Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дөңгелек үстелдің рыцарі – осы аттас адамдар, халық және ойдан шығарылған кейіпкерлер.
Knight of the Round Table
the given name and people and fictional characters with that name
Гарет (; көне француз тілінде: Guerehet, Guerrehet) – Артур жырларындағы Дөңгелек үстелдің рыцарі. Ол Лот патша мен Моргауза патшайымның кіші ұлы, Артур патшаның қарындасы, сондықтан ол Артурдың жүрегі туыс, сонымен қатар Гауэйн, Агравейн және Гаэрис ағасы, ал Мордредтің ағасы немесе туған ағасы. Гарет ең әйгілісі – «Le Morte d'Arthur» еңбегінде, ондағы сегіз кітаптың бірі оның атына арналған және көбінесе оған толық арналған, сондай-ақ ол Beaumains лақап атымен де белгілі.
Gareth (; Old French: Guerehet, Guerrehet) is a Knight of the Round Table in Arthurian legend. He is the youngest son of King Lot and Queen Morgause, King Arthur's half sister, thus making him Arthur's nephew, as well as brother to Gawain, Agravain and Gaheris, and either a brother or half brother of Mordred. Gareth is particularly notable in Le Morte d'Arthur, where one of its eight books is named after and largely dedicated to him, and in which he is also known by his nickname Beaumains.
Француз әдебиеті
Гареттің ең алғашқы рөлі, Гуррех ретінде көрінетін, Кретиан де Тройестің "Персеваль немесе Грааль хикаясы" еңбегінің бірінші жалғасында кездеседі. Оқиғаның соңғы эпизодының басты кейіпкері ретінде ол "Кішкентай рыцарь" деп аталатын алыпты өлтіреді, осылайша Гингамуер мен фей Брангепарттың ұлы, фея королі Брангемуердің өлімі үшін кек алады. Оның бірнеше оқиғалары Вульгата циклында ("Ланселот Граалы") баяндалған. Вульгатадағы "Мерлин" повесінде Гарет және оның ағалары әкесі Лоттан бас тартып, Артур патшаның қызметіне өтеді, Британияны басып алған саксон шабуылшыларына қарсы алғашқы шайқастарға және континенттегі Клауда патшаға қарсы соғысқа қатысады. Оркней ағаларының ең жас және көбінесе ең қайсарлысы ретінде Гарет кейіннен ағалары Гавейн мен Агравейннің аналары Оркней королевасын өлтіргені үшін кек алу ниетімен тағы бір бауырлары Гаеристі өлтіруіне жол бермейді, ағаларын Ламоракты өлтіргені үшін айыптайды және Агравейн мен Мордредті (Оркней ағаларының ең кішісі) Ланселот пен Артурдың әйелі королева Гвиневра арасындағы құпия махаббатты ашудан қайтаруға тырысады. Оның Борстың (Гектор де Марис көмектесімен) қолынан қаза табуы, Ланселоттың Гвиневераны өртеуден құтқару кезінде Вульгата циклының соңғы томы – "Морт Арту" ("Артурдың өлімі") еңбегінде баяндалған. Вульгата "Ланселот" пен Вульгата "Морт Арту" Гареттің мінез-құлқына қатысты айырмашылықтарды көрсетеді. "Ланселотта" ол Гавейннің ең жақын ағасы ретінде бейнеленген. Ал "Морт Артуда" оның ең жақын ағасы Гахерис болып табылады.
The earliest role of Gareth, appearing as Guerrehet, is found in the First Continuation of Chrétien de Troyes's Perceval ou le Conte du Graal. As the protagonist of the story's final episode, he slays the giant known as "Little Knight", thus avenging the death of fairy king Brangemuer, son of Guingamuer and the fay Brangepart. Several of his adventures are narrated in the Vulgate Cycle (Lancelot Grail). In the Vulgate Merlin, Gareth and his brothers defect from their father King Lot and take service with King Arthur, participating in the early battles against the Saxon invaders of Britain and in the war against King Claudas on the continent. As the youngest and often most chivalrous of the Orkney princes, Gareth later prevents his brothers Gawain and Agravain from killing their other sibling Gaheris in revenge for the murder of their mother the Queen of Orkney, condemns his brothers for their killing of Lamorak, and attempts to dissuade Agravain and Mordred (the youngest of the Orkney brothers) from exposing the secret love affair between Lancelot and Arthur's wife Queen Guinevere. His death at the hands of Bors (aided by Hector de Maris) during Lancelot's rescue of Guinevere from being burned at the stake is related in the Mort Artu (Death of Arthur), the final volume of the Vulgate Cycle. The Vulgate Lancelot and the Vulgate Mort Artu differ in their characterisation of Gareth. In the Lancelot, he is portrayed as Gawain's most cherished brother. In the Mort Artu, it is rather his older brother, Gaheris.
Артурдың өлімі
Гарет – IV кітаптың (Caxton VII) кейіпкері, Томас Малоридің «Артурдың өлімі» романындағы «Сэр Гарет Оркнидің ертегісі», ол рыцарь қалай болғанын баяндайды. Малоридің «Тристан» прозасындағы бір эпизодты қайта баяндағанда, Гарет тек тегі арқылы емес, істері арқылы рыцарьдыққа лайықты екенін дәлелдеуге тырысады. Осы себепті ол Камелотқа ас үйдің жігіті ретінде, Le Bel Inconnu, яки белгісіз бейтаныс ретінде келеді, аты-жөні жоқ, демек, өткені де жоқ. Оны сэр Кей жұмысқа алады, ол оған үнемі қиын жұмыс береді, кішігірім ас үй жігіті ретінде мазақтайды және «Беймайнс» немесе «Жақсы қолдар» (кейде «Көрікті қолдар» немесе «Әділ қолдар») деп атайды. Гаретке сэр Ланселот одан да көп көңіл бөледі, оған киім мен алтын сыйлайды. Бір жыл өткен соң, Гарет ерлік іздеуге шығады. Ол белгісіз әйелге көмекке барады, кейіннен оның леди Линетт екені анықталады, ол қарындасы Лионсесті (екеуі де әртүрлі орфографиялық жазулармен кездеседі) Қызыл Жерлердің Қызыл рыцарынан құтқару үшін. Гаретпен бірге оның кім екенін білетін карлик Мелот болады. Алайда, Линетт Гаретті тек ас үйдің жігіті деп санайды және оны үнемі мазақтайды. Жолда ол қорқынышты Қара рыцарь, сэр Перардені жеңіп, оның қару-жарағы мен атын алады. Содан кейін ол сэр Пертолопамен, Жасыл рыцарьмен кездеседі, ол оны Қара рыцарь деп қате қабылдайды. Линетт Жасыл рыцарьға ол ас үйдің жігіті екенін айтады және одан құтылуын сұрайды. Гарет Жасыл рыцарьды жеңеді, бірақ рыцарь Артур патшаға қызмет етуге ант бергені үшін өмірін сақтайды. Содан кейін ол сэр Перимонды, Пьюс рыцарын (кейде Қызыл рыцарь, бірақ Қызыл Жерлердегімен шатастырмау керек) және сэр Персаунтеді (Инде Персанты), Индиго рыцарын жеңеді, олардың екеуі де Артурға адалдыққа ант береді. Ол Лионсестің қамалына жетеді, онда оны Қызыл Жерлердің Қызыл рыцары, сэр Айронсайд қоршайды. Гарет онымен күні бойы шайқасып, ақырында жеңіп шығады, бірақ Қызыл рыцарь жеті адамның күшіне ие және Лионсесті құтқаруға келген басқа рыцарларды Темір жағыдайша өлтіруге ниетті. Алайда, Қызыл рыцарь бұл әрекетті өзі сүйген әйелдің Ланселотты өлтіруге ант етуіне байланысты жасағанын түсіндіреді, ал Ланселоттың назарын аударудың жалғыз жолы осы рыцарларды өлтіру болған. Мұны естіген Гарет Қызыл рыцарьды кешіріп, Артурға қызмет етуге ант беруге мәжбүрлейді, сондай-ақ Камелотқа барып Ланселоттан кешірім сұрауға жібереді. Лионсеге құмарлықпен ғашық болған Гарет некеге тұрмас бұрын қарым-қатынастарын толықтыруға тырысады. Бірақ Линетттің сиқырлық араласуы арқасында олардың кездесуі сәтсіз аяқталады, осылайша Гареттың пәктігі сақталады және, мүмкін, Құдай алдындағы орны. Кейін Гарет Лионсеге Артур патшаға хабарлап, оның қайда екенін білмейтінін айтуға кеңес береді, керісінше, оған өзінің рыцарларының Дөңгелек үстелге қарсы турнирін жариялауды айтады. Бұл Гаретке өзін жасырып, бауырлары рыцарларын жеңіп, құрметке ие болуға мүмкіндік береді. Хабаршылар оның сэр Гарет екенін мойындайды, ол өзінің бауыры, сэр Гавейнды жеңген сәтте. Малоридің айтуынша, Ланселотқа қарсы сәтті шайқасқан екі рыцарь ғана бар: сэр Тристан мен Гарет. Бұл әрқашан екі тараптың біріне-бірі белгісіз болған жағдайларда болды, өйткені бұл рыцарлар бір-бірін «өте жақсы көретін». Гаретті Ланселот өзі салт атты етіп тағайындады, Линетттің атынан қаһармандыққа аттанған кезде. Кейін Гарет Тристанға ағалары Гахерис пен Агравенді оған деген жек көрулері мен кісі өлтірушілік ниеттеріне байланысты жолдарын бөлгенін айтады. Ақырында, Ланселоттың жас досын және оған табынушыны қасақана өлтіруі Малори ертегісінің соңындағы соңғы үлкен трагедияның басты оқиғасы болады. VII кітаптағы (Caxton XVIII) «Артурдың өлімі» сахнасында (француздық түпнұсқасынан емес, ағылшынша Станзаик Морте Артурдан алынған), Гарет патшайым Гвиневраны аттандыруға көмектесуге бұйрық бергеннен кейін наразылық ретінде қарусыз келеді. Алайда, ол патшайымды құтқару кезінде, ағасы Гаериспен бірге, шайқаста есуай Ланселоттан қаза табады. Гауэйн Артурға Ланселоттың ағаларының өлімі үшін шын жүректен кешірім сұрағанын қабылдауға рұқсат бермейді. Ланселот Гареттің өліміне шын жүректен қайғырады, оны ұлы немесе кіші інісі сияқты жақсы көреді, бірақ Артур Гауэйннің талабымен Ланселотқа қарсы соғыс бастауға мәжбүр болады. Бұл Дөңгелек үстелдің бөлінуіне, Мордредтің Гвинев...
Gareth is the hero of Book IV (Caxton VII) in Sir Thomas Malory's Le Morte d'Arthur, "The Tale of Sir Gareth of Orkney", which tells how he became a knight. In Malory's retelling of an episode from the Prose Tristan, Gareth seeks to prove himself worthy of knighthood through his deeds instead of just his lineage. For this reason, he arrives at Camelot in disguise as a kitchen boy as le bel inconnu, or the Fair Unknown, who comes without a name and therefore without a past. He is set to work by Sir Kay, who always gives him difficult work, teases him as a lowly kitchen boy and mockingly nicknames him "Beaumains" or "Good Hands" (alternatively "Beautiful Hands" or "Fair Hands"). Gareth receives much better attention from Sir Lancelot, who gives him gifts of clothes and gold for spending money. After a year passes, Gareth finally embarks on a knightly quest. He goes to the aid of an unknown woman, later revealed to be the Dame Lynette, to save her sister Lyonesse (both also appearing under various alternate spellings) from the Red Knight of the Red Lands. Gareth is accompanied by the dwarf Melot, who knows his true identity. However, Lynette takes Gareth as a mere kitchen boy and constantly derides him. On the way, he defeats Sir Perarde, the horrible Black Knight, and takes his armour and horse. He then meets Sir Pertolope, the Green Knight, who mistakes him for his brother, the Black Knight. Lynette tells the Green Knight that he is a kitchen boy and begs him to rid her of him. Gareth overcomes the Green Knight, but spares his life in return for the knight's swearing to serve King Arthur. He then in much the same fashion defeats Sir Perymones, the Puce Knight (sometimes the Red Knight, but not to be confused with the one of the Red Lands), and Sir Persaunte (Persant of Inde), the Indigo Knight, both of whom also swear loyalty to Arthur. He arrives at Lyonesse's castle, where she is besieged by Sir Ironside, the Red Knight of the Red Lands. Gareth fights him all day and finally prevails, although the Red Knight has the strength of seven men, and intends to slay him just like Ironside had slaughtered all the other knights who came to save the lady Lyonesse. However, the Red Knight explains that he did so because the lady he loved made him swear to kill Lancelot, and the only way to get Lancelot's attention was to first kill these knights. Hearing this, Gareth decides to spare the Red Knight, making him swear to serve Arthur and also go to Camelot and apologise to Lancelot. Lustily in love with Lyonesse, Gareth conspires to consummate their relationship before marrying. Only by the magical intervention of Lynette is their tryst unsuccessful, thus preserving Gareth's virginity and, presumably, his standing with God. Gareth later counsels Lyonesse to report to King Arthur and pretend she does not know where he is; instead, he tells her to announce a tournament of his knights against the Round Table. This allows Gareth to disguise himself and win honour by defeating his brother knights. The heralds eventually acknowledge that he is Sir Gareth right as he strikes down Sir Gawain, his brother. In Malory's telling, there are only two knights that have ever successfully held against Lancelot: Sir Tristan and Gareth. This was always under conditions where one or both parties were unknown by the other, for these knights loved each other "passingly well". Gareth was knighted by Lancelot himself when he took upon him the adventure on behalf of Lynette. Later, Gareth tells Tristan he had parted ways with his brothers Gaheris and Agravain due to their dislike of him and their murderous ways. Eventually, Lancelot's unintended and brutal killing of his young friend and hero worship follower makes the central event of the final grand tragedy at the end of Malory's tale. In this scene (based on the English Stanzaic Morte Arthur rather than on the French original) in Book VII (Caxton XVIII), "The Death of Arthur", Gareth arrives unarmed in protest after he is ordered by King Arthur to help guard the execution of Queen Guinevere. Nevertheless, he ends up accidentally killed by the battle mad Lancelot during the rescue of the queen, along with his brother Gaheris. Gawain refuses to allow Arthur to accept Lancelot's sincere apology for the deaths of his brothers. Lancelot genuinely mourns the death of Gareth, whom he loved closely like a son or younger brother, but Arthur is forced by Gawain's insistence to go to war against Lancelot. This leads to the splitting of the Round Table, Mordred's treachery in trying to seize Guinevere and the throne, Gawain's own death from an unhealed wound he suffered in his duel with Lancelot, and Arthur and Mordred slaying each other in the final battle.
Қазіргі нұсқалары
Гарет пен Линетт туралы аңыз көптеген жазушылар мен ақындар тарапынан қайта түсіндірілді, ең танымал авторы – Альфред Лорд Теннисон, оның "Патшаның идилиялары" (1859–1888) шығармасында. Бұл нұсқада "түсті" салт аттылар күннің әртүрлі уақыттарымен байланысты салт аттыларға алмастырылды: соңғы салт атты Түн немесе Өлім деп аталады және ол үштің ішіндегі ең қорқыныштысы, бірақ ақырында ең әлсізі болып шығады. Соңында Гарет Линеттке үйленеді. Кейбір басқа нұсқаларда Гарет Линетттің құтқарған әпкесіне үйленеді, ал Гаэрис Линеттке үйленеді. Теодор Гудридж Робертс "Өзіңнің ерлікке жету үшін" атты әңгіме авторы, онда Линетт Гаретті өзін қорғау үшін бас тартуға мәжбүрлеу үшін тұзаққа жіберіп жатқанын біледі. Fate франшизасында Гарет әйел салт атты ретінде бейнеленген, бірақ аңыздың бастапқы отбасылық ерекшеліктері мен оқиғасының көп бөлігін сақтайды; ол ақырында ашулы Ланселоттың қолынан қатыгездікпен қаза табады. Гареттің тағы бір нұсқасы "Lostbelt 6: Avalon le Fae" мобильдік Fate/Grand Order ойынының сценарийінде де кездеседі. "Төңкерілген үстелдің салт аттылары" (1953) фильмінде оның рөлін Энтони Форвуд ойнады. Ричард Торп оны британдық "Ланселот пен Гвиневра" (1963) фильмінде сомдады. Вера Чапманның "Патшаның қызы" (1976) романы Линетттің өмірін толыққанды көрсетеді. Гаретті Джонатан Кейк "Бірінші рыцарь" (1995) фильмінде бейнеледі. Mega Man Xtreme 2 (2001) видео ойынында Гарет – өзінің жаратушысы, сиқыршы Берканаға қызмет ететін салт аттыға ұқсас андроид. Нэнси Маккензидің "Кэмелот патшайымы" (2002) романында Гарет пен Линетт Артурға алғаш келгенде ресми түрде құдаласты.
The legend of Gareth and Lynette has been reinterpreted by many writers and poets, the most renowned being Alfred Lord Tennyson in Idylls of the King (1859–1888). In this version the 'colored' knights are replaced by knights associated with various times of day: the final knight is known as Night or Death and is the most feared of the three, though ultimately the weakest. Eventually, Gareth marries Lynette. In some other retellings, Gareth marries Lynette's sister, whom he rescues, and Gaheris marries Lynette. Theodore Goodridge Roberts authored the short story "For to Achieve Your Adventure", in which Lynette knows she is sending Gareth into an ambush in an attempt to make him give up for his own protection. In the Fate franchise, Gareth is depicted as a female knight, while keeping much of the legend's original family traits and story; she ends up brutally killed by the mad Lancelot. An alternative Gareth also appears in a faery world in the "Lostbelt 6: Avalon le Fae" scenario of the mobile game Fate/Grand Order. In the film Knights of the Round Table (1953), he was played by Anthony Forwood. Richard Thorp played him in the British film Lancelot and Guinevere (1963). Vera Chapman's novel The King's Damosel (1976) gives a complete version of Lynette's life. Gareth was portrayed by Jonathan Cake in the film First Knight (1995). In the video game Mega Man Xtreme 2 (2001), Gareth is a knight like android who serves his creator, the witch Berkana. In the novel Queen of Camelot (2002) by Nancy McKenzie, Gareth and Lynette formally became betrothed when he first came to Arthur.