Кіріспе

Эндокардия – жүрек камераларын астарлап жатқан ұлпаның ең ішкі қабаты. Оның жасушалары эмбриологиялық және биологиялық тұрғыдан қан тамырларын астарлайтын эндотелиялық жасушаларға ұқсас. Эндокардия клапандар мен жүрек камераларын қорғауға да көмектеседі. Эндокардия жүректің жиырылуына жауапты, көлемді миокард – бұлшықетті ұлпаның астында жатыр. Жүректің сыртқы қабаты эпикардия деп аталады, ал жүрек перикардия деп аталатын талшықты қаппен қоршалған, оның ішінде аз мөлшерде сұйықтық бар.

Функция

Эндокард, негізінен эндотелийлік жасушалардан тұрады, миокардтың жұмысын бақылайды. Бұл модуляциялық рөл миокардтың жиырылуын реттейтін гомеометриялық және гетерометриялық механизмдерден бөлек. Сонымен қатар, миокард (жүрек бұлшық еті) капиллярларының эндотелийі, кардиомиоциттерге (жүрек бұлшық еті жасушаларына) тығыз жанасқан күйде орналасқан, осы модуляциялық рөлге қатысады. Осылайша, жүрек эндотелийі (эндакард эндотелийі де, миокард капиллярларының эндотелийі де) жүректің эмбрионда да, ересек жасында да дамуын бақылайды, мысалы гипертрофия кезінде. Сонымен қатар, жүрек эндотелийі кардиомиоциттің жиырылуын және электрофизиологиялық ортасын реттейді. Эндокард эндотелийі қан-жүрек тосқауылы ретінде де әрекет ете алады (қан-ми кедергісіне ұқсас), осылайша кардиомиоциттерге орта болған жасушадан тыс сұйықтықтың иондық құрамын бақылайды.

Клиникалық маңызы

Миокард инфаркты кезінде миокардтың ишемиясы эндокардтан басталып, эпикардқа дейін созылуы мүмкін, соның салдарынан бүкіл жүрек қабырғасы зақымдалады ("трансмуралды" инфаркт). Аз кеңейген инфаркттар көбінесе "субэндокардтық" болып келеді және эпикардқа әсер етпейді. Жедел жағдайда субэндокардтық инфаркттар трансмуралды инфаркттардан қауіптірек, себебі олар зақымдалған миоциттердің шекаралық аймағымен қоршалған өлі тіндер аймағын құрайды. Бұл зақымдалған аймақ импульстарды баяу өткізеді, нәтижесінде жүрек ырғағы бұзылады. Зақымдалған аймақ үлғаюы немесе кеңеюі мүмкін, бұл өмірге қауіпті жағдайға әкелуі мүмкін. Созылмалы жағдайда трансмуралды инфаркттар бұлшық еттерге келтірген үлкен зақымға және жүрек қабырғасындағы жарақаттың көбеюіне байланысты қауіптірек, бұл систолалық жиырылу қабілетінің нашарлауына, диастолалық босаңсудың нашарлауына және жарылу мен тромб пайда болу қаупінің артуына алып келеді. Деполяризация кезінде импульс эндокардтан эпикардқа, ал реполяризация кезінде импульс эпикардтан эндокардқа жүзеге асырылады. Жұқпалы эндокардит кезінде эндокард (әсіресе жүрек клапандарын жабатын эндокард) бактериялардың әсеріне ұшырайды.