі. Әдетте, бұл қоғамдық және қоршаған ортаның жағдайын жақсарту, сондай-ақ ресурстарды тиімді пайдалану мақсатымен жасалады. Нақтырақ айтқанда, қазіргі заманғы жерді пайдалану жоспарлаудың мақсаттарына көбінесе қоршаған ортаны сақтау, қалалардың ықпалдануын шектеу, көлік шығындарын азайту, жерді пайдаланудағы келіспеушіліктерді болдырмау және зиянды заттарға ұшырауды азайту кіреді. Осы мақсаттарға жету үшін жоспарлаушылар жерді пайдалануды реттеу адамдардың мінез-құлқына әсер етеді және бұл өзгерістер пайдалы болады деп есептейді. Жерді пайдалануды реттеу адамдардың мінез-құлқына өзгеріс енгізеді деген пікір кеңінен қабылданады. Дегенмен, осы өзгерістердің пайдалы екендігі туралы екінші болжам күмәнді және талқыланып жатыр, ол жердің орналасқан жеріне және қолданылатын ережелерге байланысты. Қала құрылысында жерді пайдалану жоспарлау жерді тиімді және этикалық тұрғыдан реттеуге, соның салдарынан жерді пайдаланудағы келіспеушіліктерді болдырмауға бағытталған. Үкіметтер өздерінің құзыретіндегі жерлерді дамытуды басқару үшін жерді пайдалану жоспарлауды қолданады. Осы арқылы мемлекеттік органдар қоғамның қажеттіліктерін жоспарлай алады, сонымен қатар табиғи ресурстарды қорғайды. Осы мақсатта жер мен судың әлеуетін, жерді пайдаланудың балама жолдарын, экономикалық және әлеуметтік жағдайларды жүйелі түрде бағалау қажет, содан кейін ең жақсы жерді пайдалану нұсқаларын таңдап, қабылдау керек. Көбінесе жан-жақты жоспардың бір бөлігі болып табылатын жерді пайдалану жоспары, аудандарда, қалаларда немесе кез келген белгіленген жоспарлау аймағында болашақ даму мүмкіндіктері туралы көзқарас ұсынады. АҚШ-та жерді пайдалану жоспарлау, аймақтық жоспарлау, қала құрылысы және қалалық дизайн терминдері жиі бір-бірін алмастырып қолданылады, бұл мемлекетке, округке және/немесе жобаға байланысты. Шатастыратын номенклатураға қарамастан, жерді пайдалану жоспарлаудың маңызы қолданылатын терминге қарамастан өзгеріссіз қалады. Канадалық жоспарлаушылар институты жерді пайдалану жоспарлауды қалалық және ауылдық аймақтардың физикалық, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін, денсаулығын және әл-ауқатын қамтамасыз ету мақсатымен жерді, ресурстарды, инфрақұрылымды және қызметтерді ғылыми, эстетикалық және реттелген түрде орналастыру деп анықтайды. Америкалық жоспарлау қауымдастығының мәлімдемесіне сәйкес, жерді пайдалану жоспарлаудың мақсаты – қазіргі және болашақ ұрпақтар үшін ыңғайлы, теңдікті қамтамасыз ететін, денсаулыққа пайдалы, тиімді және тартымды ортаны құру арқылы адамдар мен олардың қоғамдастықтарының әл-ауқатын арттыру болып табылады. Англия мен Уэльсте жерді пайдалану жоспарлау 1947 жылғы қала және ауылды жоспарлау заңына негізделген, ал Шотландия мен Солтүстік Ирландияда осыған ұқсас заңнама қолданылады.
Land use planning is the process of regulating the use of land by a central authority. Usually, this is done to promote more desirable social and environmental outcomes as well as a more efficient use of resources. More specifically, the goals of modern land use planning often include environmental conservation, restraint of urban sprawl, minimization of transport costs, prevention of land use conflicts, and a reduction in exposure to pollutants. In the pursuit of these goals, planners assume that regulating the use of land will change the patterns of human behavior, and that these changes are beneficial. The first assumption, that regulating land use changes the patterns of human behavior is widely accepted. However, the second assumption that these changes are beneficial is contested, and depends on the location and regulations being discussed. In urban planning, land use planning seeks to order and regulate land use in an efficient and ethical way, thus preventing land use conflicts. Governments use land use planning to manage the development of land within their jurisdictions. In doing so, the governmental unit can plan for the needs of the community while safeguarding natural resources. To this end, it is the systematic assessment of land and water potential, alternatives for land use, and economic and social conditions in order to select and adopt the best land use options. Often one element of a comprehensive plan, a land use plan provides a vision for the future possibilities of development in neighborhoods, districts, cities, or any defined planning area. In the United States, the terms land use planning, regional planning, urban planning, and urban design are often used interchangeably, and will depend on the state, county, and/or project in question. Despite confusing nomenclature, the essential function of land use planning remains the same whatever term is applied. The Canadian Institute of Planners offers a definition that land use planning means the scientific, aesthetic, and orderly disposition of land, resources, facilities and services with a view to securing the physical, economic and social efficiency, health and well being of urban and rural communities. The American Planning Association states that the goal of land use planning is to further the welfare of people and their communities by creating convenient, equitable, healthful, efficient, and attractive environments for present and future generations. Land use planning in England and Wales is founded on the Town and Country Planning Act 1947, with comparable legislation applicable in Scotland and Northern Ireland.
Тарих
Жерді пайдалану жоспарлауы көбінесе жерді пайдалануды реттеуді қажет етеді, бұл әдетте аумақтық бөлуді қамтиды. Аумақтық бөлу белгілі бір жер учаскесінде қандай қызметтерге рұқсат етілетінін, сондай-ақ осы қызметтерге бөлінетін кеңістік мөлшерін, ғимараттардың орналасуы мен пішінін реттейді. Жерді пайдалануға қатысты "жоспарлау" терминінің мағыналық тұйықтығы тарихи тұрғыдан аумақтық бөлу практикасымен байланысты. АҚШ-та аумақтық бөлу 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында мүлік иелерінің мүдделерін қорғау мақсатымен енгізілді. 1926 жылы "Евклид ауылы мен Амблер риэлти компаниясы" ісі бойынша Жоғарғы Соттың шешімімен бұл практика конституциялық тұрғыдан дұрыс деп танылды. Жерді пайдалануды шектеу арқылы жердің даму әлеуетіне қол сұғу – "жер алып қою" болып есептеледі деген түсінік бар. Америкада аумақтық бөлуге қарсы күшті пікір қалыптасқан, ешкімнің өзге біреудің жерімен не істей алатынын немесе істей алмайтынын айтуға құқығы жоқ деп саналады. Адамдар көбінесе өз жерлерін қалай дамыту керектігі туралы нұсқаулар алуға қарсы болғанымен, ұсынылған жерді пайдалану ұнамаған жағдайда үкіметтің араласуын күтеді. Дәстүрлі аумақтық бөлу ғимараттардың бір-бірімен және оларды қоршаған қоғамдық кеңістікпен өзара байланысын ескермейді, бірақ рұқсат етілген жерді пайдалануға сәйкес аумақтық юрисдикцияларды картаға түсірудің тиімді жүйесін ұсынады. Бұл жүйе, мемлекетаралық тас жолдар желісімен, ипотекалық несиелердің қолжетімділігімен, автомобиль өнеркәсібінің өсуімен және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық өркендеумен бірігіп, американ қалаларының ерекшелігін жойды. АҚШ қалаларының көпшілігінде 20-шы ғасырдың ортасында басталған қала сыртындағы кеңіюге, ішінара, жерді пайдалану ережелеріне жасалған бетке ойнау тәсілі себеп болды. Жоспарланбаған аумақтық бөлу қажетсіз шектеулерді тудырды. Осы шектеулерді үлкен аумақтарда ойсыз түрде картаға түсіру қала маңындағы кеңіюдің себебіне айналды. Көптеген жағдайлардағы өсім мен реттелмеген даму ландшафттар мен қауымдастықтардың сыртқы түрін өзгертті. Олар сауда орталықтарына жүктеме салып, тұрғын үй бағаларына әсер етті, соның салдарынан азаматтар өмір сапасын анықтайтын әлеуметтік, экономикалық және экологиялық ерекшеліктердің төмендеуінен қорқып қалды. Аумақтық реттеулер дамытушылар, заң шығарушылар және азаматтардың барлық тараптарды қанағаттандыратын аумақтық карталарды өзгертуге тырысуының нәтижесінде саяси даулардың тууына себеп болды. Жерді пайдалану жоспарлау практикасы осы қиындықтарды жеңу мақсатымен дамыды. Ол азаматтар мен саясаткерлерді дамуды жоспарлауға көбірек ниетпен, көрегендікпен және қоғамдық мүдделерді ескере отырып, бұрынғыдан гөрі жауапкершілікпен қатысуға шақырады.
Сипаттама
Жерді пайдалану жоспарлауы – белгілі бір аумақтың биофизикалық, технологиялық, әлеуметтік, экономикалық және саяси жағдайларын ескере отырып, жерді пайдалану мен басқарудың ең тиімді формаларын анықтайтын процесс. Жерді пайдалану жоспарлаудың мақсаты – жерді ең пайдалы мақсатта қолдануға бағыттап, бақылауға алып немесе өзгерту арқылы қоршаған ортаның сапасын сақтап, жер ресурстарын қорғауға жәрдемдесу болып табылады. Аумақтық талдау және жерді пайдалану жоспарлау үшін басқару мен қоршаған ортаны қорғаудың баламаларын жасау, пайдалану саясатын қалыптастыру үшін қажетті білімді қамтамасыз етеді, сондай-ақ бәсекеге қабілетті және тұрақты өндірістік және пайдалану қызметтері мен жүйелерін іздеуге көмектеседі. Жерді пайдалану жоспарлаудың әдістемелік процесі: жердің мүмкіндіктерін ескере отырып, экономикалық және әлеуметтік қызметтерді орналастыруға бағыт беруге және пайдаланудағы келіспеушіліктерді шешуге; қорғалатын аумақтарды және табиғи ресурстардың негізін анықтауға; табиғи қауіптерге ұшырайтын аумақтарды және оларды басқару жолдарын көрсетуге; тұрақты өндірістік және пайдалану қызметтері мен жүйелерін анықтауға; жерді пайдалану жоспарлауды жүргізуге және жерді бейімдеу немесе қалпына келтіру қажеттігін анықтауға көмектеседі.
Жоспарлау процесі мен оған қатысатын тараптар
Көптеген елдерде жергілікті муниципалдық кеңес немесе жергілікті әкімшілік, қоршаған ортаға жауапты орган және көбінесе ұлттық үкімет жерді пайдалану жоспарлаудың барлық функцияларын өз мойнына алады; оның ішінде аумақтық ұйымдастыруға (OT) қатысты функция да бар. Сондықтан, аталған органдардың міндеттеріне табиғи ресурстарды сақтау және тұрақты пайдалануды ынталандыру, құрылыс компаниялары және халық сияқты басқа да тиісті ұйымдармен келісе отырып, ең тиімді, ұтымды және тұрақты аумақтық тәртіптің саясатын, критерийлерін, құралдарын және процедураларын белгілеу кіреді.
Қолдану
"Дамитын қалалар мен кенттер": жерді пайдалану жоспарлауы қала құрылысы жоспарлаудың маңызды бөлігі болып табылады. Қалалардың дамуы экономикалық мүмкіндіктерді барынша пайдалану және тұрғындарға ыңғайлы жағдай жасау мақсатында жерді ең тиімді түрде қолдануды қажет етеді, сонымен қатар қоршаған ортаның сапасын сақтап, жерді аялауға көмектеседі. Мұның ізін калудың жалғыз жолы – жерді пайдалану жоспарлауының элементтерін қолдану.
Қажетті шарттар
Қоғаммен қарым-қатынас: кез келген жерді жоспарлау қызметінде қатысушылар ұсынылып отырған жерді жоспарлау бастамалары бойынша халықтың пікірлерін ескеру үшін қоғамдық кеңес алуы керек. Ақыр соңында, жерді жоспарлаудың өзі халықтың жерді пайдалану жоспарлаудан туындайтын пайданы көруі үшін жасалады. Мемлекеттік және заңдық қолдау: үкімет жерді пайдалану жоспарлау бастамаларын түрлі жолдармен қолдауға мүмкіндігі бар. Біріншісі – жерді пайдалану жоспарлау қызметтерінің бір бөлігін қаржыландыру немесе субсидиялау. Екіншісі – рұқсаттар мен лицензиялар алумен байланысты бюрократиялық және әкімшілік кедергілерді азайту.
Жерді пайдалануды жоспарлау және экологиялық тұрақтылық
Тұрақты дамуды ескере отырып, жерді пайдалану жоспарлауы – бұл даму үстіндегі жерді реттелген түрде игеру және оны тұрақты пайдалану үшін әлеуметтік, экономикалық, саяси және техникалық факторлармен келісілген саяси және техникалық-әкімшілік шешім қабылдау процесі. Екінші жағынан, ол қоршаған ортаның әлеуеті мен шектеулерін анықтау негізінде, адам қоныстарының орналасуын және тұрақты дамуын, экономикалық және әлеуметтік қызметтерді, кеңістіктік-физикалық дамуды реттеу және ынталандыруды көздейді, бұл ретте экологиялық, экономикалық, әлеуметтік-мәдени, институционалдық және геосаяси критерийлер ескеріледі. Жалпы алғанда, осы параметрлер жерді пайдалану немесе дамыту кезінде қоршаған ортаны қорғау мақсатында қолданылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Хабитат конференциясының ұсынымына сәйкес, жер адам өмірінің дамуы үшін маңызды, себебі ол оның тұрақтылығы мен дамуының негізгі тірегі болып табылады, бұл адам қоныстары саясатының ең маңызды мақсаты. Яғни, жер ресурсы – қоғамның әлеуметтік, саяси және экономикалық құрылымын қолдайтын маңызды элемент ретінде танылады. Бұрын айтқандай, жерді пайдалану – белгілі бір аумақты оның агрологиялық мүмкіндіктеріне сәйкес игеру, демек, даму әлеуетін пайдалануды білдіреді. Ол орналасқан жеріне қарай қалалық немесе ауылдық болып жіктеледі және қала мен оның тұрғындарының дамуы үшін маңызды элемент болып табылады, өйткені қалалық құрылым осыдан қалыптасады және оның функционалдығы анықталады. Сондықтан, қала құрылысының тұрақтылығын қамтамасыз ету қажет, осылайша біз және болашақ ұрпақтар қала құрылысының нәтижелерінен пайда көре аламыз. Осы мақсатта жерді пайдалану жоспарлау қажет. Көп мағынада, бұл мемлекеттің елді мекенде, мысалы, қалада жердің қандай мақсатта пайдаланылатынын анықтайтын және тиімділік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін оны пайдалану ережелерін белгілейтін құрал. Бұл жағдайда жерді пайдалану оның қалалық құрылымдағы физикалық және функционалдық ерекшеліктеріне сәйкес, кеңістікті ретпен және физикалық сыйымдылығына (қалалық дамуға және экологиялық тұрақтылыққа қолайлы аумақтарды игеру) сәйкес игеру мақсатында тағайындалады, бұл қаланың үйлесімді өсуіне әкеледі. Бұл құрал ұлттық және жергілікті деңгейдегі жоспарлау жүйесі арқылы құрылады, ол қала құрылысын дамытуда ескерілуі тиіс жалпы бағыттарды белгілейді. Осы ретте, тиісті органдар тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін бірқатар шектеулер енгізе алады, мысалы, өзендер мен су қоймаларының жағалау аймақтарында немесе ұлттық паркте жерді дамытуға тыйым салу. Негізінде, мақсат – қоршаған ортаны қорғау. Әлемде қалалар мен елді мекендерді дамыту және қуаттандыру үшін таза емес энергияны пайдалану салдарынан қоршаған ортаның нашарлауы күшейіп барады. ХХ ғасырда ауылдық жерлерден қалаларға жұмыс іздеп көшіп келген адамдарды орналастыру үшін ірі қалаларды жылдам дамытуға бағытталған жаһандық үдеріс болды. Бұл үшін көмір немесе мұнай отыны пайдаланылды, бұл көптеген қала құрылысы жобаларында қоршаған орта ескерілмеді және зиян келтірді. Экологиялық тұрғыдан қолайлы қалалық ландшафттарды құру үшін БҰҰ жасыл энергияны пайдалануды, сондай-ақ жасыл көліктерді қолдаушы қалалық дамуды ұсынды. АҚШ-та пайдаланылатын энергияның шамамен 75%-ы ғимараттар мен көлік құралдарын қуаттандыруға жұмсалады. Жерді пайдалану жоспарлауы энергияны пайдаланудың осы аспектілерін тұрғындар мен экологияға пайдалы бағытта өзгертуге көмектесетін пайдалы құрал болып табылады. Қоғамдық көлікті пайдалануға және қала ішінде таратуға ынталандыру. 2009 жылы АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы министрлігі, АҚШ Көлік министрлігі және АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі құрған Тұрақты қоғамдастықтар үшін серіктестік тұрақты жерді пайдалану жоспарлауды ынталандыруға бағытталған. Бұл серіктестік федералды тұрғын үй жобаларының, көліктің және басқа да инфрақұрылымдардың тұрғындарға жұмыс орындарына жақын өмір сүруге көмектесетінін, сонымен қатар, қысқа уақыттық қашықтықтардың арқасында ластануды азайтуға көмектеседі. Соңғы он жылда бұл федералды серіктестік 50 штаттың, сондай-ақ Вашингтон мен Пуэрто-Риконың 1066 жобасын қаржыландырды. Демократиялық жоспарлау: 1960-жылдар. Қоғамда таптық және нәсілдік кедергілердің азаюының нәтижесі. Қоғамның болашағын жоспарлауда азаматтардың үнін күшейту. Қорғаушылық және теңдік жоспарлау: 1960 және 70-жылдар. Қоғамдық жоспарлаудағы теңсіздік және әділетсіздік мәселелерін шешуге бағытталған демократиялық жоспарлаудың бағыттары. Стратегиялық жоспарлау: 1960-жылдардан қазірге дейін. Кішкентай мақсаттарды және нақты өмірлік шектеулерді ескереді. Экологиялық жоспарлау: 1960-жылдардан қазірге дейін. Әлемдік дамудың экологиялық және әлеуметтік салдары кеңінен түсінілген кезде дамыды. Ақылды өсу қалалық жерлерде әртүрлі пайдалану түрлерін біріктіруді жақсы өмір сүру үшін маңызды компонент ретінде қолдайды. Пайдалану түрлерін бір-біріне жақын орналастыру көлік құралдарын пайдаланудың баламаларына, қауіпсіздікке, қоғамдық байланысқа, жергілікті экономикаға және жалпы өмір сапасына оң әсер етеді. Ақылды өсу қалаларға жоспарлау контексін өзгертуге мүмкіндік береді, бұл қазіргі таңда көптеген елдерде әртүрлі пайдалану түрлерін заңсыз деп санайды.
Әдістер
Кәсіби жоспарлаушылар мемлекеттік және коммерциялық емес ұйымдар үшін мемлекеттік секторда, ал жеке секторда жер, қоғам және экономикалық даму саласындағы кәсіпорындарда жұмыс істейді. Зерттеу, жобалау және деректерді талдау арқылы жоспарлаушының міндеті – қоғамның белгілі бір саласы үшін жоспар жасау. Бұл процеске әдетте қоғамның көзқарасын және мақсаттарын анықтау үшін халықтың пікірін жинау кіреді. Charrette – бұл кәсіби жоспарлаушылардың қолдағы жоба туралы клиенттерінен және жұртшылықтан ақпарат алу үшін жиі пайдаланатын, жеңілдетілген жоспарлау семинары. Charrette жоспарлау процесіне әртүрлі мүдделі тараптарды тартады, соның арқасында түпкі жоспар зерттелген аумақты толық қамтитынын қамтамасыз етеді. Географиялық ақпараттық жүйелер (ГИС) жерді пайдалану жоспарлауда өте пайдалы және маңызды құралдар болып табылады. Ол әуеден түсірілген фотосуреттерді пайдаланып жер учаскелерін, жер бедерін, көше атауларын және басқа да қажетті ақпаратты көрсетеді. ГИС жүйелері графикалық ақпараттың қабаттары мен олардың реляциялық деректер базасын қамтиды, оларды карталарға бейнелеуге болады, бұл пайдаланушыға белгілі бір аумақтың жиынтық көрінісін қарауға және жоспарлау процесіне графикалық шешімдерді қабылдау құралдарын қосуға мүмкіндік береді.
Құрама Штаттардағы жерді пайдалануды жоспарлау органының негізі
Полиция билігі – Америка Құрама Штаттарындағы жерді пайдалану жоспарлау өкілеттігінің негізі болып табылады. Бұл өкілеттік әдетте штат үкіметтерімен жергілікті билік органдарына, оның ішінде округтер мен қалаларға беріледі. Жерді пайдалану мәселелерінде полиция билігін көбінесе осы жергілікті билік органдары жүзеге асырады. Полиция билігіне негізделген жерді пайдалануды реттеу, мемлекеттің мәжбүрлі түрде жеке меншікті иелігіне алуынан (эминенциялық құқықтан) ерекшеленеді. Егер жерді пайдалануды реттеу полиция билігінің өкілеттігімен жүзеге асырылса, жеке меншік иесі, әдетте, өтемақы алуға құқылы болмайды, ал меншік эминенциялық құқық арқылы алынса – құқылы болады. "Комонвелт против Алджер" ісі бойынша сот шешімі жерді пайдалану жоспарлаумен байланысты және Бостон портының жанындағы жеке меншіктегі таяз суларда кемежай салу мәселесін қарастырды.
Милан
Милан қаласы Италияның солтүстігінде орналасқан. Бұл 4 миллионнан астам халқы бар, Римнен кейін елдің екінші ең көп халқы бар қаласы (Орталық бизнес аймағы және оның қалалық округтері). Миландағы әрбір аудан орталықтан басталып қала шекарасына дейін созылатын бөлік болып табылады, сондықтан орталық және шеткі аудандар бір аймақтың құрамына кіреді. Милан қаласында аймақтар атаулармен емес, нөмірлермен белгіленеді. Миланның 1-ші қалалық әкімшілігі Миланның географиялық орталығынан басталып, Бастиондар шеңберіне (Cerchia dei Bastioni) дейін созылады. 2-ші аудан Piazza della Repubblica-дан Crescenzago, Turro, Greco және Precotto-ға дейін жетеді. 3-ші қалалық әкімшілік Порта Венециядан Ламбратеге дейін, Città Studi арқылы өтеді. Еуропалық жайлаушылар Америка құрлығын отарлай бастағаннан бері, Йель университетінің зерттеуіне сәйкес, жергілікті халықтар өз жерлерінің 98,9%-ын жоғалтты. Жергілікті халықтарды күштеп қоныстандырылған жерлер қазіргі және болашақ климаттың өзгеруіне байланысты тәуекелге тап болып отыр. Бұл жағдай жергілікті халықтар үшін жүйелі теңсіздіктің жалғасуына әкеледі, себебі тіршілік көрісі, мәдениет пен дәстүрді сақтау, лайықты тұрғын үйге қол жеткізу және ресурстарға қол жеткізу – бұл факторлардың бәрі жермен тығыз байланысты. Көптеген жергілікті топтар өз аумақтарының болашағын анықтау үшін жерді пайдалану жоспарлауға бейімделуде. Мысалы, Канадада Дехчо тайпасы мәдени дәстүрлерді және ақсақалдардың білімін құрметтейтін, сондай-ақ қорғау, даму аймақтары және басқа да санаттарды қамтитын жерді пайдалану жоспарын жасады. Бұл жоспар жан-жақты зерттелген және басқа жергілікті тайпалар үшін, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы қалалар мен аймақтар үшін үлгі болып табылуы мүмкін.
Оңтүстік елдердегі мысалдар
Бұл мақалада талқыланған мысалдардың көпшілігі әлемнің солтүстік бөлігіндегі қалалардан алынғанмен, жерді пайдалану жоспарлауы әлемнің барлық қалаларында қолданылып келеді. Әлемдік солтүстік жоспарлау теориясы мен тәжірибесінде дәстүрлі түрде үстемдік танытқан. Дегенмен, әлем жылдам урбанизациялануымен және халық санының артуымен бірге, жаңа халық өсімінің көп бөлігі дамушы елдердің қалаларында, яғни Global South-та жүзеге асуда. Жерді пайдалану жоспарлауға қатысты көптеген тұжырымдар әлемнің басқа аймақтарында қолданылмайды, әсіресе дамушы елдер әлемнің солтүстігіндегі көптеген елдерге қарағанда одан да жылдам урбанизацияға тап болып отыр. Мысалы, Үндістанда жерді пайдалану жоспарлау, атап айтқанда өнеркәсіптік объектілерді орналастыруға байланысты, елдің конституциясына енгізілген және мемлекеттік және федералдық үкімет деңгейлерінде басқарылады.
Жерді пайдалануды жоспарлаудың болашағы
Климаттың өзгеруі және жаһандық жылыну мәселелері талқылануының артуына байланысты, жерді пайдалану жоспарлаудың болашағы экономикалық тиімділіктен гөрі экологиялық тұрақтылыққа басымдық беретін болады. Сонымен қатар, әлемнің жылдам урбанизациялануы және халықтың күрт өсуінің басым бөлігі Глобалдық Оңтүстік елдерінің қалаларында жүзеге асуына байланысты, жерді пайдалану жоспарлау туралы біз қалыптастырған кейбір түсініктерді қайта қарастыру қажет, себебі қазіргі теория мен тәжірибе осы қалалар үшін әрқашан да сәйкес келе бермейді.